«Δες, έκανα όπως μου ζήτησες· να, σου έδωσα καρδιά σοφή και συνετή, ώστε όμοιός σου δεν υπήρξε πριν από σένα ούτε θα σηκωθεί μετά από σένα.»
Α' Βασιλέων 3:12
Λες στο παιδί σου να μη λέει ψέματα, και την ίδια στιγμή το ακούει να λες στο τηλέφωνο ότι «δεν είμαι σπίτι». Του ζητάς να μην κολλάει στην οθόνη, ενώ εσύ σκρολάρεις στον καναπέ. Αν αυτή η σκηνή σου χτυπάει κάπου, δεν είσαι κακός γονιός. Είσαι απλώς άνθρωπος. Όμως εδώ κρύβεται μια αλήθεια που λίγοι τολμούν να πουν: η υποκρισία των γονιών, αυτό το χάσμα ανάμεσα σε όσα λέμε και σε όσα ζούμε, είναι ίσως ο πιο σίγουρος τρόπος να σπρώξουμε τα παιδιά μας μακριά από τον Θεό.
Δεν το λέμε για να σε φορτώσουμε ενοχές. Το λέμε επειδή υπάρχει στη Γραφή ένα συγκλονιστικό παράδειγμα που το αποδεικνύει. Ο πιο σοφός πατέρας που έζησε ποτέ, ο Σολομών, δίδαξε στον γιο του σοφία ασύγκριτη. Και όμως ο γιος του την απέρριψε. Γιατί; Επειδή ο πατέρας έλεγε το ένα και ζούσε το άλλο. Δηλαδή η υποκρισία του στοίχισε τον ίδιο του τον γιο.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε μαζί τι ακριβώς πήγε στραβά με τον Σολομώντα, γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν από όσα ακούν αλλά από όσα βλέπουν, και πώς μπορείς να γίνεις ο γονιός που ζει τη σοφία που διδάσκει. Πρώτον, θα δεις πού κρύβεται η υποκρισία στην καθημερινότητα. Έπειτα, θα πάρεις πρακτικά βήματα. Δεν χρειάζεσαι να γίνεις τέλειος. Χρειάζεσαι να γίνεις ειλικρινής.
Ο πιο σοφός πατέρας έχασε τον γιο του
Ας ξεκινήσουμε από τον άνθρωπο που είχε όλα τα φόντα να πετύχει. Ο Σολομών δεν ήταν ένας απλός γονιός που έκανε ό,τι μπορούσε. Ήταν ο σοφότερος άνθρωπος που πάτησε ποτέ στη γη, και αυτό δεν το λέμε εμείς, το λέει ο ίδιος ο Θεός όταν του χάρισε καρδιά τόσο σοφή που όμοιά της δεν θα ξανασηκωθεί (Α' Βασιλέων 3:12). Φαντάσου, λοιπόν, τι πατέρας θα μπορούσε να είναι ένας τέτοιος άνθρωπος.
Και πράγματι, ως δάσκαλος ήταν αψεγάδιαστος. Όλο το βιβλίο των Παροιμιών είναι, στην ουσία, τα μαθήματα ζωής που μάζεψε ο Σολομών για τον γιο του. Συνέχεια τον φωνάζει με τρυφερότητα: «Άκουσε, γιε μου, τη διδασκαλία του πατέρα σου» (Παροιμίες 1:8). Δηλαδή, σε λόγια, του έδωσε τον πιο πλούσιο θησαυρό σοφίας που γράφτηκε ποτέ.
Κι όμως, ο γιος του ο Ροβοάμ τα πέταξε όλα στα σκουπίδια. Όταν ανέβηκε στον θρόνο, απέρριψε τη συμβουλή των σοφών γερόντων και άκουσε τους αλαζόνες φίλους του (Α' Βασιλέων 12:8). Το αποτέλεσμα; Το βασίλειο διασπάστηκε στα δύο και ο λαός δεν συνήλθε ποτέ. Πώς γίνεται όμως ο γιος του σοφότερου ανθρώπου να καταλήξει τόσο άφρων; Η απάντηση δεν είναι στα λόγια του Σολομώντα. Αντίθετα, είναι στη ζωή του.
Πού κρύβεται η υποκρισία των γονιών
Ο Σολομών, λοιπόν, δίδαξε άριστα αλλά έζησε αντίθετα. Δες, για παράδειγμα, ένα μόνο σημείο. Στις Παροιμίες προειδοποιεί ξανά και ξανά τον γιο του να φυλάγεται από τη γοητεία λάθος γυναικών. Και τι έκανε όμως ο ίδιος; Η Γραφή το λέει ωμά: αγάπησε πολλές ξένες γυναίκες, από έθνη που ο Θεός είχε ρητά απαγορεύσει (Α' Βασιλέων 11:1). Δηλαδή κήρυττε το ένα και ζούσε το άλλο.
