«Δες, τα παιδιά είναι κληρονομία από τον Κύριο· ο καρπός της κοιλιάς είναι η ανταμοιβή του.»
Ψαλμοί 127:3
Είσαι ιδιοκτήτης του παιδιού σου ή διαχειριστής του παιδιού που σου εμπιστεύτηκε ο Θεός; Η απάντηση αλλάζει τα πάντα. Όταν νιώθεις ότι το παιδί «σου ανήκει», κάθε αντίρρησή του μοιάζει με προσβολή και κάθε λάθος του με αποτυχία δική σου. Κουβαλάς ένα βάρος που δεν σου ανήκει: το βάρος του να έχεις πάντα δίκιο. Όμως η Αγία Γραφή σου προσφέρει μια πολύ πιο ελευθερωτική θέση - δεν είσαι αφέντης, είσαι διαχειριστής.
Πολλοί γονείς, χωρίς να το λένε φωναχτά, λειτουργούν σαν το παιδί να είναι κτήμα τους. «Εγώ σε έκανα, εγώ αποφασίζω, και δεν χρωστάω εξηγήσεις σε κανέναν.» Είναι μια στάση που μοιάζει φυσική, ωστόσο κρύβει μια παγίδα. Γιατί αν το παιδί είναι δικό σου, τότε εσύ είσαι η τελική αρχή. Αν όμως είναι του Θεού, τότε υπάρχει Κάποιος πάνω από σένα - και σε αυτόν θα δώσεις λόγο.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε μαζί γιατί οι κοσμικές ιδέες περί «δικαιωμάτων» πάνω στα παιδιά δεν αρκούν, τι λέει ο λόγος του Θεού για το ποιος πραγματικά κατέχει τα παιδιά, γιατί ο γονιός δεν έχει πάντα δίκιο, και ποια πρακτικά βήματα σε βοηθούν να σταματήσεις να βλέπεις το παιδί ως ιδιοκτησία.
Διαχειριστής του παιδιού: το παιδί είναι δώρο, όχι ιδιοκτησία
Αρχικά ας ξεκινήσουμε από την πιο βαθιά αλήθεια, γιατί όλα τα υπόλοιπα κρέμονται από αυτήν. Το παιδί σου δεν ήρθε στον κόσμο ως απόκτημά σου. Αντίθετα, ήρθε ως δώρο. Πράγματι, ο ψαλμωδός το λέει καθαρά: τα παιδιά είναι κληρονομία από τον Κύριο, καρπός που δίνει εκείνος (Ψαλμοί 127:3). Πρόσεξε τη λέξη «δίνει». Δηλαδή ό,τι σου δίνεται δεν σου ανήκει με απόλυτο τρόπο· σου εμπιστεύεται για να το φροντίσεις.
Για παράδειγμα, στην εποχή του αποστόλου Παύλου ο Ρωμαίος πατέρας είχε κατά τον νόμο απόλυτα δικαιώματα ιδιοκτησίας πάνω στην οικογένειά του. Μπορούσε να πουλήσει το παιδί του ως σκλάβο ή ακόμη και να το σκοτώσει, χωρίς ποτέ να λογοδοτήσει σε δικαστήριο. Δηλαδή το παιδί δεν ήταν πρόσωπο· ήταν περιουσία. Ωστόσο, σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, η βιβλική διδασκαλία ήταν επαναστατική. Έλεγε κάτι ριζικά διαφορετικό: το παιδί δεν είναι ιδιοκτησία κανενός ανθρώπου.
Δυστυχώς, η εποχή μας δεν απέχει τόσο όσο νομίζουμε. Δηλαδή όταν ένας γονιός βλέπει το παιδί σαν προέκταση του εγώ του, σαν τρόπαιο που πρέπει να τον δοξάζει ή σαν βάρος που τον εμποδίζει, λειτουργεί πάλι με τη λογική της ιδιοκτησίας. Όμως η αλήθεια ότι το παιδί δεν είναι ιδιοκτησία σε ελευθερώνει. Επομένως δεν χρειάζεται να ελέγχεις τα πάντα. Αντίθετα, σου ζητείται κάτι άλλο, πιο ευγενικό: να το φροντίσεις πιστά για λογαριασμό Εκείνου που σου το εμπιστεύτηκε.
Εξουσία ναι, δικτατορία όχι: τι λέει το Εφεσίους 6,4
Εδώ πολλοί γονείς μπερδεύονται. «Μα ο Θεός δεν μου έδωσε εξουσία πάνω στο παιδί;» Ναι, σου έδωσε. Πράγματι, ο λόγος του Θεού καλεί τα παιδιά να υπακούν στους γονείς σε όλα, γιατί αυτό ευχαριστεί τον Κύριο (Κολοσσαείς 3:20). Δηλαδή η γονική εξουσία είναι αληθινή και αγία. Ωστόσο, εξουσία δεν σημαίνει δικτατορία. Αντίθετα, σημαίνει υπεύθυνη φροντίδα, όχι αυθαίρετη κυριαρχία.
