«Μην εκδικείστε μόνοι σας, αγαπητοί, αλλά αφήστε χώρο στην οργή του Θεού. Γιατί είναι γραμμένο: σ' εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος.»
Ρωμαίους 12:19
Υπάρχει ένα είδος πόνου που δεν περνά με τον χρόνο. Είναι ο πόνος που μας άφησε κάποιος άνθρωπος που μας πλήγωσε βαθιά, μια προδοσία, μια κακία, ένα τραύμα που μας στοίχισε πολλά. Και τότε έρχεται η πιο δύσκολη ερώτηση της ψυχής: πώς να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν, όταν η πληγή ακόμα ματώνει και το άδικο παραμένει άδικο; Θέλουμε να σου πούμε, με όλη μας την τρυφερότητα, ότι αυτή η ερώτηση δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Αντίθετα, είναι σημάδι ότι η καρδιά σου είναι ζωντανή και ότι πονάει αληθινά.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή. Η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι λες πως το κακό δεν ήταν κακό. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάς, ούτε ότι κάνεις πως δεν πόνεσες. Ωστόσο, η συγχώρεση είναι μια άλλη απόφαση: η απόφαση να μην κρατήσεις εσύ το δικαίωμα της εκδίκησης, αλλά να το παραδώσεις στα χέρια του Θεού. Πράγματι, αυτός ο δρόμος δεν περπατιέται σε μία μέρα και δεν περπατιέται μόνος.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι σημαίνει στ' αλήθεια να συγχωρείς, γιατί ο Θεός μάς το ζητά, και πώς η ελευθερία της συγχώρεσης γίνεται, σιγά σιγά, και δική σου ελευθερία. Θα δανειστούμε και τη μαρτυρία μιας γυναίκας που γνώρισε το βαθύτερο σκοτάδι και, παρόλα αυτά, βρήκε τη δύναμη να αγαπήσει.
Τι σημαίνει πραγματικά να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν
Πρώτα απ' όλα, ας τιμήσουμε την αλήθεια του πόνου σου. Όταν κάποιος σε πλήγωσε, το τραύμα είναι αληθινό και η οργή που νιώθεις είναι ανθρώπινη. Η Γραφή δεν μας ζητά να προσποιηθούμε ότι όλα είναι καλά. Αντίθετα, μας καλεί σε κάτι βαθύτερο: να σταματήσουμε να κρατάμε εμείς τη ζυγαριά της δικαιοσύνης και να την αφήσουμε στα δίκαια χέρια του Θεού.
Γι' αυτό ο απόστολος Παύλος γράφει με τόση καθαρότητα ότι η εκδίκηση δεν είναι δικό μας έργο (Ρωμαίους 12:19). Δηλαδή, όταν συγχωρείς, δεν λες «δεν πειράζει». Λες «Θεέ μου, σ' εσένα ανήκει η κρίση, εγώ αφήνω αυτό το βάρος κάτω». Έτσι, η συγχώρεση δεν ελαφραίνει ποτέ το κακό. Απλώς το μεταφέρει από τους δικούς σου ώμους στους δικούς Του.
Επομένως, το να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν δεν είναι ένα συναίσθημα που πρέπει να νιώσεις αμέσως. Αντίθετα, είναι μια απόφαση που την παίρνεις, ίσως ξανά και ξανά, μέχρι η καρδιά να ακολουθήσει σιγά σιγά τη θέληση. Πράγματι, αυτός ο δρόμος ζητά υπομονή και τρυφερότητα προς τον ίδιο σου τον εαυτό.
Γιατί ο Θεός μάς ζητά να συγχωρούμε αυτούς που μας πλήγωσαν
Ο λόγος που ο Θεός μάς καλεί στη συγχώρεση δεν είναι σκληρότητα απέναντί μας. Αντίθετα, είναι έλεος. Ξέρει πόσο δηλητηριάζει την ψυχή η πικρία και πόσο μας αλυσοδένει το μίσος σε εκείνον που μας πλήγωσε. Δηλαδή, όσο κρατάμε την οργή για αυτόν που μας πλήγωσε, ο άλλος εξακολουθεί να μας εξουσιάζει.
Ωστόσο, υπάρχει κι ένας ακόμα βαθύτερος λόγος. Εμείς οι ίδιοι έχουμε συγχωρεθεί πρώτοι (Εφεσίους 4:32). Πριν ζητήσει ο Θεός από εμάς να συγχωρήσουμε κάποιον, έχει ήδη συγχωρήσει εμάς για πολύ περισσότερα. Η συγχώρεση διά της χάριτος ξεκινά από τον σταυρό, εκεί όπου ο Χριστός σήκωσε το δικό μας κακό. Συνεπώς, όταν συγχωρούμε, δεν κάνουμε κάτι παράξενο. Απλώς δίνουμε σε άλλους ένα μικρό μέρος από αυτό που πήραμε δωρεάν.
