«Αυτοί ήταν ευγενέστεροι από εκείνους της Θεσσαλονίκης, γιατί δέχτηκαν τον λόγο με κάθε προθυμία, εξετάζοντας καθημερινά τις Γραφές, για να δουν αν έτσι είχαν τα πράγματα.»
Πράξεις 17:11
Η παύση των χαρισμάτων δεν είναι κατ' αρχάς ένα ψυχρό θεολογικό ερώτημα, αλλά ένα ζήτημα που αγγίζει την ίδια τη ζωή της εκκλησίας και τη μεταξύ μας ενότητα. Όταν ο Παύλος γράφει στο Α΄ Κορινθίους 13:8 «είτε γλώσσαι, θέλουσι παύσει», πολλοί αναγνώστες αναρωτιούνται: τι ακριβώς θα παύσει, πότε και γιατί; Η απάντηση που θα υποστηρίξουμε εδώ είναι ότι τα θαυματουργικά σημεία-χαρίσματα της αποστολικής εποχής εκπλήρωσαν τον σκοπό τους και έπαψαν, ενώ ο Θεός παραμένει απολύτως ελεύθερος να θαυματουργεί όποτε θέλει.
Ωστόσο, το θέμα είναι σήμερα μπερδεμένο, επειδή ορισμένα εδάφια αποσπώνται από το πλαίσιό τους για να αποδείξουν μια προειλημμένη άποψη. Γι' αυτό δεν θα ξεκινήσουμε από εμπειρίες ή από έντονα συναισθήματα, αλλά από το ίδιο το κείμενο. Πρώτα θα δούμε τι ήταν πραγματικά οι γλώσσες στις Πράξεις, έπειτα τι διορθώνει ο Παύλος στους Κορινθίους, και τέλος ποια βιβλική αρχή προκύπτει για τη γλωσσολαλιά σήμερα.
Επιπλέον, καλούμε τον αναγνώστη να μη δεχτεί τίποτε επειδή το γράφουμε εμείς, αλλά να το εξετάσει ο ίδιος με τη Γραφή, όπως έκαναν οι Βεροιαίοι. Συνεπώς γράφουμε με σεβασμό προς αγαπητούς αδελφούς που διαφωνούν· η εστίαση είναι στις βιβλικές αρχές και όχι σε πρόσωπα.
Το ερώτημα σήμερα: γιατί η σύγχυση γύρω από τη γλωσσολαλιά
Δύο χριστιανοί μπορεί να διαβάσουν το ίδιο εδάφιο και να βγάλουν αντίθετα συμπεράσματα. Ο ένας ακούει στο «θέλουσι παύσει» μια οριστική κατάργηση, ενώ ο άλλος το θεωρεί μια μακρινή αναφορά στη μέλλουσα δόξα. Αυτή η διάσταση δεν είναι ασήμαντη, γιατί διχάζει εκκλησίες σε μια εποχή που χρειάζονται περισσότερο από ποτέ την ενότητα.
Η ρίζα της σύγχυσης είναι κυρίως ερμηνευτική. Συχνά παίρνουμε ένα μισό εδάφιο, του φορτώνουμε ένα νόημα και κατόπιν αγνοούμε όσα άλλα λέει η Γραφή για το ίδιο θέμα. Όμως ο πιο σαφής τρόπος να διαβάζουμε είναι αφενός να κρατάμε ολόκληρο το κείμενο και αφετέρου να ερμηνεύουμε τα δυσκολότερα χωρία με τα σαφέστερα.
Γι' αυτό προτείνουμε μια απλή μέθοδο. Δηλαδή ξεκινάμε από το σαφέστερο κείμενο, τις Πράξεις 2, και με βάση αυτό φωτίζουμε τα λιγότερο σαφή, όπως το Α΄ Κορινθίους 14. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουμε να επιβάλλουμε στη Γραφή τις δικές μας προκαταλήψεις, εξετάζοντας τα πάντα όπως οι Βεροιαίοι (Πράξεις 17:11).
Οι γλώσσες στις Πράξεις: το χάρισμα των γλωσσών ως σημείο
Το σαφέστερο κείμενο για το χάρισμα των γλωσσών είναι η Πεντηκοστή. Εκεί το θαύμα δεν είναι ότι ακούστηκε κάτι ακατάληπτο, αλλά ότι οι μαθητές μίλησαν πραγματικές, υπαρκτές γλώσσες λαών. Το κείμενο το λέει ρητά (Πράξεις 2:4): μιλούσαν «ξένας γλώσσας», όπως το Πνεύμα τους έδινε.
