Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του: μήπως η εκκλησία έγινε τόσο σαν τον κόσμο που δεν τον αλλάζει πια;

I.Αλάτι της γης: τι εννοούσε πραγματικά ο Ιησούς

Όταν ο Ιησούς είπε στους μαθητές του «εσείς είστε το αλάτι της γης» (Ματθαίος 5:13), δεν τους κολάκευε. Αντιθέτως, τους εμπιστευόταν μια αποστολή και ταυτόχρονα τους προειδοποιούσε. Πρώτον, το αλάτι στην αρχαιότητα συντηρούσε, καθάριζε και έδινε γεύση. Επιπλέον, η αξία του βρισκόταν ακριβώς στο ότι ήταν διαφορετικό από αυτό που συντηρούσε. Δηλαδή ένα αλάτι που γίνεται ίδιο με το κρέας δεν το προστατεύει πια από τη σήψη.

Εξάλλου, στην ίδια εικόνα ο Κύριος προσθέτει αμέσως μετά: «εσείς είστε το φως του κόσμου» (Ματθαίος 5:14). Πράγματι, το φως και το αλάτι έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Δηλαδή δρουν επειδή διαφέρουν από το περιβάλλον τους. Αντιθέτως, το φως δεν φωτίζει συσκοτιζόμενο, ούτε το αλάτι αλατίζει αλλοιωνόμενο. Συνεπώς, η ταυτότητα της εκκλησίας δεν είναι η ομοιότητα με τον κόσμο, αλλά η αγία διαφορά της μέσα στον κόσμο.

Προσοχή όμως: η διαφορά αυτή δεν είναι απομόνωση. Ο Ιησούς δεν λέει «κρυφτείτε από τη γη», αλλά «λάμψτε μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας» (Ματθαίος 5:16). Δηλαδή το αλάτι πρέπει να αγγίξει το φαγητό, το φως πρέπει να μπει στο σκοτάδι. Ωστόσο, αγγίζει χωρίς να αφομοιώνεται. Αυτή η λεπτή ισορροπία είναι όλη η πρόκληση της χριστιανικής ζωής.

II.Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του: το πρόσωπο της νόθευσης

Πότε ακριβώς λοιπόν συμβαίνει αυτό; Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του, δεν φταίει ο διωγμός αλλά ο συμβιβασμός. Ο συμβιβασμός της εκκλησίας με τον κόσμο σπάνια έρχεται ως ανοιχτή άρνηση της αλήθειας. Αντιθέτως, έρχεται ως σιωπηλή μετατόπιση προτεραιοτήτων: το μήνυμα προσαρμόζεται στις επιθυμίες του ακροατή και όχι στις ανάγκες της ψυχής του.

Η Γραφή είχε προβλέψει αυτή την ώρα με ανατριχιαστική ακρίβεια. Ο απόστολος Παύλος προειδοποιεί τον Τιμόθεο ότι θα έρθει καιρός που οι άνθρωποι δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά θα μαζεύουν γύρω τους δασκάλους σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες, γαργαλώντας ευχάριστα την ακοή τους (Β' Τιμόθεο 4:3). Δηλαδή, ο κίνδυνος δεν είναι πρωτίστως οι κακοί δάσκαλοι, αλλά οι ακροατές που τους ζητούν. Όταν το ακροατήριο απαιτεί χλιαρότητα, σπάνια λείπει ο ομιλητής που θα την προσφέρει.

Το αποτέλεσμα το περιγράφει το επόμενο εδάφιο: «θα αποστρέψουν την ακοή τους από την αλήθεια και θα παρασυρθούν στους μύθους» (Β' Τιμόθεο 4:4). Παρατηρήστε τη σειρά. Πρώτα σταματάμε να ακούμε ό,τι μας ελέγχει, και έπειτα γεμίζουμε το κενό με ό,τι μας ικανοποιεί. Έτσι το κήρυγμα γίνεται διασκέδαση, η αμαρτία γίνεται «λάθος επιλογή», και η μετάνοια εξαφανίζεται από το λεξιλόγιο.

