«Γιατί η σοφία είναι καλύτερη από πολύτιμους λίθους, και κανένα από όσα ποθούμε δεν είναι αντάξιό της.»
Παροιμίες 8:11
Αν αναρωτιέσαι πώς να δείξεις στο παιδί σου ότι σοφία και Χριστός είναι αξεχώριστα, ξέρε πρώτα τούτο: δεν είσαι ο μόνος γονιός που νιώθει ότι δίνει σκόρπιες συμβουλές. Σήμερα του λες «μην πεις ψέματα», αύριο «να μοιράζεσαι», μεθαύριο «να σέβεσαι τους μεγαλύτερους». Καλά μαθήματα, μα κάπου μέσα σου νιώθεις ότι λείπει το νήμα που τα ενώνει.
Θέλω, ωστόσο, να σε ανακουφίσω από την αρχή. Πράγματι, το νήμα υπάρχει, και είναι ένα Πρόσωπο. Η Αγία Γραφή δεν σου δίνει απλώς μια λίστα κανόνων· σου δείχνει ότι πίσω από κάθε αληθινή σοφία στέκεται ο ίδιος ο Χριστός, «εν τω οποίω είναι κεκρυμμένοι πάντες οι θησαυροί της σοφίας». Δηλαδή κάθε καλό μάθημα ζωής, σωστά ιδωμένο, είναι ένα μονοπάτι που οδηγεί σ' Εκείνον.
Σε αυτό το άρθρο, ωστόσο, δεν θα σου φορτώσω άλλη μια μέθοδο. Αντίθετα, θα δούμε μαζί γιατί οι κοσμικές συμβουλές για γονείς μένουν στην επιφάνεια, τι λένε οι Παροιμίες για την αναζήτηση της σοφίας, πώς η σοφία προσωποποιείται και κορυφώνεται στον Χριστό, και ποια απλά βήματα κάνουν τον Χριστό κέντρο της διδασκαλίας σου - μέσα στην καθημερινότητα του σπιτιού.
Γιατί οι κοσμικές συμβουλές για γονείς μένουν στην επιφάνεια
Αρχικά, ας ξεκινήσουμε από έναν πειρασμό που όλοι τον ζούμε. Για παράδειγμα, ανοίγεις ένα βιβλίο ή ένα βίντεο για γονείς και ακούς: «Γίνε φίλος του παιδιού σου. Παίξε μαζί του. Κάνε κομπλιμέντα στην κόρη σου. Άκουσέ τα συναισθήματά του.» Τίποτα από αυτά δεν είναι κακό. Ωστόσο, αν προσέξεις, όλα μένουν στην επιφάνεια. Σου μιλούν για το πώς να περνάς όμορφα, σπάνια για το πώς να μεταδώσεις βάθος.
Σκέψου το λογικά. Μπορείς να ρίξεις όλη σου την ενέργεια σ' αυτά τα ωραία πράγματα και να αποτύχεις στο σπουδαιότερο: να διδάξεις στο παιδί σου αληθινή σοφία. Πράγματι, αν εστιάζεις μόνο σε ασήμαντα, μεγαλώνεις παιδιά που κρεμούν την καρδιά τους σε ασήμαντα. Αντίθετα, αν αφιερώνεις δύναμη σε ό,τι έχει βάθος, μεγαλώνεις παιδιά που αγαπούν τη σοφία.
Η Γραφή είναι ξεκάθαρη για το πόσο πολύτιμη είναι αυτή η σοφία. Δηλώνει ότι αξίζει πιο πολύ κι από τους πολύτιμους λίθους, και ότι τίποτα από όσα ποθούμε δεν συγκρίνεται μαζί της (Παροιμίες 8:11). Με άλλα λόγια, το πιο ακριβό δώρο που μπορείς να δώσεις στο παιδί σου δεν είναι ένα σπίτι ή μια περιουσία· είναι η ικανότητα να ζει σοφά μπροστά στον Θεό. Συνεπώς οι κοσμικές απαντήσεις, όσο καλοπροαίρετες, απλώς δεν φτάνουν τόσο βαθιά.
Η αληθινή σοφία ξεκινά από τον φόβο του Κυρίου
Εδώ είναι το θεμέλιο που τα αλλάζει όλα. Η Γραφή δεν λέει ότι η σοφία ξεκινά από την εξυπνάδα ή τη μόρφωση. Λέει κάτι ριζικά διαφορετικό: η αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου (Παροιμίες 1:7). Δηλαδή ο βαθύς, γεμάτος αγάπη σεβασμός προς τον Θεό δεν είναι ένα από τα μαθήματα· είναι η πόρτα απ' όπου μπαίνει κάθε άλλο μάθημα.
