Πίστη ή έργα; Το λάθος που μπερδεύει χιλιάδες χριστιανούς

I.Πίστη ή έργα: από πού ξεκινάει η σύγχυση

Ας βάλουμε πρώτα τα δύο εδάφια δίπλα-δίπλα, γιατί εκεί κρύβεται όλη η ένταση. Αρχικά, ο απόστολος Παύλος γράφει ξεκάθαρα ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται με την πίστη, χωρίς τα έργα του νόμου (Ρωμαίους 3:28). Ωστόσο, λίγες σελίδες πιο πέρα, ο Ιάκωβος φαίνεται να λέει το ακριβώς αντίθετο: ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται από τα έργα και όχι μόνο από την πίστη (Ιακώβου 2:24).

Με την πρώτη ματιά μοιάζει, πράγματι, με καθαρή αντίφαση. Πώς γίνεται δύο γραμμές της ίδιας Βίβλου να λένε τελείως διαφορετικά πράγματα; Αντίθετα από ό,τι θα περίμενες, πολλοί άνθρωποι σταματούν ακριβώς εδώ και πετάνε όλο το βιβλίο, νομίζοντας ότι το έπιασαν λάθος.

Ωστόσο η εύκολη απάντηση, το «μάλλον αντιφάσκουν», δεν στέκει. Όταν διαβάζεις προσεκτικά τι περιβάλλει την κάθε φράση, καταλαβαίνεις ότι ο Παύλος και ο Ιάκωβος δεν απαντούν στην ίδια ερώτηση. Δηλαδή μιλούν για διαφορετικό πράγμα, ο καθένας με τη λέξη «έργα» να σημαίνει κάτι άλλο. Επομένως, μόλις το δεις αυτό, η σύγκρουση εξαφανίζεται.

II.Η σωτηρία με πίστη είναι δώρο, όχι μισθός

Ας ξεκινήσουμε από τη βάση. Η Βίβλος είναι ξεκάθαρη ότι η σωτηρία δεν είναι κάτι που το κερδίζεις. Πραγματικά, είναι δώρο. Ο Παύλος το λέει τόσο απλά που δεν αφήνει περιθώριο παρεξήγησης: με τη χάρη είστε σωσμένοι, μέσα από την πίστη, και αυτό δεν προέρχεται από εσάς, είναι δώρο του Θεού (Εφεσίους 2:8).

Σκέψου τη διαφορά ανάμεσα σε έναν μισθό και ένα δώρο. Αφενός τον μισθό τον δικαιούσαι επειδή δούλεψες· κανείς δεν σου χρωστάει ευγνωμοσύνη. Αφετέρου το δώρο είναι αγάπη που δεν την άξιζες. Δηλαδή, αν μπορούσες να σωθείς με τα έργα σου, η σωτηρία θα ήταν μισθός και θα είχες λόγο να καυχηθείς. Γι' αυτό ακριβώς η Γραφή προσθέτει: όχι από έργα, για να μην καυχηθεί κανείς (Εφεσίους 2:9).

Εδώ είναι το κλειδί για όλη την υπόθεση. Καμία ποσότητα καλοσύνης δεν αρκεί για να εξαγοράσει τις αμαρτίες σου, όσο σκληρά κι αν προσπαθήσεις. Επομένως το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να απλώσεις το χέρι και να δεχτείς το δώρο. Αυτό είναι η πίστη: εμπιστοσύνη στον Ιησού, όχι στις δικές σου επιδόσεις. Πράγματι, όποιος πιστεύει σε Εκείνον δεν χάνεται, αλλά έχει ζωή αιώνια (Ιωάννης 3:16).

III.Πίστη ή έργα; Τα έργα είναι ο καρπός, όχι η ρίζα

Αν λοιπόν σώζεσαι μόνο με πίστη, τι εννοεί ο Ιάκωβος όταν μιλάει για έργα; Η απάντηση είναι απλούστερη απ' όσο φαίνεται. Δηλαδή ο Ιάκωβος δεν λέει ότι τα έργα σε σώζουν. Λέει ότι τα έργα αποδεικνύουν ότι η πίστη σου είναι ζωντανή. Πράγματι, η πίστη, αν δεν έχει έργα, είναι νεκρή από μόνη της (Ιακώβου 2:17).

Φαντάσου ένα δέντρο. Αφενός η ρίζα είναι η πίστη· αφετέρου οι καρποί είναι τα καλά έργα. Δεν τρως ποτέ τη ρίζα, αλλά από τους καρπούς καταλαβαίνεις αν το δέντρο είναι ζωντανό ή ξερό. Με τον ίδιο τρόπο, κανείς δεν σώζεται επειδή κάνει καλές πράξεις· όμως όποιος σώθηκε αληθινά αρχίζει αναπόφευκτα να βγάζει καρπό. Επομένως ο Ιάκωβος μπορεί να γράψει ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται από τα έργα (Ιακώβου 2:24), χωρίς να έρχεται σε σύγκρουση με τον Παύλο.

