Υπόσχεται όντως η Γραφή θαύματα θεραπείας κατά παραγγελία, διαθέσιμα σε όποιον τα ζητήσει με αρκετή πίστη; Αυτό ακριβώς διακηρύσσει το λεγόμενο «Τρίτο Κύμα» του Αγίου Πνεύματος. Πρόκειται για το κίνημα του ευαγγελισμού με δύναμη (power evangelism) που ξεκίνησε στην Καλιφόρνια στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του, τα σημεία και τα τέρατα όχι μόνο συνοδεύουν αλλά και αποδεικνύουν το κήρυγμα. Επιπλέον, η ίαση γίνεται κάτι τόσο αυτονόητο ώστε «ακόμη και παιδιά» να μπορούν να τη φέρνουν τακτικά.
Πρόκειται για μια αξίωση που αγγίζει βαθιά πληγωμένες καρδιές. Άνθρωποι που υποφέρουν, που έχουν δοκιμάσει τα πάντα, ακούν ότι η θεραπεία τους είναι εγγυημένη, αρκεί να την απαιτήσουν στο όνομα του Χριστού. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι ακαδημαϊκό· είναι ποιμαντικό και πονεμένο. Γι' αυτό οφείλουμε να το εξετάσουμε όχι με εμπάθεια προς πρόσωπα, αλλά με σεβασμό προς ειλικρινείς αδελφούς και, κυρίως, με σεβασμό προς τον λόγο του Θεού.
Σε αυτό το άρθρο δεν θα επιτεθούμε σε ονόματα ούτε θα γελοιοποιήσουμε πόνο. Αντίθετα, θα κάνουμε αυτό που έκαναν οι Βεροιείς: θα βάλουμε κάθε αξίωση κάτω από το φως της Γραφής, για να δούμε αν «ούτως έχουσι ταύτα». Θα ρωτήσουμε νηφάλια αν ο Θεός υποσχέθηκε πραγματικά θαύματα θεραπείας κατ' απαίτηση, ή αν θεραπεύει με τον δικό Του, κυρίαρχο και σοφό τρόπο.
Η αξίωση του «Τρίτου Κύματος» και η υπόσχεση για θαύματα θεραπείας
Το κίνημα κατατάσσει την ιστορία στις λεγόμενες «τρία κύματα του Αγίου Πνεύματος»: την Πεντηκοστιανή κίνηση, τη Χαρισματική κίνηση και, τέλος, το «Τρίτο Κύμα» του ευαγγελισμού με δύναμη. Η κεντρική του πεποίθηση είναι ότι τα σημεία και τα τέρατα αποτελούν την «ορατή απόδειξη» του Ευαγγελίου. Δηλαδή, χωρίς θεαματικές ιάσεις, το κήρυγμα θεωρείται ελλιπές, σαν να του λείπει η δύναμη.
Από εδώ προκύπτει και η πρακτική. Σε μεγάλες συγκεντρώσεις, οι παρευρισκόμενοι καλούνται να σηκώσουν το χέρι και να «λάβουν» το χάρισμα της θεραπείας, σαν να μοιράζεται κατά βούληση. Ορισμένοι ηγέτες έφτασαν να υπόσχονται ότι θα δούμε ακόμη και ακρωτηριασμένα μέλη να ξαναφυτρώνουν, ή νεκρούς να ανασταίνονται ως κάτι «σύνηθες». Ωστόσο, μια τόσο μεγάλη υπόσχεση απαιτεί έναν εξίσου σοβαρό έλεγχο.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ρίζα του προβλήματος. Όταν η θεραπεία παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα που παράγεται με τη σωστή τεχνική ή με αρκετή πίστη, ο Θεός παύει να είναι ο κυρίαρχος Δωρητής. Δηλαδή, μετατρέπεται σε μηχανισμό που υπακούει στην εντολή μας. Αυτή η αντιστροφή, όσο καλοπροαίρετη κι αν είναι, μας υποχρεώνει να επιστρέψουμε στη Γραφή πριν προχωρήσουμε παρακάτω.