Κατάλαβε τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Δηλαδή, όποιος απορρίπτει ή υποτιμά τον Θεό, όσο έξυπνος κι αν είναι, δεν είναι αληθινά σοφός. Η Γραφή το επαναλαμβάνει αλλού: όσοι ζουν με τον φόβο του Κυρίου αποκτούν καλή σύνεση. Επομένως, όταν θες να διδάξεις στο παιδί σου σοφία, δεν αρχίζεις από τους κανόνες· αρχίζεις δείχνοντάς του ποιος είναι ο Θεός.
Γι' αυτό το ευαγγέλιο και η πρακτική σοφία δεν είναι δύο ξεχωριστά μαθήματα. Είναι ένα. Το να μάθει το παιδί σου να λέει την αλήθεια, να είναι αγνό, να κρίνει σωστά - όλα αυτά ανθίζουν μόνο στο έδαφος μιας καρδιάς που σέβεται τον Θεό. Συμπερασματικά, αν θεμελιώσεις εκεί, κάθε άλλο μάθημα βρίσκει τη θέση του.
Διδάξου την αναζήτηση σοφίας πιο πολύτιμη κι από ασήμι
Πώς, όμως, μεταδίδεις αυτή τη δίψα; Οι Παροιμίες γράφτηκαν ακριβώς γι' αυτό: ο Σολομώντας τις μάζεψε για τον γιο του, σαν έναν πατέρα που ικετεύει το παιδί του να ζητήσει τη σοφία. Και ο τρόπος που το θέτει είναι αποκαλυπτικός. Δεν λέει «μάθε μερικούς κανόνες»· λέει «ψάξε τη σοφία σαν θησαυρό».
Δες, για παράδειγμα, την εικόνα που χρησιμοποιεί. Ζήτησε τη σοφία όπως ζητάς το ασήμι, και ψάξ' την όπως ψάχνεις κρυμμένους θησαυρούς (Παροιμίες 2:4). Δηλαδή η αναζήτηση σοφίας δεν είναι παθητική· είναι ένα ψάξιμο γεμάτο λαχτάρα, σαν κάποιον που σκάβει για να βρει χρυσό. Αυτή τη λαχτάρα θέλεις να ανάψεις στην καρδιά του παιδιού σου, όχι απλώς να του υπαγορεύσεις συμπεριφορές.
Πρακτικά, αυτό αλλάζει το ύφος σου. Αντί να επιβάλλεις «έτσι κάνουμε», μπορείς να του δείξεις γιατί αξίζει: «Κοίτα πόσο όμορφα ζει όποιος είναι έντιμος· κοίτα πόσο μπερδεύεται η ζωή όποιου ζει με δόλο.» Ωστόσο, μην ξεχνάς το βασικό: τα παιδιά μαθαίνουν τη σοφία κυρίως βλέποντάς την σ' εσένα. Επομένως, αν εσύ ζεις αυτό που διδάσκεις, η αναζήτηση της σοφίας γίνεται στα μάτια τους κάτι ζωντανό και ελκυστικό.
Φυσικά, για να το ζήσεις εσύ πρώτος, χρειάζεσαι κι ο ίδιος τροφή. Πράγματι, όσο πιο βαθιά γνωρίζεις εσύ τη Γραφή, τόσο πιο φυσικά τη μεταδίδεις. Ωστόσο δεν χρειάζεται να το κάνεις μόνος· το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που σε βοηθούν να μελετάς σωστά τον λόγο και να τον περνάς στα παιδιά σου. Συνεπώς, η δική σου αναζήτηση σοφίας γίνεται το καλύτερο μάθημα για εκείνα.
Στις Παροιμίες 8 η σοφία προσωποποιείται και κορυφώνεται στον Χριστό
Εδώ φτάνουμε στην καρδιά του ζητήματος, και είναι από τα πιο συγκλονιστικά σημεία της Γραφής. Στις Παροιμίες, και ιδιαίτερα στις Παροιμίες 8, η σοφία δεν παρουσιάζεται σαν μια αφηρημένη ιδέα. Παρουσιάζεται σαν Πρόσωπο που φωνάζει στους δρόμους, που υπήρχε πριν από τη δημιουργία, που ήταν δίπλα στον Θεό όταν έστηνε τους ουρανούς και έβαζε όρια στη θάλασσα.