Το αποτέλεσμα ήταν άμεσα κατανοητό από το πλήθος. Καθένας άκουγε στη δική του διάλεκτο (Πράξεις 2:6), και μάλιστα άκουγαν τα «μεγαλεία του Θεού» στη μητρική τους γλώσσα (Πράξεις 2:11). Επομένως δεν επρόκειτο για ιδιωτικό, ακατάληπτο ψέλλισμα, αλλά για κηρυκτικό σημείο που οδήγησε σε τρεις χιλιάδες πιστούς.
Το ίδιο σημείο εμφανίζεται στις Πράξεις άλλες δύο φορές, στην Καισάρεια και στην Έφεσο, πάντοτε σε μοναδικές καμπές: όταν η πόρτα της βασιλείας ανοίγει διαδοχικά στους Ιουδαίους, στα έθνη και στους μαθητές του Ιωάννη. Συνεπώς οι γλώσσες λειτουργούν ως δημόσιο, επαληθεύσιμο σημάδι του Θεού προς τους απίστους, και όχι ως καθημερινή ατομική εμπειρία κάθε πιστού.
Το χάρισμα των γλωσσών στην Α΄ Κορινθίους 12: ένα ανάμεσα σε πολλά
Ο Παύλος δεν περιγράφει ξανά τι είναι οι γλώσσες· προϋποθέτει όσα ήδη γνωρίζουμε από τις Πράξεις. Αυτό που κάνει είναι να τις τοποθετήσει στη σωστή τους θέση μέσα στο σώμα του Χριστού. Στον κατάλογο των χαρισμάτων (Α' Κορινθίους 12:10), τα «είδη γλωσσών» είναι ένα χάρισμα ανάμεσα σε πολλά, και μάλιστα αναφέρεται προς το τέλος, όχι στην κορυφή.
Αυτή η λεπτομέρεια είναι σημαντική. Στους Κορινθίους είχε επικρατήσει η τάση να υπερτιμούν αυτό ακριβώς το χάρισμα, σαν να ήταν η απόδειξη μιας ανώτερης πνευματικότητας. Όμως ο απόστολος δείχνει ότι κανένα μέλος δεν μπορεί να επιβάλλει το δικό του χάρισμα ως μέτρο για όλους.
Έτσι, πριν φτάσουμε στο επίμαχο «θέλουσι παύσει», πρέπει να θυμόμαστε το πλαίσιο. Δηλαδή ο Παύλος δεν εξυμνεί τη γλωσσολαλιά· τη βάζει στη θέση της, ως ένα χάρισμα με συγκεκριμένο σκοπό και όχι ως ένδειξη πνευματικού κύρους.
Η παύση των χαρισμάτων στο Α΄ Κορινθίους 13:8
Φτάνουμε τώρα στο κρίσιμο εδάφιο. Ο Παύλος αντιπαραθέτει την αγάπη, που ποτέ δεν παύει, με τα χαρίσματα, που έχουν προσωρινό χαρακτήρα (Α' Κορινθίους 13:8). Οι προφητείες θα καταργηθούν, η γνώση θα καταργηθεί, και οι γλώσσες «θέλουσι παύσει». Η ίδια η δομή του εδαφίου δείχνει ότι τα χαρίσματα είναι μέσα, όχι σκοποί.
Λίγο νωρίτερα ο απόστολος είχε προειδοποιήσει ότι ακόμη και η πιο εντυπωσιακή γλώσσα, χωρίς αγάπη, είναι θόρυβος (Α' Κορινθίους 13:1). Με άλλα λόγια, το θαυμαστό από μόνο του δεν αποδεικνύει τίποτε. Αντιθέτως, εκείνο που μένει για πάντα δεν είναι το χάρισμα αλλά η αγάπη που το γεννά (Α' Κορινθίους 13:13).
Επομένως η παύση των χαρισμάτων δεν είναι απώλεια αλλά ωρίμανση. Όταν ένα σημείο εκπληρώσει τον σκοπό του, αποσύρεται φυσιολογικά, ενώ η αγάπη, η πίστη και η ελπίδα παραμένουν. Συνεπώς το ερώτημα δεν είναι αν τα χαρίσματα ήταν αληθινά, αλλά για ποιον λόγο και για πόσο δόθηκαν.
