Γνήσια πίστη: τη μετράς με τη συνήθεια ή με την Καινή Διαθήκη;

I.Το ερώτημα: τι θα έβλεπε ο πρώτος αναγνώστης της Καινής Διαθήκης;

Ας κάνουμε ένα νοητό πείραμα. Φανταζόμαστε κάποιον που διαβάζει την Καινή Διαθήκη για πρώτη φορά, χωρίς να ξέρει τίποτα για τον δικό μας πολιτισμό. Διαβάζει για ανθρώπους που άφησαν τα πάντα, που μετανόησαν ριζικά, που αγάπησαν τους εχθρούς τους και ακολούθησαν έναν σταυρωμένο Κύριο. Έπειτα στρέφεται και κοιτάζει εμάς. Θα έβλεπε άραγε την ίδια ζωή;

Πολλές φορές, ομολογουμένως, αυτό που λέμε πίστη μοιάζει περισσότερο με μια ευγενική παράδοση παρά με μια γνήσια, αλλαγμένη καρδιά. Έχουμε τα σύμβολα, τις γιορτές, κάποιες λέξεις, αλλά λείπει η ρίζα. Δηλαδή, κρατάμε το περίγραμμα και χάνουμε το περιεχόμενο. Η γνήσια πίστη, αντίθετα, αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η εξωτερική εικόνα.

Ο ίδιος ο Κύριος προειδοποίησε για τη διαφορά ανάμεσα στα λόγια και στην πραγματικότητα. Δεν αρκεί να λέμε σωστά πράγματα. Χρειάζεται η καρδιά και η ζωή να ταιριάζουν με αυτά που ομολογούμε (Ματθαίος 7:21). Ωστόσο, εδώ ακριβώς γεννιέται το πιο ανήσυχο ερώτημα: μήπως η θρησκεία μας έγινε ένα στόμα που τιμά, ενώ η καρδιά στέκεται μακριά (Ματθαίος 15:8);

II.Πολιτισμικός χριστιανισμός: όταν η πίστη γίνεται συνήθεια

Πολιτισμικός χριστιανισμός είναι το να ανήκει κανείς στον Χριστό μόνο εξ ονόματος, χωρίς να Τον έχει συναντήσει προσωπικά. Είναι η πίστη που κληρονομείται όπως η γλώσσα ή η κουζίνα ενός τόπου, αλλά δεν περνά ποτέ από την καρδιά. Επιφανειακά όλα μοιάζουν τακτοποιημένα. Στο βάθος, όμως, κάτι λείπει.

Η Γραφή είναι εδώ εκπληκτικά διαπεραστική. Ο απόστολος Παύλος, μιλώντας στους Ρωμαίους, ξεκαθαρίζει ότι αληθινός δεν είναι ο εξωτερικός άνθρωπος της θρησκείας, αλλά εκείνος που έχει αλλάξει στα κρυφά βάθη της καρδιάς του (Ρωμαίους 2:29). Με άλλα λόγια, ο Θεός δεν μετρά την ταμπέλα μας, αλλά την πραγματικότητα μέσα μας.

Υπάρχει, εξάλλου, μια ακόμη πιο επικίνδυνη κατάσταση από την ανοιχτή απιστία: η χλιαρότητα. Είναι εκείνη η άνετη θρησκευτικότητα που νομίζει πως δεν της λείπει τίποτα, ενώ στην πραγματικότητα είναι φτωχή και γυμνή (Αποκάλυψη 3:17). Πραγματικά, η χλιαρή καρδιά είναι πιο δύσκολο να αφυπνιστεί από μια γνήσια αναζήτηση, γιατί έχει πειστεί ότι όλα πάνε καλά.

Ας προσέξουμε, ωστόσο, το ύφος του ίδιου του Κυρίου. Δεν χλευάζει. Ελέγχει με αγάπη, ακριβώς για να μας ξυπνήσει. Συνεπώς, και εμείς δεν κοιτάζουμε αφ' υψηλού τους θρησκευόμενους γύρω μας. Στεκόμαστε μπροστά στον ίδιο καθρέφτη, ταπεινά, ξέροντας ότι ο πειρασμός της συνήθειας απειλεί τον καθένα μας.

III.Το μέτρο της Καινής Διαθήκης: ο καθρέφτης του Λόγου

Πώς, λοιπόν, ξεφεύγουμε από τη θρησκεία της συνήθειας; Με ένα αξιόπιστο μέτρο. Και αυτό το μέτρο δεν είναι ο πολιτισμός μας ούτε η γνώμη της πλειοψηφίας, αλλά το ίδιο το μέτρο της Καινής Διαθήκης. Ο Λόγος του Θεού λειτουργεί σαν καθρέφτης που μας δείχνει ποιοι πραγματικά είμαστε.

Ο απόστολος Ιάκωβος το θέτει με μια αξέχαστη εικόνα. Μας προτρέπει να μη μένουμε απλώς ακροατές που απατούν τον εαυτό τους, αλλά να γινόμαστε εκτελεστές του λόγου (Ιακώβου 1:22). Έπειτα εξηγεί: όποιος ακούει χωρίς να εφαρμόζει, μοιάζει με άνθρωπο που βλέπει το πρόσωπό του σε έναν καθρέφτη (Ιακώβου 1:23), και μόλις φύγει ξεχνά αμέσως πώς ήταν (Ιακώβου 1:24).

