Φυσική ροπή στην ανυπακοή: γιατί δεν φταις εσύ που αντιδρά

I.Γιατί τα παιδιά αντιδρούν: ο πόνος του κουρασμένου γονιού

Αρχικά ας ξεκινήσουμε από εκεί που πονάς, γιατί κάθε γονιός το ξέρει καλά. Είσαι κουρασμένος, έχεις δώσει την ίδια οδηγία δέκα φορές, και όμως το παιδί σου εξακολουθεί να κάνει το αντίθετο. Σκέφτεσαι: «Μα γιατί; Του μιλάω ήρεμα, του εξηγώ, και πάλι τίποτα». Πραγματικά, αυτή η απορία, το γιατί τα παιδιά αντιδρούν, βασανίζει εκατομμύρια γονείς, και συνήθως κρύβει από κάτω μια ενοχή που δεν σου ανήκει.

Ο κόσμος γύρω σου θα σου δώσει εύκολες απαντήσεις. Θα σου πει ότι το παιδί «εκφράζεται», ότι «περνά μια φάση», ότι φταίει το περιβάλλον ή η δική σου αυστηρότητα. Ωστόσο, καμία από αυτές τις εξηγήσεις δεν αγγίζει το βαθύτερο πρόβλημα. Αν φταίει μόνο το περιβάλλον, τότε γιατί ακόμη και το πιο αγαπημένο, το πιο φροντισμένο παιδί δείχνει την ίδια φυσική ροπή στην ανυπακοή από τη βρεφική του ηλικία;

Εδώ ακριβώς οι κοσμικές απαντήσεις σε αφήνουν στα μισά. Δηλαδή σου εξηγούν τα συμπτώματα, αλλά όχι τη ρίζα. Επιπλέον, σου λένε τι να κάνεις στην επιφάνεια, αλλά αφήνουν την καρδιά του παιδιού άθικτη. Επομένως, για να βοηθήσεις πραγματικά το παιδί σου, χρειάζεσαι μια εξήγηση που να πιάνει τον πάτο του προβλήματος. Και αυτή την εξήγηση, που μιλά τίμια για τη φυσική ροπή στην ανυπακοή, τη δίνει μόνο η Βίβλος.

II.Η αμαρτωλή φύση του παιδιού: από πού η φυσική ροπή στην ανυπακοή

Η Γραφή δεν ωραιοποιεί την ανθρώπινη φύση, ούτε καν τη φύση ενός γλυκού μωρού. Μιλά τίμια για κάτι που κάθε γονιός το βλέπει αλλά λίγοι τολμούν να το ονομάσουν: ο άνθρωπος γεννιέται με μια κλίση προς το κακό. Ο ψαλμωδός το ομολογεί για τον ίδιο του τον εαυτό, λέγοντας ότι ήταν αμαρτωλός ήδη από τη σύλληψή του (Ψαλμοί 51:5). Δεν είναι ένα παιδί που «χαλάει» αργότερα· έρχεται στον κόσμο με αυτή τη ροπή μέσα του.

Επιπλέον, ο ίδιος ο Θεός, μιλώντας μετά τον κατακλυσμό, περιγράφει την καρδιά του ανθρώπου ως κακή από τα νηπιακά του χρόνια (Γένεση 8:21). Με άλλα λόγια, η αμαρτωλή φύση του παιδιού δεν είναι μια θεωρία· αντίθετα, είναι η σαφής διδασκαλία της Βίβλου. Δηλαδή το παιδί δεν είναι ένα λευκό χαρτί που το γράφει μόνο το περιβάλλον. Πραγματικά, φέρνει μαζί του, από τη μήτρα, μια εσωτερική κλίση που το σπρώχνει μακριά από την υπακοή.

Γι' αυτό και η σοφία των Παροιμιών μιλά καθαρά: η ανοησία είναι δεμένη μέσα στην καρδιά του παιδιού (Παροιμίες 22:15). Δεν λέει ότι η ανοησία μπαίνει απ' έξω, αλλά ότι κατοικεί ήδη μέσα. Όταν λοιπόν βλέπεις τη φυσική ροπή στην ανυπακοή, δεν βλέπεις μια αποτυχία της ανατροφής σου· βλέπεις την καρδιά ενός πραγματικού ανθρώπου που χρειάζεται καθοδήγηση, υπομονή και χάρη.

III.Δεν είσαι μόνος: ακόμη κι ο Παύλος ένιωθε αυτή τη ροπή

Αν νομίζεις ότι αυτή η εσωτερική αντίσταση στο καλό αφορά μόνο τα παιδιά, η Γραφή σε παρηγορεί με έναν απρόσμενο τρόπο. Πραγματικά, η ίδια φυσική ροπή που βλέπεις στο παιδί σου ζει και μέσα στους ενηλίκους. Ο απόστολος Παύλος, ένας από τους πιο ευσεβείς ανθρώπους που έζησαν, περιγράφει την ίδια πάλη μέσα στον δικό του εαυτό. Παραδέχεται ότι μέσα στη σάρκα του δεν κατοικεί το αγαθό, και ότι ενώ θέλει το καλό, δεν το βρίσκει να το πράττει (Ρωμαίους 7:18).