Σημείο για τους απίστους και τάξη στη συνάθροιση
Ο ίδιος ο Παύλος μάς δίνει τον σκοπό των γλωσσών χωρίς περιστροφές. Οι γλώσσες είναι σημείο όχι για τους πιστούς αλλά για τους απίστους (Α' Κορινθίους 14:22), ακριβώς όπως στην Πεντηκοστή. Αυτή η δήλωση είναι αποφασιστική, γιατί συνδέει το χάρισμα με τη μαρτυρία προς τα έξω και όχι με την ατομική οικοδόμηση.
Στη συνέχεια ο απόστολος βάζει αυστηρά όρια στη χρήση τους μέσα στη συνάθροιση. Ζητά τάξη, διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας αλλά ειρήνης (Α' Κορινθίους 14:33), και καταλήγει με τον γνωστό κανόνα (Α' Κορινθίους 14:40): όλα να γίνονται με ευπρέπεια και τάξη. Συνεπώς, ό,τι σπέρνει σύγχυση δεν μπορεί να προέρχεται από το Πνεύμα της ειρήνης.
Έτσι το ζητούμενο δεν είναι η εντύπωση αλλά η οικοδομή. Ωστόσο ο Παύλος δεν απαγορεύει βίαια· διορθώνει την κατάχρηση και επαναφέρει το χάρισμα στον αληθινό του ρόλο, δηλαδή στη μαρτυρία και στην τάξη της εκκλησίας.
Πρακτική διάκριση: η παύση των χαρισμάτων και η γλωσσολαλιά σήμερα
Ποια είναι λοιπόν η πρακτική κατάληξη; Πιστεύουμε ότι τα θαυματουργικά σημεία-χαρίσματα της Πεντηκοστής εκπλήρωσαν τον ιδιαίτερο σκοπό τους κατά τη θεμελίωση της εκκλησίας και έπαψαν. Αυτό δεν περιορίζει καθόλου τον Θεό, ο οποίος εξακολουθεί να ενεργεί θαύματα κατά την κυρίαρχη βούλησή του, όποτε και όπως θέλει.
Η σύγχρονη γλωσσολαλιά διαφέρει αισθητά από τις Πράξεις. Εκεί υπήρχαν πραγματικές γλώσσες, κατανοητές, δημόσιες και επαληθεύσιμες από πολλούς μάρτυρες, με αποτέλεσμα την επιστροφή απίστων. Αντιθέτως, ό,τι σήμερα μένει ακατάληπτο, ιδιωτικό και ανεξέλεγκτο δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το βιβλικό σημείο, ακόμη κι αν είναι ειλικρινές.
Πώς διακρίνουμε λοιπόν με χάρη; Πρώτον, μετράμε κάθε εμπειρία με τη Γραφή και όχι τη Γραφή με την εμπειρία. Δεύτερον, θυμόμαστε ότι το θαυμαστό από μόνο του δεν αποδεικνύει τίποτε· η αγάπη και η αλήθεια είναι το κριτήριο. Για βαθύτερη, νηφάλια μελέτη του θέματος αξίζει να δει κανείς το υλικό της σχολής Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Συμπερασματικά, στεκόμαστε με σεβασμό απέναντι σε αδελφούς που διαφωνούν, κρατώντας ανοιχτή τη Γραφή ως τον μόνο γνώμονα.
Βασικά σημεία
- 01Η παύση των χαρισμάτων στο Α΄ Κορινθίους 13:8 αφορά τα προσωρινά σημεία-χαρίσματα της αποστολικής εποχής, ενώ η αγάπη, η πίστη και η ελπίδα μένουν.
- 02Στις Πράξεις το χάρισμα των γλωσσών ήταν πραγματικές, κατανοητές γλώσσες λαών και λειτουργούσε ως δημόσιο σημείο για τους απίστους, όχι ως ιδιωτική εμπειρία.
- 03Ο Παύλος δεν εξυμνεί τη γλωσσολαλιά· τη βάζει στη θέση της, ζητώντας τάξη, αγάπη και οικοδομή, γιατί ο Θεός είναι Θεός ειρήνης και όχι ακαταστασίας.
- 04Τα σημεία-χαρίσματα έπαψαν, όμως ο Θεός παραμένει ελεύθερος να θαυματουργεί· η διάκριση γίνεται με τη Γραφή ως μόνο γνώμονα και με χάρη προς όσους διαφωνούν.