Η βιβλική αρχή της εξέτασης: το πρότυπο των Βεροιέων
Πριν αποφανθούμε για οποιοδήποτε κίνημα, η ίδια η Γραφή μας δίνει τη μέθοδο. Οι χριστιανοί της Βέροιας δεν δέχθηκαν τυφλά ούτε καν το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου· αντίθετα, εξέταζαν καθημερινά τις Γραφές για να δουν αν τα πράγματα είχαν όντως έτσι. (Πράξεις 17:11) Επομένως, ο έλεγχος ενός διδασκάλου με βάση τον λόγο δεν είναι έλλειψη πίστης, αλλά πράξη ευγένειας και ωριμότητας.
Ο απόστολος Ιωάννης πάει ένα βήμα παρακάτω και το κάνει εντολή. Δεν πρέπει να πιστεύουμε σε κάθε πνεύμα, αλλά οφείλουμε να δοκιμάζουμε τα πνεύματα, αν είναι από τον Θεό, ακριβώς επειδή πολλοί ψευδοπροφήτες βγήκαν στον κόσμο. (Α' Ιωάννου 4:1) Συνεπώς, η πνευματική διάκριση δεν είναι καχυποψία· είναι υπακοή. Όποιος αρνείται κάθε κριτική εξέταση των διδασκαλιών του, στην πραγματικότητα αρνείται ένα χάρισμα που ο ίδιος ο Θεός έδωσε στην εκκλησία για την προστασία της.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι αν θα κρίνουμε, αλλά με ποιο μέτρο. Και το μέτρο δεν είναι ούτε η εντύπωση που μας προκαλεί μια συγκέντρωση, ούτε ο αριθμός των παρευρισκομένων, ούτε καν ένα φαινομενικό θαύμα. Το μέτρο είναι αποκλειστικά η Γραφή, που μόνη της έχει την εξουσία να ορίσει τι είναι γνήσιο έργο του Πνεύματος.
Σημεία, τέρατα και η επάρκεια της Γραφής
Όταν εξετάζουμε τη χρήση των σημείων στην Καινή Διαθήκη, βλέπουμε κάτι σημαντικό. Αυτά δεν δίνονταν για να ικανοποιήσουν περιέργεια, αλλά για να πιστοποιήσουν τη γνήσια αποκάλυψη του Θεού σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας. Πράγματι, ο Θεός μίλησε στους πατέρες μας πολλές φορές και με πολλούς τρόπους μέσω των προφητών. Στα έσχατα όμως χρόνια μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού. (Εβραίους 1:1) Η αποκάλυψη, δηλαδή, κορυφώθηκε και ολοκληρώθηκε στον Χριστό.
Γι' αυτό η Γραφή λέει ότι ο Θεός επικύρωσε τη σωτηρία «με σημεία και τέρατα και με διάφορα θαύματα». Συνεπώς, τα συνέδεσε ρητά με την αρχική μαρτυρία των αυτοπτών αποστόλων. (Εβραίους 2:4) Τα θαυματουργικά σημεία είχαν θεμελιωτικό ρόλο, αφού σφράγιζαν τους φορείς της αποκάλυψης. Μόλις όμως το θεμέλιο τέθηκε και ο κανόνας ολοκληρώθηκε, ο ρόλος αυτών των σημείων ως πιστοποιητικού οργάνου έπαψε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Θεός σταμάτησε να ενεργεί. Σημαίνει ότι η πηγή της αλήθειας είναι πλέον η ολοκληρωμένη, θεόπνευστη Γραφή, ικανή να μας καταρτίσει για κάθε καλό έργο. (Β' Τιμόθεο 3:16) Η αρχή της επάρκειας (sola scriptura) μας προφυλάσσει. Δηλαδή, αν η Γραφή αρκεί, καμία νέα «αποστολική» ίαση δεν χρειάζεται για να επικυρώσει το Ευαγγέλιο που ήδη έχουμε ολόκληρο και γραμμένο.