Εδώ ακριβώς κρύβεται η υποκρισία των γονιών, και δεν είναι κάτι μακρινό. Δεν εννοούμε ότι είσαι ψεύτης ή κακός. Αντίθετα, εννοούμε αυτό το ανθρώπινο, καθημερινό χάσμα: λες «πες την αλήθεια» και λες ψέματα μπροστά τους, λες «σεβάσου» και φωνάζεις στον σύζυγό σου, λες «προσευχήσου» και η Βίβλος σου σκονίζεται στο ράφι. Το παιδί όμως δεν ακούει μόνο τα λόγια σου. Σε παρακολουθεί όλη μέρα.
Ο απόστολος Παύλος βάζει τον δάχτυλο στην πληγή με μια ερώτηση που τρυπάει: εσύ που διδάσκεις τον άλλον, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις; (Ρωμαίους 2:21) Δηλαδή, το θέμα δεν είναι αν ξέρεις τη σωστή διδασκαλία. Το θέμα είναι αν τη ζεις. Και τα παιδιά, που έχουν ραντάρ για την υποκρισία, το καταλαβαίνουν πρώτα από όλους. Συνεπώς η ασυνέπεια δεν περνά ποτέ απαρατήρητη.
Γιατί τα παιδιά μαθαίνουν από όσα ζούμε, όχι από όσα λέμε
Ίσως σκέφτεσαι: «Μα εγώ του λέω τα σωστά πράγματα, του εξηγώ συνέχεια.» Και έχεις δίκιο που το κάνεις, τα λόγια μετράνε. Όμως η σκληρή αλήθεια είναι ότι το παράδειγμα του γονιού φωνάζει πιο δυνατά από κάθε κήρυγμα. Πράγματι, το παιδί μπορεί να ξεχάσει τι του είπες χθες, αλλά θυμάται για πάντα ποιος ήσουν.
Ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς το είπε ξεκάθαρα μιλώντας για τους θρησκευτικούς ηγέτες της εποχής του. Όσα σας λένε, τα είπε, κάντε τα, αλλά μην κάνετε σύμφωνα με τα έργα τους, γιατί λένε και δεν κάνουν (Ματθαίος 23:3). Δηλαδή η σωστή διδασκαλία χωρίς συνέπεια λόγων και έργων δεν χτίζει τίποτα. Αντίθετα, γκρεμίζει την αξιοπιστία αυτού που τη διδάσκει, και αυτό ακριβώς είναι η ρίζα της υποκρισίας.
Σκέψου το πρακτικά μέσα στο σπίτι σου. Αν θες το παιδί σου να αγαπά τη Γραφή, η πιο δυνατή διδασκαλία δεν είναι να του πεις «διάβασε Βίβλο». Αντίθετα, είναι να σε δει να τη διαβάζεις. Επομένως η σοφία δεν μεταδίδεται σαν πληροφορία που τη λες, αλλά σαν ζωή που τη ζεις μπροστά τους. Πράγματι, αυτή ήταν η εντολή του Θεού από την αρχή.
Η εντολή του Θεού: ζήσε τη σοφία, μην τη λες απλώς
Όταν ο Θεός εμπιστεύτηκε στους γονείς την ευθύνη να διδάξουν τα παιδιά τους, δεν τους ζήτησε ένα μάθημα μια φορά την εβδομάδα. Αντίθετα, τους ζήτησε κάτι πολύ πιο απαιτητικό. Πρώτον, οι αλήθειες του να είναι μέσα στη δική τους καρδιά (Δευτερονόμιο 6:6). Έπειτα, να τις περνούν στα παιδιά μέσα στην καθημερινότητα, καθισμένοι στο σπίτι και περπατώντας στον δρόμο (Δευτερονόμιο 6:7).
Πρόσεξε τη σειρά, γιατί αλλάζει τα πάντα. Πρώτον, μπαίνει η αλήθεια στη δική σου καρδιά, και μετά περνά στο παιδί. Δηλαδή δεν μπορείς να δώσεις κάτι που δεν έχεις. Συνεπώς η πρώτη δουλειά σου ως γονιός δεν είναι να φτιάξεις το παιδί σου, αλλά να αφήσεις τον λόγο του Θεού να φτιάξει εσένα. Πράγματι, όταν εκείνο σε δει να αλλάζεις, θα θελήσει κι αυτό ό,τι σε άλλαξε.
Γι' αυτό η σοφία περνά «καθήμενος εν τη οικία σου», στις άπλυτες κουβέντες της κουζίνας και στις διαδρομές με το αυτοκίνητο. Δηλαδή δεν είναι ένα τυπικό μάθημα κατήχησης. Αντίθετα, είναι ο τρόπος που αντιδράς όταν σε αδικούν, που ζητάς συγγνώμη όταν φταις, που προσεύχεσαι όταν φοβάσαι. Αυτά βλέπει το παιδί, και αυτά κρατά. Έτσι η υποκρισία δεν βρίσκει χώρο να ριζώσει.
Το τίμημα της ασυνέπειας: ο Σολομώντας και ο Ροβοάμ
Ας γυρίσουμε στον Σολομώντα, γιατί η ιστορία του δεν τελειώνει απλώς με ένα δυστυχισμένο τέλος. Αντίθετα, τελειώνει με μια προειδοποίηση. Η ασυνέπειά του δεν έβλαψε μόνο τον ίδιο. Ο Θεός του είπε ξεκάθαρα ότι, επειδή δεν κράτησε τη διαθήκη του, θα του έπαιρνε το βασίλειο και θα το έδινε σε άλλον (Α' Βασιλέων 11:11). Και αυτό το τίμημα το πλήρωσε ο γιος του.