Με άλλα λόγια, ο Παύλος μιλάει για το πώς γίνεσαι δίκαιος μπροστά στον Θεό, ενώ ο Ιάκωβος για το πώς φαίνεται μπροστά στους ανθρώπους ότι όντως πιστεύεις. Αφενός ο ένας κοιτάζει τη ρίζα, αφετέρου ο άλλος τους καρπούς. Δηλαδή περιγράφουν δύο όψεις του ίδιου πράγματος, όχι δύο αντίθετους δρόμους.

IV.Πώς δείχνεις στην πράξη τον καρπό της πίστης

Όλα αυτά ακούγονται ωραία στη θεωρία. Πώς όμως μοιάζει στην καθημερινότητα ένας άνθρωπος του οποίου η πίστη είναι ζωντανή; Πράγματι, ο ίδιος ο Ιησούς το έδεσε με την αγάπη: αν με αγαπάτε, θα τηρήσετε τις εντολές μου (Ιωάννης 14:15). Δεν είπε «τηρήστε τις εντολές για να σας αγαπήσω», αλλά το αντίστροφο. Δηλαδή η υπακοή ξεπηδάει από μια καρδιά που αγαπά.

Στην πράξη αυτό φαίνεται σε μικρά, καθημερινά πράγματα. Για παράδειγμα, όταν συγχωρείς κάποιον που σε πλήγωσε, αντί να κρατάς μνησικακία. Επίσης φανερώνεται όταν λες την αλήθεια ενώ θα ήταν πιο βολικό να πεις ένα ψέμα. Ή ακόμη όταν βοηθάς κάποιον που δεν μπορεί να σου ανταποδώσει τίποτα. Κανένα από αυτά δεν σε σώζει· όλα όμως μαρτυρούν ότι κάτι μέσα σου άλλαξε στ' αλήθεια.

Αν θέλεις να καταλάβεις σε βάθος αυτή τη σχέση πίστης και έργων, βοηθάει πολύ να μελετήσεις την Καινή Διαθήκη μαζί με άλλους ανθρώπους, με καθοδήγηση. Για παράδειγμα, μια αξιόπιστη πηγή είναι το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, που προσφέρει συστηματική, βιβλικά πιστή διδασκαλία στα ελληνικά. Πρακτικά, ξεκίνα με ένα Ευαγγέλιο, διάβασέ το αργά, και ρώτησε σε κάθε κεφάλαιο: «τι μου δείχνει αυτό για το ποιος είναι ο Θεός;»

Τέλος, θυμήσου τη σειρά. Πρώτον, έρχεσαι όπως είσαι, με άδεια χέρια, και δέχεσαι το δώρο. Δεύτερον, σαν φυσική συνέπεια, αρχίζεις να αλλάζεις. Δηλαδή δεν προσπαθείς να γίνεις αρκετά καλός για να σε δεχτεί ο Θεός· αντίθετα, σε δέχεται πρώτος, κι αυτή η αποδοχή είναι που σε κάνει καλύτερο.

V.Δικαίωση με πίστη: η απάντηση σε μια φράση

Ας τα μαζέψουμε όλα. Η δικαίωση, δηλαδή το να σε θεωρεί ο Θεός δίκαιο, έρχεται αποκλειστικά μέσα από την πίστη στον Ιησού Χριστό. Πράγματι, αυτό είναι το θεμέλιο και δεν αλλάζει. Επομένως τα έργα δεν προστίθενται ως δεύτερη προϋπόθεση· έρχονται μετά, σαν την απόδειξη ότι η πίστη ήταν γνήσια.

Επομένως, όταν κάποιος σε ρωτάει «σώζεσαι με πίστη ή με έργα;», η πιο ακριβής απάντηση είναι: σώζεσαι με πίστη που γεννάει έργα. Αφενός η πίστη χωρίς έργα είναι νεκρή, αφετέρου τα έργα χωρίς πίστη είναι ανήμπορα να σε σώσουν. Μαζί, όμως, ζωγραφίζουν την εικόνα ενός ανθρώπου που πραγματικά συναντήθηκε με τον Θεό.

Αν λοιπόν σε βασάνιζε αυτή η φαινομενική αντίφαση, μπορείς να ηρεμήσεις. Δηλαδή η Βίβλος δεν μπερδεύεται. Πράγματι, σου λέει ξεκάθαρα ότι η σωτηρία είναι δώρο που το δέχεσαι με ανοιχτά χέρια, και ότι αυτά τα ίδια χέρια, μόλις γεμίσουν, αρχίζουν φυσικά να δίνουν.