Γι' αυτό, στην ίδια ανάσα, ο Παύλος βάζει ένα όριο στους γονείς. Λέει: πατέρες, μην εξοργίζετε τα παιδιά σας, αλλά ανατρέφετέ τα με την παιδεία και τη νουθεσία του Κυρίου (Εφεσίους 6:4). Και το επαναλαμβάνει αλλού: μην ερεθίζετε τα παιδιά σας, για να μην αποθαρρύνονται (Κολοσσαείς 3:21). Δηλαδή ο Θεός σου δίνει εξουσία, αλλά την οριοθετεί. Δεν σου επιτρέπει να την ασκείς όπως ο Ρωμαίος αφέντης, με απόλυτη και ανεξέλεγκτη βούληση.
Επιπλέον, αξίζει να σημειώσεις κάτι σημαντικό. Η λέξη «πατέρες» εδώ δεν αφορά μόνο τους μπαμπάδες. Πράγματι, στην αρχαία γλώσσα χρησιμοποιούνταν συχνά και για τους δύο γονείς μαζί. Άρα η εντολή αυτή απευθύνεται και στη μητέρα και στον πατέρα. Συνεπώς, κανείς γονιός δεν εξαιρείται από αυτό το όριο. Επομένως η εξουσία σου υπηρετεί την ανάπτυξη του παιδιού, δεν εξυπηρετεί το δικό σου εγώ.
Η ευθύνη γονέα απέναντι στον Θεό: θα δώσεις λόγο
Αν το παιδί ανήκει στον Θεό, τότε εσύ είσαι ο διαχειριστής του. Και κάθε διαχειριστής, αργά ή γρήγορα, λογοδοτεί. Πράγματι, η Γραφή το θέτει απλά: αυτό που ζητείται από τους διαχειριστές είναι να βρεθεί ο καθένας πιστός (Α' Κορινθίους 4:2). Ωστόσο δεν σου ζητείται να είσαι τέλειος ούτε πάντα να έχεις δίκιο. Δηλαδή σου ζητείται να είσαι πιστός σε αυτό που σου εμπιστεύτηκαν.
Αυτή η ευθύνη γονέα απέναντι στον Θεό δεν είναι απειλή· είναι προνόμιο. Ο Κύριος είπε ότι σε όποιον δόθηκε πολύ, πολύ θα ζητηθεί από αυτόν, και σε όποιον εμπιστεύτηκαν πολύ, περισσότερα θα του απαιτήσουν (Λουκάς 12:48). Σου εμπιστεύτηκε μια αθάνατη ψυχή. Είναι το μεγαλύτερο «πολύ» που μπορεί να σου δοθεί. Επομένως η λογοδοσία του γονιού δεν είναι λεπτομέρεια· είναι το κέντρο της αποστολής σου.
Σκέψου τι αλλάζει αυτό στην πράξη. Δηλαδή όταν ξέρεις ότι θα δώσεις λόγο, σταματάς να ρωτάς μόνο «πώς θα κάνω το παιδί να με υπακούσει» και αρχίζεις να ρωτάς «πώς θα φερθώ όπως θέλει Εκείνος που μου το εμπιστεύτηκε». Πράγματι, ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό του στον Θεό (Ρωμαίους 14:12). Επομένως αυτή η σκέψη δεν σε καταπιέζει· σε ταπεινώνει με τον σωστό τρόπο και σε κάνει πιο προσεκτικό γονιό.
Γιατί ο γονιός δεν έχει πάντα δίκιο
Εδώ είναι ένα σημείο που μας πληγώνει το εγώ, αλλά πρέπει να το πούμε με ειλικρίνεια. Το ότι ο Θεός σου έδωσε εξουσία δεν σημαίνει ότι έχεις αυτόματα πάντα δίκιο. Οι γονείς, όπως και τα παιδιά, κουβαλάμε μέσα μας την αμαρτία. Ο ίδιος ο απόστολος Παύλος ομολόγησε ότι συχνά κάνει αυτό ακριβώς που μισεί (Ρωμαίους 7:15). Αν εκείνος το παραδεχόταν, πόσο μάλλον εμείς.
