Η γλωσσολαλιά σήμερα προβάλλεται συχνά ως απόδειξη πνευματικότητας, ωστόσο η Γραφή δεν την παρουσιάζει έτσι. Το σύντομο ερώτημα έχει σύντομη βιβλική απάντηση: όχι, το σύγχρονο φαινόμενο δεν ταυτίζεται αυτόματα με το χάρισμα της Πεντηκοστής, και ο μόνος τρόπος να το διαπιστώσουμε είναι να εξετάσουμε τα ίδια τα εδάφια.
Το θέμα δεν είναι ακαδημαϊκό. Επηρεάζει εκκλησίες, σχέσεις και συνειδήσεις, και γι' αυτό αξίζει νηφάλια προσοχή. Δεν γράφουμε για να επιτεθούμε σε αδελφούς που διαφωνούν, αλλά για να σταθούμε όλοι μαζί κάτω από τον λόγο του Θεού, όπως οι Βεροιείς που «ανεξήταζον τας γραφάς» (Πράξεις 17:11).
Επιπλέον, ένα στοιχείο μάς δίνει σαφή κατεύθυνση. Σε ολόκληρη τη Βίβλο υπάρχουν μόνο πέντε χωρία που αναφέρουν «γλώσσες». Επομένως, αντί να ξεκινήσουμε από εμπειρίες, ας αφήσουμε αυτά τα πέντε εδάφια να μιλήσουν πρώτα και να ερμηνεύσουν το ένα το άλλο.
Γιατί η γλωσσολαλιά σήμερα προκαλεί τόση σύγχυση
Πρώτον, ας ονομάσουμε τη σύγχυση. Πολλοί ακούν τη λέξη «γλώσσες» και φαντάζονται έναν ακατάληπτο ψίθυρο, μια ιδιωτική προσευχή που κανείς δεν καταλαβαίνει. Έτσι, η γλωσσολαλιά σήμερα ταυτίζεται στη λαϊκή συνείδηση με κάτι μυστηριακό και άναρθρο.
Ωστόσο, η ελληνική λέξη «γλώσσα» στην Καινή Διαθήκη σημαίνει απλώς μια ομιλούμενη γλώσσα, μια πραγματική διάλεκτο ανθρώπων. Δηλαδή το θαύμα δεν βρίσκεται στο να είναι κάτι ακατάληπτο, αλλά στο ότι ο ομιλητής εκφράζεται με δύναμη και σοφία που δεν είχε από μόνος του.
Συνεπώς, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν θερμές εμπειρίες, αλλά αν το σημερινό φαινόμενο ταυτίζεται με αυτό που περιγράφει η Γραφή. Για να απαντήσουμε τίμια, χρειάζεται να γυρίσουμε στο σαφέστερο κείμενο: την ημέρα της Πεντηκοστής.
Το κλειδί: τι ήταν οι γλώσσες στην Πεντηκοστή (Πράξεις 2)
Αρχικά, οι Πράξεις 2 είναι το μόνο χωρίο που περιγράφει αναλυτικά το γεγονός. Γι' αυτό αποτελεί το κλειδί με το οποίο ερμηνεύουμε τα υπόλοιπα. Όταν ήρθε το Πνεύμα, οι μαθητές «ήρχισαν να λαλώσι ξένας γλώσσας» (Πράξεις 2:4), δηλαδή αληθινές ανθρώπινες γλώσσες.
Πράγματι, το πλήθος δεν άκουσε ψίθυρο αλλά κατανοητό λόγο: ο καθένας τους άκουγε «με την ιδίαν αυτού διάλεκτον» (Πράξεις 2:6). Επομένως, οι παρευρισκόμενοι κατάλαβαν και βεβαίωσαν αυτά που λέγονταν, ακούγοντας «τα μεγαλεία του Θεού» (Πράξεις 2:11) στη μητρική τους γλώσσα.