Δηλαδή, η εντολή να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν δεν κρέμεται στον αέρα (Κολοσσαείς 3:13). Στηρίζεται σε αυτό που έκανε πρώτος ο Θεός για σένα. Γι' αυτό και ο Παύλος δένει τα δύο μαζί: συγχώρα, καθώς συγχωρέθηκες.
Το παράδειγμα του Χριστού: συγχώρεση διά της χάριτος ακόμα και στον πόνο
Αν αναρωτιέσαι αν είναι ανθρώπινα δυνατό να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν, κοίτα τον σταυρό (Λουκάς 23:34). Εκεί, μέσα στη χειρότερη αδικία της ιστορίας, ο Ιησούς δεν πρόφερε κατάρα. Πρόφερε προσευχή για εκείνους που Τον σταύρωναν. Δεν ελάφρυνε το κακό τους, ούτε είπε ψέματα πως δεν πονούσε. Όμως άφησε την κρίση στον Πατέρα και ζήτησε έλεος γι' αυτούς.
Αυτό είναι το πρότυπο της χριστιανικής συγχώρεσης. Δηλαδή, δεν είναι μια στωική ψυχραιμία ούτε μια εύκολη, γλυκερή ατάκα. Αντίθετα, είναι η αγάπη που επιλέγει το έλεος μέσα από τον πόνο. Παρόλα αυτά, ας μην ξεχνάμε: ο ίδιος ο Ιησούς ένιωσε τον πόνο μέχρι τέλους. Ωστόσο, η συγχώρεση δεν Του στέρησε το αληθινό βάσανο. Απλώς δεν άφησε το βάσανο να γίνει μίσος.
Έτσι, όταν παλεύεις να συγχωρήσεις εκείνον που σε πλήγωσε και νιώθεις ότι δεν τα καταφέρνεις, μην απελπίζεσαι. Δεν σου ζητείται να γίνεις πέτρα. Αντίθετα, σου ζητείται να στραφείς προς Εκείνον που συγχώρησε πρώτος και να Του πεις: δώσε μου τη χάρη να κάνω αυτό που μόνος μου δεν μπορώ.
Όταν φαίνεται αδύνατο: να αγαπάς τους εχθρούς σου και να συγχωρείς
Θα σου διηγηθούμε μια ιστορία. Η Νταρλίν Ρόουζ ήταν μια νεαρή ιεραπόστολος που, στη διάρκεια του πολέμου, έχασε τον άντρα της και πέρασε χρόνια σε στρατόπεδο αιχμαλωσίας, μέσα σε πείνα, αρρώστια και βία. Ένα βράδυ, βλέποντας μια φίλη της χτυπημένη, ένιωσε το μίσος να ανεβαίνει μέσα της. Και τότε ήρθαν στον νου της τα λόγια του Ιησού: αγάπα τους εχθρούς σου και προσευχήσου γι' αυτούς που σε καταδιώκουν (Ματθαίος 5:44).
Δεν προσποιήθηκε ότι ήταν εύκολο. Ομολόγησε πόσο πιο απλό είναι να μιλάς θεωρητικά για συγχώρεση παρά να συγχωρείς αληθινά. Ωστόσο, αποφάσισε να προσευχηθεί για τον δεσμοφύλακά της, ακόμα και να του μιλήσει για τον Χριστό που αγαπά και τους εχθρούς. Αργότερα, ο σκληρός εκείνος άνθρωπος της έστειλε, κρυφά, ένα δώρο καλοσύνης μέσα στο κελί της. Η αγάπη είχε αγγίξει κάτι που το μίσος δεν θα μπορούσε ποτέ.
Δεν σου λέμε αυτή την ιστορία για να σε πιέσουμε. Αντίθετα, σου τη λέμε για να σε παρηγορήσουμε. Πράγματι, αν εκείνη, μέσα σε τόσο σκοτάδι, βρήκε με τη χάρη του Θεού τη δύναμη να αγαπήσει, τότε υπάρχει ελπίδα και για τη δική σου πληγή. Επομένως, το να αγαπάς τους εχθρούς σου δεν είναι κάτι που το βγάζεις από μέσα σου. Είναι κάτι που το λαμβάνεις από Εκείνον.