Δες τη σύνδεση Σολομώντα και Ροβοάμ. Ο πατέρας δίδαξε σοφία αλλά έζησε άφρονα, και ο γιος μεγάλωσε βλέποντας ακριβώς αυτό το χάσμα. Όταν ήρθε η ώρα του, ο Ροβοάμ δεν είχε λόγο να σεβαστεί μια σοφία που ο ίδιος ο πατέρας του δεν τη σεβάστηκε. Έτσι η υποκρισία των γονιών δεν μένει ποτέ στον γονιό. Δηλαδή κυλάει στην επόμενη γενιά.
Αυτό είναι το βαρύ μάθημα. Δεν υπάρχει πιο σίγουρος τρόπος να προκαλέσεις το παιδί σου να απορρίψει τη σοφία του Κυρίου από το να του τη διδάσκεις και ταυτόχρονα να ζεις αντίθετα. Ωστόσο, ισχύει ευτυχώς και το αντίστροφο. Επομένως, όταν ζεις αυτό που λες, δίνεις στο παιδί τον πιο γερό λόγο να εμπιστευτεί τον δρόμο που του δείχνεις.
Πρακτικά βήματα ενάντια στην υποκρισία των γονιών
Ας γίνουμε συγκεκριμένοι, γιατί η αλήθεια χωρίς βήματα μένει στα λόγια. Πρώτον, σταμάτα να κυνηγάς την τελειότητα και κυνήγησε την ειλικρίνεια. Τα παιδιά δεν περιμένουν αναμάρτητο γονιό. Περιμένουν αληθινό. Όταν φταις μπροστά τους, ζήτα συγγνώμη μπροστά τους. Αυτή η μικρή πράξη διδάσκει περισσότερη σοφία από δέκα κηρύγματα.
Δεύτερον, διάλεξε μία ασυνέπεια και διόρθωσέ την αυτή την εβδομάδα. Δηλαδή μην προσπαθήσεις να αλλάξεις τα πάντα μαζί. Αν λες «μη φωνάζεις» και φωνάζεις, δούλεψε πάνω σ' αυτό. Αν λες «να μη λέμε ψέματα» και λες τα «αθώα» ψεματάκια, κόψ' τα. Έτσι το παιδί θα δει τη διαφορά πριν την ακούσει, και η υποκρισία θα αρχίσει να υποχωρεί.
Τρίτον, άφησε πρώτα τον λόγο του Θεού να δουλέψει σ' εσένα. Δεν χρειάζεται να γίνεις θεολόγος. Άνοιξε τη Γραφή, μάθε να τη μελετάς και άσε την να αλλάξει την καρδιά σου, και έπειτα θα ξεχειλίσει φυσικά στα παιδιά σου. Επομένως, αν θες βοήθεια σ' αυτό, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα μελέτης της Βίβλου ακριβώς για γονείς σαν εσένα.
Τέλος, εμπιστεύσου τη μακρά πορεία. Η συνέπεια λόγων και έργων δεν χτίζεται σε μία μέρα, αλλά σε χιλιάδες μικρές καθημερινές στιγμές. Η ίδια η Γραφή σού δίνει αυτή την υπόσχεση: δίδαξε το παιδί στην αρχή του δρόμου του, και δεν θα απομακρυνθεί απ' αυτόν ούτε όταν γεράσει (Παροιμίες 22:6). Δίδαξε λοιπόν σταθερά, ζήσε τίμια, ζήτα συγχώρεση όταν αστοχείς, και άσε τα αποτελέσματα στον Θεό. Δεν θα είσαι τέλειος γονιός. Μπορείς όμως να είσαι ένας γονιός που ζει αυτό που πιστεύει, και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Βασικά σημεία
- 01Ο Σολομών ήταν ο σοφότερος πατέρας που έζησε ποτέ, δίδαξε άριστα αλλά έζησε αντίθετα, και ο γιος του ο Ροβοάμ απέρριψε τη σοφία του.
- 02Η υποκρισία των γονιών δεν είναι κακία· είναι το καθημερινό χάσμα ανάμεσα σε όσα λέμε και σε όσα ζούμε, και τα παιδιά το διαβάζουν αμέσως.
- 03Τα παιδιά δεν μαθαίνουν από όσα ακούν αλλά από όσα βλέπουν· το παράδειγμα του γονιού φωνάζει πιο δυνατά από κάθε κήρυγμα.
- 04Ο Θεός ζητά πρώτα η αλήθεια να μπει στη δική σου καρδιά και μετά να περάσει στο παιδί· δεν μπορείς να δώσεις κάτι που δεν έχεις.
- 05Η πρώτη δουλειά του γονιού δεν είναι να φτιάξει το παιδί, αλλά να ζει ο ίδιος τη σοφία που διδάσκει, με ειλικρίνεια και όχι με τελειότητα.