Εδώ υπάρχει μια λεπτή αλλά καθοριστική παγίδα. Μπορεί κανείς να ασχολείται με τη Γραφή για μια ολόκληρη ζωή, να μελετά, να συζητά, να γνωρίζει λεπτομέρειες, και ωστόσο να μην έχει δει ποτέ τον εαυτό του μέσα της. Δηλαδή, εξετάζει τον καθρέφτη αντί να κοιτάξει το πρόσωπό του στον καθρέφτη.

Πραγματικά, το ζητούμενο δεν είναι να μελετήσουμε τον Λόγο σαν ένα αντικείμενο που στέκεται απέναντί μας, αλλά να αφήσουμε τον Λόγο να μας διαβάσει. Εδώ κρίνεται αν η ανάγνωσή μας είναι γνήσια ή απλώς τυπική. Διάβασε τη Γραφή, λοιπόν, όπως διαβάζει κανείς ένα γράμμα από αγαπημένο πρόσωπο: όχι για να αναλύσεις τη γραμματική του, αλλά για να ακούσεις τι σου λέει και να το κάνεις. Αν θες να εμβαθύνεις σ' αυτή τη γνήσια μέθοδο μελέτης, μπορείς να δεις τις δωρεάν πηγές στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.

IV.Αυτοεξέταση ενώπιον του Θεού: η ρίζα της γνήσιας πίστης

Αν η Καινή Διαθήκη είναι το μέτρο, τότε το επόμενο βήμα είναι η ειλικρινής αυτοεξέταση ενώπιον του Θεού. Δεν πρόκειται για μια αρρωστημένη ενοχή που μας ρίχνει, αλλά για μια θεραπευτική ειλικρίνεια που μας ελευθερώνει. Ο ίδιος ο Παύλος μάς καλεί καθαρά: ας εξετάσουμε τον εαυτό μας, για να δούμε αν στεκόμαστε πράγματι μέσα στην πίστη (Β' Κορινθίους 13:5).

Η ρίζα της γνήσιας πίστης δεν είναι η εξωτερική συμμόρφωση, αλλά μια εσωτερική, ριζική αλλαγή που η Γραφή ονομάζει νέα γέννηση. Ο Κύριος το είπε με απόλυτη σαφήνεια στον Νικόδημο: κανείς δεν μπορεί να δει τη βασιλεία του Θεού αν δεν γεννηθεί ξανά, από πάνω (Ιωάννης 3:3). Επομένως, το ζήτημα δεν είναι πόσο θρήσκοι φαινόμαστε, αλλά αν έχει γεννηθεί μέσα μας μια καινούργια ζωή.

Αυτή η αυτοεξέταση γίνεται καλύτερα στη μοναξιά, εκεί όπου δεν μας βλέπει κανείς και δεν έχουμε λόγο να προσποιηθούμε. Μπροστά στον Θεό, η πίστη μας δεν μπορεί να κρυφτεί μέσα στο πλήθος. Καθένας στέκεται μόνος του και απαντά για τον εαυτό του.

Ας μην το φοβηθούμε, όμως. Ο Θεός που μας καλεί να εξεταστούμε είναι ο ίδιος που μας υποδέχεται με χάρη. Η αυτοεξέταση δεν είναι το τέλος της ελπίδας, αλλά η αρχή της: μας φέρνει ταπεινά εκεί όπου ο Χριστός μπορεί πραγματικά να μας συναντήσει.

V.Η πρόσκληση: από τη συνήθεια στη γνήσια πίστη

Πού καταλήγουν, λοιπόν, όλα αυτά; Όχι σε μια καταδίκη, αλλά σε μια ανοιχτή πρόσκληση. Ο Κύριος δεν μας κρύβει ότι ο δρόμος της ζωής είναι στενός και τον βρίσκουν λίγοι, ενώ η πλατιά οδός της συνήθειας είναι εύκολη και πολυσύχναστη (Ματθαίος 7:14). Ωστόσο, αυτή η στενή πύλη δεν είναι κλειστή. Είναι ορθάνοιχτη για όποιον θέλει να περάσει.

Η μετάβαση από τη θρησκεία της συνήθειας στη γνήσια πίστη δεν γίνεται με περισσότερη προσπάθεια να φαινόμαστε καλοί. Γίνεται με μετάνοια και με μια καρδιά που στρέφεται ειλικρινά στον Χριστό ως Κύριο. Δηλαδή, σταματάμε να στηριζόμαστε στην ταμπέλα μας και αρχίζουμε να εμπιστευόμαστε Εκείνον.

Αυτή η πρόσκληση είναι, παραδόξως, και ανακουφιστική. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να κουβαλάμε άλλο το βάρος μιας πίστης χωρίς ρίζα. Μπορούμε να αφήσουμε κάτω το προσωπείο και να σταθούμε αληθινά μπροστά στον Θεό, όπως πραγματικά είμαστε. Και τότε ανακαλύπτουμε ότι Εκείνος μας περίμενε εκεί από την αρχή.

Ας κλείσουμε, λοιπόν, με το ίδιο ερώτημα από όπου ξεκινήσαμε, αλλά τώρα με ελπίδα: με τι μετράμε τη ζωή μας; Αν το μέτρο μας ήταν ως τώρα η συνήθεια, ποτέ δεν είναι αργά να το αλλάξουμε. Η Καινή Διαθήκη στέκεται ανοιχτή μπροστά μας, σαν γράμμα αγάπης που περιμένει όχι απλώς να το διαβάσουμε, αλλά να το ζήσουμε.