Η ελευθερία της συγχώρεσης: πώς ελευθερώνεσαι κι εσύ
Να γιατί η συγχώρεση είναι, στο βάθος της, ελευθερία. Όσο κρατάς δεμένο στο χρέος του εκείνον που σε πλήγωσε, μένεις δεμένος κι εσύ στο ίδιο σχοινί. Όταν όμως τον αφήνεις ελεύθερο, παραδίδοντας την υπόθεση στον Θεό, λύνεται και ο δικός σου κόμπος. Συνεπώς, αυτή είναι η μυστική, δύσκολη ελευθερία της συγχώρεσης.
Επιπλέον, μην ξεχνάς: ο Θεός είναι κοντά σ' αυτή την πορεία (Ψαλμοί 34:18). Δηλαδή, δεν είναι ένας μακρινός κριτής που απαιτεί. Αντίθετα, είναι ο Πατέρας που στέκεται δίπλα στους τσακισμένους και τους συντετριμμένους. Αν σήμερα η καρδιά σου είναι κομματιασμένη από αυτό που σου έκαναν, Εκείνος είναι πιο κοντά σου από ποτέ. Πρώτα θα γιατρέψει εσένα. Έπειτα, μέσα από τη δική Του θεραπεία, θα σου δώσει σιγά σιγά και τη δύναμη να συγχωρήσεις.
Τέλος, θυμήσου ότι η συγχώρεση είναι δρόμος, όχι μια στιγμή. Μπορεί να χρειαστεί να την επιλέξεις χίλιες φορές για το ίδιο τραύμα. Κάθε φορά που το κάνεις, αφήνεις λίγο ακόμα από το βάρος κάτω. Και μια μέρα, ίσως χωρίς να το καταλάβεις, θα νιώσεις την καρδιά σου πιο ελαφριά, γιατί η χάρη του Θεού θα έχει κάνει το έργο που εσύ μόνος δεν μπορούσες.
Πρώτα πρακτικά βήματα για να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν
Πρώτον, μην βιάζεσαι να νιώσεις κάτι που ακόμα δεν νιώθεις. Καταρχήν, πες στον Θεό την αλήθεια για τον πόνο σου, ακόμα και τον θυμό σου. Εκείνος αντέχει την ειλικρίνειά σου και δεν σκανδαλίζεται με τα δάκρυά σου.
Δεύτερον, κάνε τη συγχώρεση μια απόφαση πριν γίνει συναίσθημα. Δηλαδή, πες με τη θέλησή σου: «Παραδίδω αυτό το άδικο σ' εσένα, Κύριε, και αρνούμαι να γίνω εγώ ο κριτής». Έπειτα, για να μη στεγνώσει η καρδιά σου, ξεκίνα να προσεύχεσαι γι' αυτόν τον άνθρωπο, όσο δύσκολο κι αν είναι στην αρχή.
Τρίτον, ζήτησε βοήθεια (Μάρκος 11:25). Δεν είναι ντροπή να μιλήσεις σε έναν ώριμο αδελφό, σε έναν ποιμένα ή σε μια κοινότητα που θα σε στηρίξει. Αν θέλεις να εμβαθύνεις στη βιβλική θεμελίωση όλων αυτών, μπορείς να αναζητήσεις υπεύθυνη διδασκαλία στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, ώστε να μην περπατάς αυτόν τον δρόμο μόνος.
Βασικά σημεία
- 01Το να συγχωρείς αυτούς που σε πλήγωσαν δεν ελαφραίνει ποτέ το κακό και δεν σημαίνει ότι ξεχνάς. Σημαίνει ότι παραδίδεις την κρίση στα δίκαια χέρια του Θεού.
- 02Η συγχώρεση δεν είναι ένα συναίσθημα που νιώθεις αμέσως, αλλά μια απόφαση που την επιλέγεις ξανά και ξανά, με τη χάρη του Θεού, βήμα βήμα.
- 03Συγχωρούμε επειδή έχουμε συγχωρεθεί πρώτοι. Η συγχώρεση διά της χάριτος ξεκινά από τον σταυρό, όπου ο Χριστός σήκωσε το δικό μας κακό.
- 04Να αγαπάς τους εχθρούς σου δεν είναι κάτι που το βγάζεις μόνος από μέσα σου. Είναι δώρο που το λαμβάνεις από τον Θεό, όπως το έζησαν άνθρωποι ακόμα και μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι.
- 05Η ελευθερία της συγχώρεσης είναι αμοιβαία: αφήνοντας ελεύθερο τον άλλον, λύνεις και τον δικό σου κόμπο. Πρώτα ο Θεός θεραπεύει εσένα και έπειτα σου δίνει τη δύναμη να συγχωρήσεις.