«Εγώ όμως σας λέω: αγαπάτε τους εχθρούς σας, ευλογείτε εκείνους που σας καταριούνται, ευεργετείτε εκείνους που σας μισούν και προσεύχεστε γι' αυτούς που σας βλάπτουν και σας καταδιώκουν.»
Ματθαίος 5:44
Υπάρχει κάτι μέσα μας που επαναστατεί στην ιδέα. Πώς γίνεται να δείχνεις χάρη στους βασανιστές σου, στους ίδιους ανθρώπους που σου πήραν τον σύζυγο, που σε χτύπησαν, που σε ταπείνωσαν πίσω από τα κάγκελα; Η λογική λέει πως αυτοί έχασαν κάθε δικαίωμα στην καλοσύνη μας. Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι που έζησαν την κόλαση και βγήκαν από εκεί όχι με γροθιά, αλλά με ανοιχτή παλάμη.
Η Ντάρλιν Ντίμπλερ Ρόουζ ήταν μια νεαρή ιεραπόστολος όταν ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τη βρήκε στην άλλη άκρη του κόσμου. Χώρισε βίαια από τον άντρα της, που πέθανε στην αιχμαλωσία, κι έμεινε η ίδια κρατούμενη σε στρατόπεδο, εκτεθειμένη σε πείνα, ξυλοδαρμό και ανάκριση. Όταν όμως κάθισε απέναντι στον διοικητή που εξουσίαζε τη ζωή της, δεν του είπε λόγια μίσους. Του είπε: «Γι' αυτό δεν σας μισώ».
Πώς γεννιέται μια τέτοια συγχώρεση; Δεν είναι αδυναμία ούτε αδιαφορία απέναντι στο κακό. Είναι κάτι που έρχεται από αλλού, και η Γραφή το ονομάζει χάρη. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε από πού αντλεί ο πιστός τη δύναμη να αγαπήσει τους εχθρούς του, χωρίς να αρνηθεί τον πόνο του και χωρίς να ωραιοποιήσει το κακό που έπαθε.
Το σκάνδαλο της χάρης απέναντι στους βασανιστές
Ας μην το κρύψουμε: η πρόσκληση να δείξουμε χάρη στους βασανιστές μας ακούγεται σχεδόν προσβλητική. Πράγματι, όταν κάποιος πληγώνει εσένα, ίσως βρεις τη δύναμη να το αφήσεις. Όταν όμως πειράζει αυτούς που αγαπάς, κάτι μέσα σου θέλει εκδίκηση. Η ίδια η Ντάρλιν, βλέποντας μια συγκρατούμενή της χτυπημένη και πρησμένη, παραδέχτηκε πόσο εύκολο είναι να μιλάς θεωρητικά για συγχώρεση και πόσο δύσκολο να συγχωρήσεις στ' αλήθεια το άδικο που έγινε σε ένα αγαπημένο πρόσωπο.
Ωστόσο, ακριβώς εκεί ο Χριστός τοποθετεί τον πήχη ασυμβίβαστα ψηλά. Δηλαδή, δεν ζητάει απλώς να ανεχόμαστε τους εχθρούς· ζητάει να τους αγαπάμε και να προσευχόμαστε γι' αυτούς (Ματθαίος 5:44). Πρόκειται για εντολή που, αν την κοιτάξεις μόνο με ανθρώπινες δυνάμεις, μοιάζει εξωπραγματική. Επομένως, δεν είναι σημείο φυσικής καλοσύνης, αλλά καρπός μιας ζωής που τη μεταμόρφωσε ο Θεός.
Πράγματι, μέσα στον καθένα μας υπάρχει η ικανότητα για βία και εκδίκηση. Δηλαδή, δεν είμαστε από τη φύση μας καλύτεροι από τους βασανιστές μας. Αυτό που κάνει τη διαφορά δεν είναι η δική μας αρετή, αλλά η χάρη που μας συγκρατεί και μας αλλάζει από μέσα. Όταν λοιπόν λέμε «χάρη στους βασανιστές», δεν εννοούμε ότι κανείς ηρωικός χαρακτήρας νίκησε το μίσος· εννοούμε ότι ο Θεός έδωσε σε έναν αδύναμο άνθρωπο μια αγάπη που δεν χωρούσε στην καρδιά του από μόνη της.