Δηλαδή στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κάποιες φορές το λάθος είναι δικό σου, όχι του παιδιού. Για παράδειγμα, φωνάζεις από κούραση και όχι από αγάπη. Τιμωρείς υπερβολικά επειδή ντράπηκες μπροστά στους άλλους. Επιμένεις σε κάτι μόνο και μόνο για να μη χάσεις το «δίκιο» σου. Επομένως όλα αυτά εξοργίζουν το παιδί - και τότε δεν αμαρτάνει μόνο εκείνο· αμαρτάνεις κι εσύ. Ωστόσο η αναγνώριση αυτής της αλήθειας δεν σε αδυνατίζει ως γονιό· σε κάνει πιο αληθινό.
Προσοχή όμως, γιατί υπάρχει και το άλλο άκρο. Το να μην έχεις πάντα δίκιο δεν σημαίνει να μην ασκείς διόρθωση. Ο λόγος του Θεού λέει ότι όποιος λυπάται τη ράβδο μισεί το παιδί του, ενώ όποιος το αγαπά το διορθώνει έγκαιρα (Παροιμίες 13:24). Δηλαδή η ταπείνωση δεν σε κάνει χαλαρό. Σε κάνει δίκαιο: διορθώνεις το παιδί όταν χρειάζεται, αλλά διορθώνεις και τον εαυτό σου όταν εσύ έσφαλες.
Πρακτικά βήματα για να γίνεις πιστός διαχειριστής του παιδιού
Ας γίνουμε συγκεκριμένοι, γιατί η αλλαγή οπτικής χρειάζεται και πράξη. Πρώτον, άλλαξε την εσωτερική σου γλώσσα. Αντί να σκέφτεσαι «το παιδί μου», δοκίμασε «το παιδί που μου εμπιστεύτηκε ο Θεός». Φαίνεται μικρό, ωστόσο αυτή η μία φράση σε βγάζει από τη λογική της ιδιοκτησίας και σε βάζει στη θέση του διαχειριστή. Πράγματι, ο τρόπος που σκεφτόμαστε καθορίζει τον τρόπο που φερόμαστε.
Δεύτερον, μάθε να ζητάς συγγνώμη. Δηλαδή όταν αδικήσεις το παιδί σου, πες το καθαρά: «Έκανα λάθος, συγχώρεσέ με.» Πολλοί γονείς φοβούνται ότι έτσι χάνουν το κύρος τους. Ωστόσο συμβαίνει το αντίθετο. Πράγματι, το παιδί μαθαίνει ότι κανείς δεν είναι πάνω από τον Θεό - ούτε καν ο γονιός. Επομένως του διδάσκεις ταπείνωση με το παράδειγμα, όχι με τα λόγια.
Τρίτον, ρώτα τον εαυτό σου πριν επιβάλεις: «Το κάνω για το καλό του ή για τη βολή μου;» Αυτή η ερώτηση ξεσκεπάζει πολλές κρυφές προθέσεις. Επιπλέον, βάλε κανόνες που υπηρετούν την ανάπτυξη του παιδιού, όχι μόνο την ησυχία σου. Ο στόχος δεν είναι ένα υπάκουο ρομπότ, αλλά ένας άνθρωπος που μαθαίνει να αγαπά τον Θεό.
Τέλος, μη βασίζεσαι στις δικές σου δυνάμεις. Καμία τεχνική δεν αρκεί χωρίς τη χάρη του Θεού και τη γνώση του λόγου του. Αν θες να βαθύνεις, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που στηρίζουν τους γονείς να μελετούν τη Γραφή σωστά. Όσο πιο πιστός διαχειριστής γίνεσαι, τόσο πιο ελεύθερος νιώθεις - γιατί το βάρος δεν είναι πια δικό σου μόνο, αλλά μοιρασμένο με Εκείνον που σου εμπιστεύτηκε το παιδί.
Βασικά σημεία
- 01Δεν είσαι ιδιοκτήτης αλλά διαχειριστής του παιδιού σου: τα παιδιά είναι δώρο και κληρονομία που εμπιστεύεται ο Θεός, όχι κτήμα του γονιού.
- 02Ο Θεός σου δίνει αληθινή εξουσία, αλλά την οριοθετεί· το Εφεσίους 6,4 απαγορεύει τη δικτατορική άσκησή της που εξοργίζει το παιδί.
- 03Κάθε διαχειριστής λογοδοτεί: η ευθύνη γονέα απέναντι στον Θεό σημαίνει ότι θα δώσεις λόγο για το πώς φρόντισες αυτό που σου εμπιστεύτηκε.
- 04Ο γονιός δεν έχει πάντα δίκιο· η αμαρτία μένει και μέσα μας, γι' αυτό χρειάζεται να αναγνωρίζεις και να διορθώνεις τα δικά σου λάθη.
- 05Πρακτικά: άλλαξε την εσωτερική σου γλώσσα, μάθε να ζητάς συγγνώμη, έλεγξε τα κίνητρά σου και στηρίξου στη χάρη του Θεού, όχι στις δικές σου δυνάμεις.