Έτσι αναδεικνύονται τρία σταθερά γνωρίσματα. Οι γλώσσες ήταν πραγματικές, ήταν κατανοητές από τους ακροατές και υπηρετούσαν την ευαγγελική μαρτυρία, αφού οδήγησαν τρεις χιλιάδες ανθρώπους σε μετάνοια. Δηλαδή το χάρισμα δεν δόθηκε για ιδιωτική συγκίνηση, αλλά για να γνωρίσουν τον Χριστό οι έθνη.
Τρία μοναδικά γεγονότα στις Πράξεις, όχι γενικός κανόνας
Στη συνέχεια, ας προσέξουμε ότι σε τριάντα περίπου χρόνια ιστορίας οι Πράξεις αναφέρουν μόνο τρεις περιπτώσεις θαυματουργικών γλωσσών. Αυτό είναι όντως ελάχιστο, και κάθε φορά πρόκειται για μια εντελώς ξεχωριστή στιγμή, όχι για καθημερινή συνήθεια.
Στην οικία του Κορνηλίου, οι Ιουδαίοι πιστοί έμειναν έκπληκτοι «διότι ήκουον αυτούς λαλούντας γλώσσας» (Πράξεις 10:46). Η έκπληξη αυτή είναι αποκαλυπτική: αν οι γλώσσες ήταν η συνηθισμένη εμπειρία κάθε νεοφώτιστου, ο Πέτρος δεν θα ξαφνιαζόταν. Επομένως, δεν επρόκειτο για τον κανόνα, αλλά για ένα σημείο που άνοιγε τη θύρα της βασιλείας και στα έθνη.
Έτσι, τα τρία περιστατικά σηματοδοτούν τρία ορόσημα: το άνοιγμα της πόρτας στους Ιουδαίους, έπειτα στους εθνικούς και, τέλος, το πέρασμα από την Παλαιά στην Καινή Διαθήκη. Πρόκειται για δημόσιες, θεμελιωτικές πράξεις, και όχι για εντολή γενικευμένης γλωσσολαλιάς προς όλους.
Το χάρισμα των γλωσσών και οι διορθώσεις του Παύλου
Ο Παύλος είναι ο μόνος απόστολος που πραγματεύεται διδακτικά το θέμα, και το κάνει σε ένα ενιαίο τμήμα: Α΄ Κορινθίους 12 έως 14. Σημαντικά, δεν περιγράφει ένα διαφορετικό χάρισμα· διορθώνει τις καταχρήσεις μιας προβληματικής εκκλησίας.
Αρχικά κατατάσσει «είδη γλωσσών» (Α' Κορινθίους 12:10) ανάμεσα σε πολλά άλλα χαρίσματα, χωρίς να τα ανυψώνει σε απόδειξη πνευματικότητας. Στη συνέχεια ορίζει με ακρίβεια τον σκοπό τους: «αι γλώσσαι είναι διά σημείον ουχί προς τους πιστεύοντας, αλλά προς τους απίστους» (Α' Κορινθίους 14:22). Δηλαδή ο σκοπός ταυτίζεται απόλυτα με τις Πράξεις 2.
Συνεπώς, ο Παύλος και ο Λουκάς δεν αντιφάσκουν. Όταν ο Παύλος μιλά για «γλώσσες», εννοεί πραγματικές ανθρώπινες γλώσσες, στραμμένες πρωτίστως στους απίστους. Ό,τι ασκούνταν στην Κόρινθο χωρίς νόημα και χωρίς διερμηνεία θυμίζει περισσότερο τη γλωσσολαλιά σήμερα παρά την Πεντηκοστή· γι' αυτό ο Παύλος το χαρακτηρίζει «παιδικό» και άχρηστο για την οικοδομή της εκκλησίας.
«Αι γλώσσαι θέλουσι παύσει»: η παύση των χαρισμάτων-σημείων
Ο ίδιος ο Παύλος προαναγγέλλει ότι αυτά τα χαρίσματα ήταν προσωρινά. Στο κεφάλαιο της αγάπης γράφει ρητά ότι οι γλώσσες «θέλουσι παύσει» (Α' Κορινθίους 13:8), σε αντίθεση με την αγάπη που «ουδέποτε εκπίπτει». Έτσι η παύση των χαρισμάτων-σημείων δεν είναι ανθρώπινη επινόηση, αλλά κείμενο της ίδιας της Γραφής.