Από πού αντλεί η δύναμη της χάρης που νικά το μίσος
Καμία τεχνική αυτοβελτίωσης δεν παράγει αυτό το είδος αγάπης. Πράγματι, η Ντάρλιν δεν βρήκε μέσα της κάποιο απόθεμα γενναιοδωρίας· βρήκε τον Χριστό. Καθισμένη απέναντι στον διοικητή του στρατοπέδου, του μίλησε για τον Ιησού και του εξήγησε ότι Εκείνος χαρίζει στην καρδιά αγάπη ακόμη και για τους εχθρούς. Γι' αυτό μπόρεσε να του πει, χωρίς υποκρισία, ότι δεν τον μισούσε. Η αγάπη της δεν ήταν δική της κατασκευή· αντίθετα, ήταν δώρο.
Εδώ βρίσκεται το κλειδί. Δηλαδή, η δύναμη της χάρης δεν ξεκινά από εμάς προς τον εχθρό μας, αλλά από τον Θεό προς εμάς. Πρώτα δεχόμαστε ασύλληπτο έλεος και μετά γινόμαστε ικανοί να το μεταδώσουμε. Όσο πιο βαθιά καταλαβαίνεις πόσο σου συγχώρεσε ο Θεός, τόσο πιο φυσικά αρχίζεις να συγχωρείς όσους σου χρωστούν (Εφεσίους 4:32).
Επιπλέον, αυτή η χάρη δεν λειτουργεί σαν αναισθητικό που σβήνει τον πόνο. Η Ντάρλιν πενθούσε αληθινά τον άντρα της και ένιωθε ευάλωτη και νέα. Παρ' όλα αυτά, μέσα στην αδυναμία της δοκίμασε μια δύναμη που δεν ήταν δική της. Όπως υποσχέθηκε ο Θεός στον απόστολο Παύλο, η χάρη Του αρκεί και η δύναμή Του τελειοποιείται μέσα στην ανθρώπινη αδυναμία (Β' Κορινθίους 12:9). Συνεπώς, η συγχώρεση των εχθρών δεν είναι κατόρθωμα των δυνατών, αλλά δώρο για τους τσακισμένους που στηρίζονται στον Θεό.
Πρότυπα συγχώρεσης: ο Χριστός και ο Στέφανος
Η Ντάρλιν δεν εφηύρε αυτόν τον δρόμο. Αντίθετα, τον περπάτησε πρώτος Εκείνος που της έδωσε τη δύναμη. Πάνω στον σταυρό, την ώρα που οι στρατιώτες μοίραζαν τα ρούχα Του, ο Ιησούς δεν καταράστηκε τους δημίους Του. Αντίθετα, προσευχήθηκε γι' αυτούς και ζήτησε από τον Πατέρα να τους συγχωρήσει, γιατί δεν ήξεραν τι έκαναν (Λουκάς 23:34). Πράγματι, αυτή η εικόνα είναι η καρδιά της χριστιανικής πίστης: ο αναμάρτητος ζητά έλεος για τους ένοχους.
Λίγο αργότερα, ο πρώτος μάρτυρας της Εκκλησίας, ο Στέφανος, έκανε ακριβώς το ίδιο. Δηλαδή, καθώς οι λιθοβολισμοί τον σκότωναν, γονάτισε και φώναξε στον Κύριο να μη λογαριάσει σε βάρος τους εκείνη την αμαρτία (Πράξεις 7:60). Δεν πέθανε μισώντας· αντίθετα, πέθανε ευλογώντας. Από πού βρήκε τέτοια δύναμη; Από τον ίδιο τον Χριστό, που τον είχε αλλάξει.
Ωστόσο, αυτά τα πρότυπα δεν είναι απλώς ωραίες ιστορίες προς θαυμασμό. Πράγματι, είναι απόδειξη ότι η συγχώρεση εχθρών είναι εφικτή, επειδή ο Θεός τη γέννησε σε πραγματικούς ανθρώπους, μέσα σε πραγματικό πόνο. Η Ντάρλιν στάθηκε σε αυτή τη μεγάλη γραμμή. Όταν προσευχόταν για τους βασανιστές της, δεν ευχόταν την τιμωρία τους, αλλά τη σωτηρία τους, ώστε να γνωρίσουν κι εκείνοι τη ζωή που είχε αλλάξει τη δική της.
Αγάπη αντί μίσους: χάρη στους βασανιστές σήμερα
Λίγοι από εμάς θα βρεθούν ποτέ σε στρατόπεδο αιχμαλώτων με σαρκωμένους βασανιστές απέναντί τους. Όμως οι αρχές που έζησε η Ντάρλιν αφορούν την καθημερινή μας ζωή. Δηλαδή, η αγάπη αντί μίσους ξεκινά από τη στιγμή που αρνούμαστε να ανταποδώσουμε το κακό με κακό. Η Γραφή μάς καλεί να μη νικιόμαστε από το κακό, αλλά να νικάμε το κακό με το καλό (Ρωμαίους 12:21). Συνεπώς, αυτό δεν είναι παθητική παραίτηση· είναι ενεργητική επιλογή να σπάσουμε τον κύκλο της εκδίκησης.
