Ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης: οργή και πόλεμοι, ή ο ίδιος που είπε «αγαπάτε τους εχθρούς σας»;

I.Ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης ως «Θεός της οργής»: ο μύθος

Αρχικά, η σκέψη πάει συνήθως ως εξής: ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο Θεός της οργής, ενώ ο Θεός της Καινής Διαθήκης είναι ο Θεός της αγάπης. Με άλλα λόγια, σαν να μιλάμε για δύο διαφορετικά πρόσωπα, που απλώς μοιράζονται το ίδιο όνομα.

Ακούγεται καθαρό και τακτοποιημένο. Ωστόσο αρκούν δύο εδάφια για να καταρρεύσει. Για παράδειγμα, μέσα στην Παλαιά Διαθήκη ο ίδιος ο Θεός λέει στον λαό Του: «Σε αγάπησα με αγάπη αιώνια· γι' αυτό σε τράβηξα κοντά μου με έλεος» (Ιερεμίας 31:3). Δηλαδή, η αγάπη δεν ξεκινά στην Καινή Διαθήκη - αντίθετα, υπάρχει από την αρχή.

Και το αντίστροφο ισχύει το ίδιο. Στην Καινή Διαθήκη, εκεί που υποτίθεται ότι όλα είναι μόνο γλυκά, διαβάζουμε: «Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού» (Εβραίους 10:31). Επομένως, η σοβαρότητα απέναντι στο κακό δεν εξαφανίζεται με τον ερχομό του Ιησού. Παραμένει.

II.Ο ίδιος Θεός χθες και σήμερα: γιατί δεν αλλάζει χαρακτήρα

Η Βίβλος είναι ξεκάθαρη ότι ο Θεός δεν αλλάζει διάθεση όπως εμείς. Δηλαδή, δεν ξυπνά τη μια μέρα θυμωμένος και την άλλη στοργικός. Αντίθετα, ο χαρακτήρας Του μένει σταθερός μέσα στους αιώνες.

Αρχικά, ας το ακούσουμε όπως το λέει η ίδια η Γραφή: κάθε καλό δώρο κατεβαίνει από τον Πατέρα του φωτός, «στον οποίο δεν υπάρχει αλλοίωση ούτε ίχνος μεταβολής» (Ιακώβου 1:17). Με άλλα λόγια, ο Θεός δεν έχει «καλές» και «κακές» περιόδους. Είναι ο ίδιος, πάντα.

Το ίδιο ισχύει και για τον Ιησού. Δεν είναι μια νέα, πιο μαλακή εκδοχή του Θεού που εμφανίστηκε αργότερα. «Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και στους αιώνες» (Εβραίους 13:8). Επομένως, όταν κοιτάς τον Ιησού, βλέπεις ακριβώς τον ίδιο Θεό που μιλούσε στους προφήτες. Δεν υπάρχει σύγκρουση ανάμεσα στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη, παρά μόνο μία συνεχής αποκάλυψη του ίδιου προσώπου.

III.Οργή και αγάπη Θεού: δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος

Εδώ είναι το κλειδί που λύνει την παρεξήγηση. Η οργή και η αγάπη Θεού δεν είναι αντίπαλες. Δεν είναι δύο Θεοί που μάχονται μέσα Του. Είναι μάλλον δύο πλευρές της ίδιας τέλειας αγάπης.

Για παράδειγμα, σκέψου το με μια καθημερινή εικόνα. Ένας πατέρας που αγαπά πραγματικά το παιδί του δεν μένει αδιάφορος όταν κάποιος το πληγώνει. Αν δεν θύμωνε ποτέ με την αδικία, δεν θα ήταν πιο τρυφερός - θα ήταν απλώς αδιάφορος. Με άλλα λόγια, η αγάπη που δεν αντιδρά στο κακό δεν είναι αγάπη.

Επομένως, η ίδια ισορροπία φαίνεται μέσα στην Παλαιά Διαθήκη. Εκεί ο Θεός παρουσιάζεται «σπλαχνικός και ελεήμων, μακρόθυμος και γεμάτος έλεος, και αληθινός» (Έξοδος 34:6). Δεν είναι λοιπόν μόνο αυστηρός. Αντίθετα, είναι πρώτα απ' όλα γεμάτος έλεος.