Ο Παύλος ξέρει το αντίδοτο, γι' αυτό και δίνει στον Τιμόθεο μια ξεκάθαρη εντολή: «κήρυξε τον λόγο, επίμενε είτε βολεύει είτε όχι, έλεγξε, επίπληξε, ενθάρρυνε, με κάθε υπομονή και διδασκαλία» (Β' Τιμόθεο 4:2). Δηλαδή η λύση δεν είναι μια νέα μέθοδος, αλλά η επιστροφή στον λόγο που πάντα είχαμε. Το αλάτι δεν χρειάζεται να γίνει πιο γλυκό για να αρέσει· χρειάζεται να ξαναβρεί την αλμύρα του.

III.Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του, η μέθοδος αντικαθιστά τον λόγο

Εδώ βρίσκεται η ρίζα του προβλήματος. Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του, αυτό συμβαίνει επειδή πρώτα χάσαμε την εμπιστοσύνη μας στη δύναμη του ίδιου του ευαγγελίου και αρχίσαμε να ψάχνουμε για υποκατάστατα. Ωστόσο, ο Παύλος μας υπενθυμίζει ότι κάθε γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, έλεγχο, διόρθωση και αγωγή (Β' Τιμόθεο 3:16), ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι πλήρης, εξοπλισμένος για κάθε καλό έργο (Β' Τιμόθεο 3:17). Η Γραφή δηλαδή δεν χρειάζεται ενισχύσεις από έξω· αντιθέτως, είναι από μόνη της επαρκής.

Γιατί τότε ντρεπόμαστε γι' αυτήν; Ο ίδιος απόστολος δηλώνει με παρρησία: «δεν ντρέπομαι για το ευαγγέλιο, γιατί είναι δύναμη Θεού για σωτηρία σε καθένα που πιστεύει» (Ρωμαίους 1:16). Παρατηρήστε ότι η δύναμη δεν αποδίδεται στον κήρυκα, στη μουσική ή στην αίθουσα, αλλά στο μήνυμα. Συνεπώς, το πιστό κήρυγμα του ευαγγελίου δεν είναι ένας ξεπερασμένος τρόπος ανάμεσα σε πολλούς· είναι ο τρόπος που ο ίδιος ο Θεός όρισε να σώζει.

Ο κόσμος βέβαια θα διαφωνήσει. «Ο λόγος του σταυρού είναι μωρία για όσους χάνονται, για μας όμως που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού» (Α' Κορινθίους 1:18). Αυτό σημαίνει ότι αν το μήνυμά μας αρέσει σε όλους, ίσως να έχει πάψει να είναι το μήνυμα του σταυρού. Η μωρία του κηρύγματος δεν είναι σφάλμα προς διόρθωση, αλλά η ίδια η σοφία του Θεού που ντροπιάζει τη σοφία του κόσμου.

Επομένως, η πειρασμός να αντικαταστήσουμε τον λόγο με τη μέθοδο είναι, στην ουσία, έλλειψη πίστης. Νομίζουμε ότι ο σπόρος δεν φυτρώνει μόνος του και θέλουμε να τον βάψουμε ωραιότερα για να πουληθεί. Όμως ο σπόρος έχει ζωή μέσα του. Η δουλειά μας δεν είναι να τον βελτιώσουμε, αλλά να τον σπείρουμε πιστά.

IV.Λατρεία ή θέαμα: ποιον προσπαθούμε να ευχαριστήσουμε

Όταν η δύναμη μετατοπίζεται από τον λόγο στη μέθοδο, αλλάζει αναπόφευκτα και η λατρεία μας. Από συνάντηση με τον ζωντανό Θεό κινδυνεύει να γίνει παραγωγή για ένα κοινό. Ο Ιησούς όμως μας λέει καθαρά: «έρχεται η ώρα, και είναι ήδη εδώ, που οι αληθινοί προσκυνητές θα προσκυνήσουν τον Πατέρα με πνεύμα και αλήθεια» (Ιωάννης 4:23). Η λατρεία δηλαδή κρίνεται από το αν είναι αληθινή, όχι από το αν είναι εντυπωσιακή.