Κυριαρχική θεραπεία Θεού, όχι θαύματα θεραπείας κατ' απαίτηση
Πιστεύουμε ολόψυχα ότι ο Θεός θεραπεύει σήμερα. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες, σήμερα και στους αιώνες, και η αγάπη Του για τους ασθενείς δεν μειώθηκε. Η διαφορά μας με το «Τρίτο Κύμα» δεν είναι αν ο Θεός κάνει θαύματα, αλλά πώς και με ποιους όρους. Δηλαδή, αρνούμαστε τον αυτοματισμό, όχι τη δύναμη του Θεού. Ο Θεός θεραπεύει κυριαρχικά, σύμφωνα με το θέλημά Του, και ποτέ μηχανιστικά κατά παραγγελία.
Η ίδια η Γραφή μας δίνει το πρότυπο. Ο απόστολος Παύλος, ένας άνθρωπος γεμάτος Πνεύμα, παρακάλεσε τρεις φορές να φύγει ο «σκόλοπας» του. Ωστόσο η κυρίαρχη απάντηση του Θεού δεν ήταν ίαση αλλά χάρη: «αρκεί σε εσένα η χάρη μου, γιατί η δύναμή μου τελειοποιείται μέσα στην αδυναμία». (Β' Κορινθίους 12:9) Αν η θεραπεία ήταν εγγυημένη κατ' απαίτηση, ο Παύλος θα ήταν ο πρώτος που θα τη λάμβανε. Αντίθετα, ο Θεός δόξασε τον εαυτό Του μέσα από την αδυναμία ενός πιστού δούλου Του.
Επιπλέον, η εκκλησία δεν αφήνεται χωρίς οδηγία. Ωστόσο η εντολή προς τον ασθενή δεν είναι να βρει έναν «θεραπευτή με δύναμη». Αντίθετα, καλείται να φωνάξει τους πρεσβυτέρους να προσευχηθούν γι' αυτόν, αλείφοντάς τον με λάδι στο όνομα του Κυρίου. (Ιακώβου 5:14) Δηλαδή, η έμφαση μετατοπίζεται από την επίδειξη στη συντροφιά, την προσευχή και την υποταγή στο θέλημα του Θεού. Έτσι η θεραπεία παραμένει δώρο της χάρης, όχι προϊόν τεχνικής.
Ο κίνδυνος των σημείων: γιατί χρειάζεται πνευματική διάκριση
Ένα σημείο, από μόνο του, δεν αποδεικνύει τίποτε για την προέλευσή του. Η Γραφή μας προειδοποιεί ρητά ότι ο «άνομος» θα έρθει με κάθε δύναμη και με ψεύτικα σημεία και τέρατα. (Β' Θεσσαλονικείς 2:9) Δηλαδή, υπάρχουν θαύματα που δεν προέρχονται από τον Θεό. Γι' αυτό η εστίαση σε εντυπωσιακά φαινόμενα, αντί στον λόγο και στον σταυρό, μας αφήνει εκτεθειμένους ακριβώς εκεί όπου νομίζουμε ότι είμαστε πιο ασφαλείς.
Ο ίδιος ο Κύριος έδωσε την πιο σοβαρή προειδοποίηση. Πολλοί θα Του πουν εκείνη την ημέρα ότι προφήτευσαν, έβγαλαν δαιμόνια και έκαναν πολλά θαύματα στο όνομά Του. Κι όμως θα ακούσουν το φοβερό «ποτέ δεν σας γνώρισα». (Ματθαίος 7:22) Το θαύμα, επομένως, δεν είναι διαβατήριο γνησιότητας. Κάποιος μπορεί να επιδεικνύει δύναμη και ταυτόχρονα να μην ανήκει στον Χριστό. Αυτό και μόνο γκρεμίζει την ιδέα ότι τα σημεία πιστοποιούν αυτόματα ένα κίνημα.