IV.Ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης και η δικαιοσύνη απέναντι στο κακό

Όταν διαβάζουμε για κρίσεις στην Παλαιά Διαθήκη, αναστατωνόμαστε. Κι αυτό είναι φυσιολογικό. Ωστόσο η αναστάτωσή μας συχνά κρύβει μια αλήθεια: εμείς υποτιμάμε πόσο καταστροφικό είναι το κακό, ενώ ο Θεός το βλέπει στην πραγματική του διάσταση.

Επομένως, η δικαιοσύνη του Θεού δεν είναι σκληρότητα. Είναι η σταθερή Του άρνηση να συμβιβαστεί με ό,τι πληγώνει και καταστρέφει τους ανθρώπους. Δηλαδή, ένας Θεός που θα έκλεινε τα μάτια στην αδικία δεν θα ήταν καλός Θεός - αντίθετα, θα ήταν συνένοχος.

Ο απόστολος Παύλος το συνοψίζει με μια εικόνα που ισχύει και στις δύο Διαθήκες: «Δες λοιπόν την καλοσύνη και την αυστηρότητα του Θεού» (Ρωμαίους 11:22). Παρατήρησε ότι και τα δύο αναφέρονται μαζί, στην ίδια πρόταση. Καλοσύνη και αυστηρότητα δεν είναι αντιφατικά. Είναι ο ένας και ίδιος δίκαιος Θεός.

Αν θες να σκαλίσεις βαθύτερα πώς διαβάζεται σωστά ολόκληρη η Γραφή ως ενιαία ιστορία, μια αξιόπιστη πηγή είναι το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, που προσφέρει συστηματική μελέτη της Βίβλου στα ελληνικά.

V.«Αγαπάτε τους εχθρούς σας»: το ίδιο πνεύμα, όχι αντίφαση

Πολλοί νομίζουν ότι η εντολή «αγαπάτε τους εχθρούς σας» είναι μια εντελώς νέα ιδέα, που δεν ταιριάζει με τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης. Ωστόσο, στην πραγματικότητα ο Ιησούς δεν αντικαθιστά τον παλιό Θεό. Αντίθετα, φανερώνει ακόμα καθαρότερα την καρδιά Του.

Όταν ο Ιησούς λέει «αγαπάτε τους εχθρούς σας» και «προσεύχεστε γι' αυτούς που σας καταδιώκουν» (Ματθαίος 5:44), μιλάει για το πώς εμείς οφείλουμε να φερόμαστε στους άλλους. Δεν λέει ότι ο Θεός σταματά να είναι δίκαιος Κριτής. Επομένως δεν υπάρχει εδώ καμία σύγκρουση: ο ίδιος Θεός που κρίνει το κακό είναι αυτός που μας καλεί να αγαπάμε ακόμα κι εκείνους που μας βλάπτουν.

Με άλλα λόγια, η αγάπη προς τον εχθρό δεν ακυρώνει τη δικαιοσύνη - την προϋποθέτει. Αφήνουμε την τελική κρίση στον Θεό, ακριβώς επειδή ξέρουμε ότι Εκείνος θα κρίνει σωστά. Έτσι μπορούμε εμείς να αγαπάμε ελεύθερα.

VI.Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για σένα

Ίσως όλο αυτό να ακούγεται σαν θεωρητική συζήτηση. Ωστόσο έχει πολύ άμεσες συνέπειες για τη ζωή σου. Δηλαδή, αν ο Θεός είναι πραγματικά ο ίδιος παντού, τότε μπορείς να Τον εμπιστευτείς ολόκληρο, και όχι μόνο τις πλευρές που σου αρέσουν.

Αρχικά, μπορείς να σταματήσεις να φοβάσαι ότι ο Θεός θα «αλλάξει γνώμη» για σένα. Επειδή δεν μεταβάλλεται, η αγάπη Του δεν είναι διάθεση της στιγμής. Είναι σταθερή, όπως φάνηκε από την πρώτη σελίδα της Γραφής.

Έπειτα, μπορείς να πάρεις το κακό πιο σοβαρά. Η δικαιοσύνη του Θεού σού θυμίζει ότι οι πράξεις μετράνε. Τέλος, μπορείς να αναπαυτείς: αφού Εκείνος είναι ο τέλειος Κριτής, δεν χρειάζεται εσύ να κρατάς λογαριασμό για κάθε αδικία. Μπορείς να συγχωρείς, ακριβώς επειδή ξέρεις ότι ο δίκαιος Θεός δεν αδιαφορεί ποτέ.