Το βαθύτερο ερώτημα είναι ποιον τελικά προσπαθούμε να ευχαριστήσουμε. Πράγματι, ο Παύλος το θέτει χωρίς περιστροφές: «αν ακόμη ζητούσα να αρέσω σε ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος Χριστού» (Γαλάτες 1:10). Παρατηρήστε ότι δεν υπάρχει τρίτος δρόμος. Ή χτίζουμε τη διακονία μας γύρω από το τι θέλει ο ακροατής, ή γύρω από το τι ζητάει ο Κύριος. Όταν αυτά τα δύο συγκρούονται, η επιλογή μας αποκαλύπτει ποιον υπηρετούμε πραγματικά.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η ποιότητα, η ομορφιά ή η φροντίδα για τον επισκέπτη είναι κακές. Αντιθέτως, σημαίνει μόνο ότι δεν μπορούν ποτέ να γίνουν το κέντρο. Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του, συνήθως δεν τη χάνει μέσα από μια μεγάλη προδοσία, αλλά μέσα από χιλιάδες μικρές αποφάσεις όπου διαλέξαμε το «τι περνάει» αντί για το «τι είναι αληθινό». Έτσι, σιγά σιγά, η σκηνή αντικαθιστά το θυσιαστήριο, και το αλάτι χάνει την αλμύρα του χωρίς να το πάρουμε είδηση.

V.Η κλήση σε πιστότητα: πώς ξαναβρίσκει το αλάτι την αλμύρα του

Πού οδηγεί λοιπόν όλη αυτή η αυτοεξέταση; Όχι στην απόγνωση, αλλά στη μετάνοια και στην ελπίδα. Η Γραφή δεν μας καλεί απλώς να καταγγείλουμε τον συμβιβασμό, αλλά να επιστρέψουμε στις ρίζες μας. Ο Παύλος προειδοποιεί: «προσέξτε μήπως σας παρασύρει κανείς με τη φιλοσοφία και την κενή απάτη, σύμφωνα με την παράδοση των ανθρώπων και τα στοιχεία του κόσμου, και όχι σύμφωνα με τον Χριστό» (Κολοσσαείς 2:8). Δηλαδή το μέτρο μας δεν είναι το πνεύμα της εποχής, αλλά ο ίδιος ο Χριστός.

Η διαφορετικότητα της εκκλησίας δεν είναι παράξενη συμπεριφορά για χάρη της διαφοράς. Αντιθέτως, είναι μεταμόρφωση. «Μη συμμορφώνεστε με τον αιώνα τούτον, αλλά μεταμορφώνεστε με την ανανέωση του νου σας, για να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού» (Ρωμαίους 12:2). Παρατηρήστε ότι η εναλλακτική στον συμβιβασμό δεν είναι η μισανθρωπία ή ο σκληρός φανατισμός, αλλά μια καρδιά αλλαγμένη που βλέπει πλέον με τα μάτια του Θεού.

Αυτή η κλήση είναι για όλους μας, χωρίς εξαίρεση. Δηλαδή δεν είναι όπλο για να δείχνουμε τους άλλους, αλλά καθρέφτης για να εξετάζουμε εμείς πρώτοι τον εαυτό μας. Όταν το αλάτι χάνει τη δύναμή του, σπάνια το παρατηρεί κανείς από έξω· γι' αυτό, πριν ρωτήσουμε αν η εκκλησία γενικά συμβιβάστηκε, ας ρωτήσουμε αν εμείς οι ίδιοι, στις επιλογές μας, στα λόγια μας και στις σιωπές μας, διατηρήσαμε την αλμύρα μας ή την ανταλλάξαμε με την αποδοχή του κόσμου.

Για όποιον θέλει να εμβαθύνει σε αυτή την πιστή ανάγνωση της Γραφής, υπάρχουν κοινότητες μελέτης όπως το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου ο στόχος δεν είναι νέες μέθοδοι αλλά η σταθερή επιστροφή στον λόγο του Θεού. Καταρχήν όμως, η αλμύρα ξαναβρίσκεται εκεί που πάντα ήταν: στη γονατιστή προσευχή, στο ανοιχτό βιβλίο, και σε μια καρδιά που λέει «κήρυξε τον λόγο» χωρίς να φοβάται αν θα αρέσει.