Ακόμη και ο Ιησούς απογοητεύτηκε από όσους ζητούσαν σημεία για να πιστέψουν, λέγοντας ότι αν δεν δουν σημεία και τέρατα δεν θα πιστέψουν. (Ιωάννης 4:48) Η ώριμη πίστη στηρίζεται στον λόγο, όχι στο θέαμα. Η πνευματική διάκριση, λοιπόν, δεν ψάχνει πρώτα τη δύναμη· ψάχνει την αλήθεια, εξετάζοντας αν η διδασκαλία και η ζωή ενός κινήματος συμφωνούν με ολόκληρη τη Γραφή.
Η πρακτική διάκριση: πώς στεκόμαστε με χάρη και αλήθεια
Πώς, λοιπόν, στεκόμαστε απέναντι σε όλα αυτά χωρίς να γίνουμε σκληρόκαρδοι; Πρώτον, με ταπείνωση μπροστά στο μυστήριο. Τα κρυφά ανήκουν στον Κύριο τον Θεό μας· σε εμάς και στα παιδιά μας ανήκουν τα φανερωμένα, για να εκτελούμε τον λόγο Του. (Δευτερονόμιο 29:29) Δηλαδή, δεν απαιτούμε από τον Θεό να μας εξηγήσει γιατί θεραπεύει τον έναν και όχι τον άλλον. Αναπαυόμαστε στη σοφία Του, αντί να την υποτάσσουμε στις προσδοκίες μας.
Δεύτερον, με συμπόνια προς όσους πονούν. Είναι σκληρό να λες σε έναν άρρωστο ότι δεν θεραπεύτηκε επειδή του έλειψε η πίστη. Μια τέτοια διδασκαλία προσθέτει ενοχή στον πόνο και διαστρέφει το Ευαγγέλιο της χάρης. Αντίθετα, η βιβλική στάση κάθεται δίπλα στον πάσχοντα, προσεύχεται γνήσια, εμπιστεύεται τον Θεό και αφήνει σε Εκείνον το «πότε» και το «πώς» της θεραπείας.
Τρίτον, με χάρη προς τους αδελφούς που διαφωνούν. Δεν στοχοποιούμε πρόσωπα ούτε αμφισβητούμε την ειλικρίνεια κανενός. Εξετάζουμε αρχές, όχι καρδιές. Για μια πιο συστηματική μελέτη της διάκρισης και της επάρκειας της Γραφής, βοηθούν οι πόροι του Ελληνικού Βιβλικού Σχολείου Λόγος. Στόχος μας δεν είναι να κερδίσουμε μια συζήτηση, αλλά να μείνουμε πιστοί στον λόγο του Θεού, αγαπώντας ταυτόχρονα όσους περπατούν μαζί μας.
Βασικά σημεία
- 01Το «Τρίτο Κύμα» και ο ευαγγελισμός με δύναμη παρουσιάζουν τα σημεία ως απόδειξη του Ευαγγελίου και υπόσχονται θαύματα θεραπείας κατ' απαίτηση· η Γραφή όμως μας καλεί να εξετάζουμε κάθε τέτοια αξίωση όπως οι Βεροιείς.
- 02Ο Θεός θεραπεύει σήμερα, αλλά κυριαρχικά και κατά το θέλημά Του, ποτέ μηχανιστικά· το παράδειγμα του Παύλου δείχνει ότι η χάρη μπορεί να είναι μεγαλύτερη δωρεά από την ίαση.
- 03Ένα θαύμα δεν πιστοποιεί από μόνο του ένα κίνημα· τόσο ο Κύριος όσο και ο απόστολος Παύλος προειδοποιούν ότι υπάρχουν και ψεύτικα σημεία, γι' αυτό απαιτείται πνευματική διάκριση με βάση τη Γραφή.
- 04Η επάρκεια της θεόπνευστης Γραφής σημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε νέα «αποστολικά» σημεία για να επικυρώσουμε το Ευαγγέλιο· η βιβλική στάση στέκεται δίπλα στον πάσχοντα με συμπόνια και χάρη, όχι με ενοχοποίηση.