Ως συντηρητικοί ευαγγελικοί πιστεύουμε ότι τα θαυματουργικά χαρίσματα-σημεία της αποστολικής εποχής εκπλήρωσαν τον σκοπό τους, δηλαδή να επικυρώσουν τον λόγο όσο ακόμη γραφόταν η Καινή Διαθήκη, και έπαψαν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έπαψε ο Θεός να θαυματουργεί. Ο Θεός εξακολουθεί να απαντά προσευχές και να ενεργεί κυριαρχικά όπως θέλει.
Επομένως, η διάκριση είναι λεπτή αλλά ουσιαστική. Άλλο πράγμα η ενέργεια του Θεού σήμερα και άλλο η αξίωση ότι κατέχουμε αυτόματα το ίδιο θεσμικό χάρισμα-σημείο της Πεντηκοστής. Η Γραφή, ως μόνος κανόνας (sola scriptura), μας καλεί να μην προσθέτουμε ούτε να αφαιρούμε από όσα είπε ο Θεός.
Βιβλική διάκριση πνευμάτων: πώς να εξετάζουμε τη γλωσσολαλιά σήμερα
Φτάνοντας στην πράξη, ο λόγος του Θεού μάς δίνει εργαλείο, όχι καχυποψία. Η εντολή είναι σαφής: «Πάντα δοκιμάζετε, το καλόν κατέχετε» (Α' Θεσσαλονικείς 5:21). Η βιβλική διάκριση πνευμάτων δεν σημαίνει να καταδικάζουμε πρόσωπα, αλλά να εξετάζουμε κάθε φαινόμενο με τη Γραφή.
Πρακτικά, ρωτάμε: συμφωνεί αυτό που βλέπω με τα πέντε εδάφια; Οι βιβλικές γλώσσες ήταν πραγματικές, κατανοητές και ευαγγελιστικές. Όταν λοιπόν η γλωσσολαλιά σήμερα είναι ακατάληπτη, ιδιωτική και αυτοσκοπός, δικαιολογημένα την εξετάζουμε με προσοχή, χωρίς να υποθέτουμε εκ των προτέρων τη θεϊκή προέλευσή της.
Τέλος, ας θυμόμαστε ότι ο Θεός «δεν είναι ακαταστασίας, αλλά ειρήνης» (Α' Κορινθίους 14:33) και ζητά να γίνονται όλα «ευσχημόνως και κατά τάξιν» (Α' Κορινθίους 14:40). Αυτή η ηρεμία είναι ο καλύτερος οδηγός. Εξετάζουμε με χάρη, αγαπάμε τους αδελφούς μας και αφήνουμε την αλήθεια του λόγου να μας ενώσει. Για μια οργανωμένη μελέτη της Γραφής, μπορεί να βοηθήσει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Βασικά σημεία
- 01Σε όλη τη Βίβλο μόνο πέντε χωρία μιλούν για «γλώσσες»· τα Πράξεις 2 είναι το σαφέστερο και ερμηνεύει τα υπόλοιπα.
- 02Οι βιβλικές γλώσσες ήταν πραγματικές ανθρώπινες γλώσσες, κατανοητές από τους ακροατές και σημείο για τους απίστους, όχι ακατάληπτος ιδιωτικός λόγος.
- 03Ο Παύλος δεν περιγράφει διαφορετικό χάρισμα· διορθώνει τις καταχρήσεις της Κορίνθου και προαναγγέλλει ότι οι γλώσσες «θέλουσι παύσει».
- 04Η παύση των χαρισμάτων-σημείων δεν ακυρώνει τα θαύματα του Θεού σήμερα· εξετάζουμε κάθε φαινόμενο με τη Γραφή, με χάρη και νηφάλια διάκριση.