Συνεχίζει με μια ομολογία που κάθε γονιός μπορεί να καταλάβει: δεν κάνει το καλό που θέλει, αλλά το κακό που δεν θέλει, αυτό καταλήγει να κάνει (Ρωμαίους 7:19). Δηλαδή η ροπή προς την παρακοή δεν είναι κάποιο ελάττωμα μόνο των μικρών παιδιών. Είναι η ανθρώπινη κατάσταση. Επομένως, όταν παλεύεις με την ανυπακοή του παιδιού σου, παλεύεις με κάτι που ο ίδιος ο Παύλος αναγνώρισε μέσα του.

Αυτή η αλήθεια αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις το παιδί σου. Σταματάς να το αντιμετωπίζεις σαν εχθρό που σε προκαλεί επίτηδες, και αρχίζεις να το βλέπεις σαν έναν μικρό συνοδοιπόρο που κουβαλά την ίδια αδυναμία με σένα. Έτσι, η πειθαρχία παύει να είναι θυμός και γίνεται καθοδήγηση. Διδάσκεις με χάρη, επειδή θυμάσαι ότι κι εσύ χρειάστηκες, και ακόμη χρειάζεσαι, την ίδια χάρη.

IV.Πάψε να εκπλήσσεσαι: η υπακοή ως μάθημα που μόνο εσύ δίνεις

Όταν καταλάβεις από πού έρχεται η φυσική ροπή στην ανυπακοή, παθαίνεις κάτι απελευθερωτικό: παύεις να εκπλήσσεσαι. Δηλαδή σταματάς να περιμένεις ότι το παιδί σου θα υπακούσει «από μόνο του» αν απλώς το αγαπήσεις αρκετά. Αντίθετα, η ανυπακοή είναι το προεπιλεγμένο, ενώ η υπακοή είναι η εξαίρεση που πρέπει να διδαχθεί. Γι' αυτό και η εντολή του Θεού προς τα παιδιά προϋποθέτει γονείς που τη διδάσκουν (Εφεσίους 6:1).

Δες την υπακοή ως μάθημα, όπως ακριβώς το περπάτημα ή το διάβασμα. Κανένα παιδί δεν γεννιέται ξέροντας να διαβάζει· αντίθετα, μαθαίνει με επανάληψη, υπομονή και αγάπη. Το ίδιο ισχύει και εδώ. Η υπακοή είναι μια δεξιότητα που χτίζεται σιγά σιγά, μέρα με τη μέρα, και ο δάσκαλος αυτής της δεξιότητας είσαι εσύ. Δηλαδή η σοφία και ο σεβασμός δεν φυτρώνουν μόνα τους· χρειάζονται τη δική σου υπομονετική καθοδήγηση και έλεγχο.

Πρόσεξε όμως κάτι λεπτό: η Γραφή δεν ζητά μόνο από το παιδί να υπακούει· ζητά κι από σένα να μην το εξοργίζεις, αλλά να το ανατρέφεις με την παιδεία του Κυρίου (Εφεσίους 6:4). Δηλαδή η υπομονή σου είναι μέρος του μαθήματος. Αν διδάσκεις την υπακοή με ξεσπάσματα και θυμό, μπερδεύεις το παιδί. Αντίθετα, αν τη διδάσκεις με σταθερή στοργή, του δείχνεις ότι η υπακοή και η αγάπη πάνε μαζί.

V.Πρακτικά βήματα: πώς να νικάς τη φυσική ροπή στην ανυπακοή

Ας γίνουμε πρακτικοί, γιατί η αλήθεια χωρίς εφαρμογή μένει στα λόγια. Πρώτον, ξεκίνα νωρίς και ξεκίνα μικρά. Μη βιάζεσαι να δεις τέλεια αποτελέσματα· περίμενε σταθερή πρόοδο. Επειδή η φυσική ροπή στην ανυπακοή είναι παρούσα από την αρχή, η διδασκαλία της υπακοής πρέπει να ξεκινά από τα πρώτα χρόνια, με απλές, ξεκάθαρες οδηγίες που το παιδί μπορεί πραγματικά να καταλάβει.

Δεύτερον, να είσαι συνεπής. Το παιδί μαθαίνει ότι η οδηγία σου σημαίνει κάτι μόνο όταν τη στηρίζεις κάθε φορά, όχι μία στις τρεις. Αν σήμερα επιτρέπεις αυτό που χθες απαγόρευσες, διδάσκεις στο παιδί ότι η υπακοή είναι προαιρετική. Συνεπώς, η σταθερότητά σου είναι το πιο δυνατό μάθημα. Μην τα παρατάς ούτε στην εφηβεία, όπου πολλοί γονείς λάθος υποχωρούν.

Τρίτον, διόρθωνε με χάρη, όχι με θυμό. Όταν το παιδί παρακούει, θύμισε στον εαυτό σου ότι βλέπεις την καρδιά ενός πραγματικού ανθρώπου, όχι μια προσωπική προσβολή. Μίλα ήρεμα, εξήγησε το γιατί, και σύνδεσε την υπακοή με την αγάπη. Έτσι το παιδί δεν φοβάται εσένα, αλλά μαθαίνει να σέβεται το σωστό.

Τέλος, μη στηρίζεσαι μόνο στις δικές σου δυνάμεις. Ζήτα τη βοήθεια του Θεού και δείξε στο παιδί σου ότι κι εσύ εξαρτάσαι από Εκείνον. Αν θες να εμβαθύνεις στη βιβλική ανατροφή των παιδιών μαζί με άλλους γονείς, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που σε στηρίζουν σε αυτό ακριβώς το έργο.