Πρώτον, η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε τον πόνο ή ότι λέμε πως το άδικο δεν είχε σημασία. Πράγματι, η Ντάρλιν δεν ωραιοποίησε ποτέ τη φρίκη του στρατοπέδου. Αντίθετα, συγχώρεση σημαίνει ότι παραδίδουμε το δικαίωμα της εκδίκησης στα χέρια του Θεού, που κρίνει δίκαια, και ελευθερωνόμαστε εμείς οι ίδιοι από το δηλητήριο της πίκρας.
Δεύτερον, η συγχώρεση είναι συνήθως διαδικασία, όχι μια στιγμή. Ίσως χρειαστεί να την επιλέγεις ξανά και ξανά, κάθε φορά που η ανάμνηση επιστρέφει. Ωστόσο, δεν την κουβαλάς μόνος. Όπως η Ντάρλιν στηρίχτηκε στη χάρη του Θεού μέρα τη μέρα, έτσι κι εσύ μπορείς να ζητάς αυτή τη δύναμη όσες φορές τη χρειάζεσαι. Τελικά, η συγχώρεση δεν αθωώνει τον άλλον· σε ελευθερώνει εσένα και αφήνει χώρο στον Θεό να εργαστεί σε καρδιές που μόνο Εκείνος μπορεί να αλλάξει. Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε τέτοιες αλήθειες της Γραφής, μπορείς να δεις τις σπουδές του Ελληνικού Βιβλικού Σχολείου Λόγος.
Η πρόσκληση: η χάρη που νικά το μίσος είναι και για σένα
Ίσως διαβάζεις αυτές τις γραμμές κουβαλώντας μια δική σου πληγή. Κάποιος σε αδίκησε βαθιά και η ιδέα να τον συγχωρήσεις σου φαίνεται αδύνατη. Πράγματι, αυτό είναι απολύτως κατανοητό. Ωστόσο, η ιστορία της Ντάρλιν δεν είναι μια κατηγορία εναντίον σου επειδή δυσκολεύεσαι· είναι μια υπόσχεση ότι υπάρχει δύναμη που δεν έχεις ακόμη γνωρίσει.
Η χάρη που της έδωσε να δείξει αγάπη στους βασανιστές της δεν ήταν αποκλειστικά δική της. Αντίθετα, πηγάζει από τον Θεό, που αγάπησε πρώτος εμάς όσο ήμασταν ακόμη εχθροί Του, και έδωσε τον Χριστό να πεθάνει για χάρη μας (Ρωμαίους 5:8). Επομένως, αν Εκείνος συγχώρεσε εσένα τόσο, τότε υπάρχει ελπίδα ότι θα σου δώσει και τη δύναμη να συγχωρήσεις τους δικούς σου βασανιστές.
Έτσι, η πρόσκληση δεν είναι «προσπάθησε πιο σκληρά». Αντίθετα, είναι «έλα και πάρε». Φέρε στον Θεό την πικρία σου, την οργή σου, την αδυναμία σου να αφήσεις το παλιό άδικο. Ζήτησέ Του τη χάρη που έδωσε στη Ντάρλιν. Τελικά, η συγχώρεση των εχθρών δεν θα ξεκινήσει από τη δική σου αποφασιστικότητα, αλλά από τη δική Του αγάπη που θα γεμίσει σιγά σιγά την καρδιά σου.
Βασικά σημεία
- 01Η χάρη στους βασανιστές δεν είναι φυσική αρετή ούτε αδυναμία· είναι καρπός της θείας αγάπης που μεταμορφώνει την καρδιά από μέσα.
- 02Η δύναμη να συγχωρούμε τους εχθρούς μας ξεκινά από το έλεος που λάβαμε πρώτοι από τον Θεό· δεχόμαστε χάρη και μετά τη μεταδίδουμε.
- 03Ο Χριστός στον σταυρό και ο Στέφανος στον λιθοβολισμό αποδεικνύουν ότι η συγχώρεση των εχθρών είναι εφικτή μέσα σε πραγματικό πόνο.
- 04Συγχώρεση δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε το άδικο, αλλά ότι παραδίδουμε την εκδίκηση στον Θεό και ελευθερωνόμαστε από την πίκρα.
- 05Η αγάπη αντί μίσους είναι συνήθως διαδικασία· την επιλέγουμε ξανά και ξανά, στηριζόμενοι κάθε φορά στη χάρη του Θεού.