Ποιος είναι, όμως, αυτό το Πρόσωπο; Η Καινή Διαθήκη μάς δίνει την απάντηση χωρίς αμφιβολία. Όλη η αληθινή σοφία είναι ενσαρκωμένη στον Χριστό· σ' Αυτόν είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης (Κολοσσαείς 2:3). Δηλαδή η προσωποποιημένη σοφία των Παροιμιών βρίσκει το πλήρωμά της σε ένα όνομα: Ιησούς Χριστός. Έτσι, σοφία και Χριστός δεν είναι δύο θέματα, αλλά ένα.
Πρόσεξε τι κάνει αυτό για τη διδασκαλία σου. Όταν διδάσκεις στο παιδί σου να ζει σοφά, δεν του δίνεις απλώς αρχές· το οδηγείς προς Εκείνον που είναι η ίδια η Σοφία. Μάλιστα η Γραφή υπόσχεται ότι όποιος βρίσκει αυτή τη Σοφία, βρίσκει ζωή και χάρη από τον Κύριο (Παροιμίες 8:35). Συνεπώς κάθε μάθημα σοφίας είναι, στην ουσία του, μια πρόσκληση να γνωρίσει το παιδί σου τον Χριστό.
Κάνε τον Χριστό κέντρο κάθε μαθήματος σοφίας στο σπίτι
Ωραία όλα αυτά, θα πεις, αλλά πώς μεταφράζονται στο σπίτι το απόγευμα της Τρίτης; Εδώ η Γραφή είναι εκπληκτικά πρακτική. Ο Θεός δεν ζητά μια επίσημη ώρα κατήχησης· σου λέει να μιλάς για τις αλήθειές Του όταν κάθεσαι στο σπίτι και όταν περπατάς στον δρόμο, όταν πλαγιάζεις και όταν σηκώνεσαι (Δευτερονόμιο 6:7). Με άλλα λόγια, ο Χριστός γίνεται κέντρο της διδασκαλίας σου μέσα στις χίλιες μικρές στιγμές της ημέρας.
Δες, λοιπόν, πώς λειτουργεί στην πράξη. Για παράδειγμα, όταν διορθώνεις ένα ψέμα, μην το αφήσεις σε ένα «δεν λέμε ψέματα». Πήγαινε ένα βήμα παρακάτω: «Λέμε αλήθεια γιατί ο Θεός μας είναι αλήθεια, και ο Ιησούς είπε ότι Αυτός είναι η αλήθεια.» Όταν το παιδί σου δείχνει υπομονή ή γενναιοδωρία, σύνδεσέ το με τον χαρακτήρα του Χριστού. Έτσι κάθε μάθημα ζωής αποκτά το κεντρικό του θέμα, που δεν είναι ένας κανόνας αλλά ένα Πρόσωπο.
Γι' αυτό κράτησε στο μυαλό σου μια απλή ερώτηση για κάθε μάθημα που δίνεις: «Πώς δείχνει αυτό τον Χριστό;» Πράγματι, ο ίδιος ο Ιησούς είπε ότι Αυτός είναι η οδός, η αλήθεια και η ζωή (Ιωάννης 14:6). Επομένως, όποια αρετή κι αν διδάσκεις - εντιμότητα, αγνότητα, σύνεση - όλες βρίσκουν την πηγή τους σ' Εκείνον.
Τέλος, μην ξεχνάς τη δική σου ζωή. Ο Σολομώντας έδωσε στον γιο του τέλειες οδηγίες, μα το παράδειγμά του τις ακύρωσε, και το τίμημα ήταν τραγικό. Συμπερασματικά, ο πιο πειστικός τρόπος να δείξεις ότι σοφία και Χριστός είναι ένα, είναι να ζεις εσύ ο ίδιος κοντά Του.
Βασικά σημεία
- 01Οι κοσμικές συμβουλές για γονείς μένουν στην επιφάνεια· η αληθινή σοφία αξίζει πιο πολύ κι από κάθε πολύτιμο λίθο και είναι το ακριβότερο δώρο για το παιδί σου.
- 02Κάθε σοφία ξεκινά από τον φόβο του Κυρίου, γι' αυτό το ευαγγέλιο και η πρακτική σοφία είναι ένα μάθημα, όχι δύο.
- 03Διδάξου την αναζήτηση σοφίας σαν ψάξιμο για θησαυρό, πιο πολύτιμη κι από ασήμι - και ζήσε την εσύ πρώτος.
- 04Στις Παροιμίες 8 η σοφία προσωποποιείται και κορυφώνεται στον Χριστό· σοφία και Χριστός είναι ένα, αφού σ' Αυτόν κρύβονται όλοι οι θησαυροί της σοφίας.
- 05Κάνε τον Χριστό κέντρο της διδασκαλίας μέσα στην καθημερινότητα, ρωτώντας για κάθε μάθημα: «Πώς δείχνει αυτό τον Χριστό;»
