«Να υποτάσσεστε ο ένας στον άλλον, με σεβασμό προς τον Χριστό.»
Εφεσίους 5:21
Λίγες ερωτήσεις προκαλούν τόση ένταση σε ένα χριστιανικό σπίτι όσο το ζήτημα των ρόλων στον γάμο. Ποιος αποφασίζει; Μήπως υποχωρεί πάντα ο ίδιος; Και ποιος έχει τον τελευταίο λόγο όταν δύο άνθρωποι που αγαπιούνται διαφωνούν; Πολλοί, ωστόσο, ξεκινούν αυτή τη συζήτηση σαν να πρόκειται για διαπραγμάτευση ορίων, λες και ο γάμος είναι ένα τραπέζι όπου ο καθένας προσπαθεί να κρατήσει το δικό του κομμάτι εξουσίας.
Η Γραφή, ωστόσο, μας βγάζει από αυτή τη λογική. Πράγματι, δεν περιγράφει τον γάμο ως αγώνα ισχύος αλλά ως εικόνα της σχέσης του Χριστού με την εκκλησία. Όταν λοιπόν ρωτάμε «ποιος ηγείται και ποιος υποτάσσεται», ίσως ρωτάμε λάθος ερώτηση. Δηλαδή η σωστή ερώτηση είναι άλλη: πώς αγαπιόμαστε τόσο βαθιά ώστε ο ένας να θυσιάζεται για τον άλλον;
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι λέει πραγματικά ο Παύλος στους Εφεσίους και τι δεν λέει. Επιπλέον, θα δείξουμε ότι οι ρόλοι στον γάμο δεν είναι ζυγαριά εξουσίας αλλά δύο πρόσωπα μιας και της αυτής αγάπης. Έτσι, μαζί, κάνουν το σπίτι τόπο μαθητείας και ειρήνης.
Γιατί η ερώτηση «ποιος κάνει κουμάντο» είναι λάθος αφετηρία
Όταν μπαίνουμε στη συζήτηση για τους ρόλους στον γάμο με την ερώτηση «ποιος κάνει κουμάντο», έχουμε ήδη χάσει τον δρόμο. Αρχικά μοιάζει λογικό: κάθε ομάδα χρειάζεται μια απόφαση όταν υπάρχει αδιέξοδο. Ωστόσο η Γραφή δεν ξεκινά από την εξουσία αλλά από την αγάπη. Το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπει η τάξη· το πρόβλημα είναι ότι η αμαρτωλή καρδιά μας θέλει την τάξη για να εξυπηρετήσει τον εαυτό της.
Πριν καν φτάσει στις γνωστές εντολές προς τους συζύγους, ο Παύλος βάζει μια αρχή που ισοπεδώνει κάθε αλαζονεία. (Εφεσίους 5:21) Δηλαδή, πριν μιλήσει για το ποιος ηγείται, λέει σε όλους να υποτάσσονται ο ένας στον άλλον από σεβασμό προς τον Χριστό. Επομένως η ταπείνωση δεν είναι καθήκον μόνο της συζύγου· είναι το έδαφος πάνω στο οποίο στέκονται και οι δύο.
Όταν λοιπόν ρωτάμε «ποιος υποτάσσεται», η απάντηση είναι ανατρεπτική: και οι δύο. Ο σύζυγος υποτάσσει τα δικαιώματά του στην ανάγκη της γυναίκας του· η σύζυγος υποτάσσει την επιθυμία της να ελέγχει τα πάντα στην κοινή πορεία. Αντίθετα με τον κόσμο, που βλέπει την υποταγή ως ήττα, η Γραφή τη βλέπει ως ελευθερία από τον εγωισμό.
Ο στοργικός ηγέτης σύζυγος: ηγεσία που μοιάζει με σταυρό
Όταν η Γραφή μιλάει για τον σύζυγο ως κεφαλή, πολλοί φαντάζονται έναν αφέντη που δίνει εντολές. Ωστόσο ο στοργικός ηγέτης σύζυγος δεν περιγράφεται έτσι πουθενά. Το μέτρο της ηγεσίας του δεν είναι ο θρόνος αλλά ο σταυρός. (Εφεσίους 5:25) Δηλαδή καλείται να αγαπήσει τη γυναίκα του όπως ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και έδωσε τον εαυτό του γι' αυτήν.
Σκέψου τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Δηλαδή ο Χριστός δεν χρησιμοποίησε την εξουσία του για να εξυπηρετηθεί· αντίθετα, τη χρησιμοποίησε για να υπηρετήσει μέχρι θανάτου. Συνεπώς, αν ένας άντρας επικαλείται τον ρόλο του για να εξυπηρετεί τις δικές του βολές, δεν ηγείται βιβλικά· απλώς κυριαρχεί. Πραγματικά, η αληθινή ηγεσία στον γάμο μετριέται σε θυσίες, όχι σε προνόμια.
Γι' αυτό και ο Παύλος προειδοποιεί τους συζύγους να μην πικραίνονται απέναντι στις γυναίκες τους. (Κολοσσαείς 3:19) Πράγματι, η πίκρα, η ειρωνεία και η ψυχρότητα είναι το αντίθετο της στοργικής ηγεσίας. Αντίθετα, ένας σύζυγος που ηγείται όπως ο Χριστός φυλάει τη γλώσσα του, ζητάει συγγνώμη πρώτος και κάνει το σπίτι ασφαλές. Έτσι η ηγεσία γίνεται διακονία και όχι βάρος.
Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται σε καθημερινές επιλογές. Για παράδειγμα, σηκώνεσαι νωρίτερα όταν εκείνη είναι εξαντλημένη. Επιπλέον, ακούς πριν μιλήσεις. Αναλαμβάνεις, ωστόσο, την ευθύνη για το πνευματικό κλίμα του σπιτιού χωρίς να την επιβάλλεις. Με λίγα λόγια, ο στοργικός ηγέτης σύζυγος προηγείται στην αγάπη, όχι στις απαιτήσεις.
Η σύζυγος συνεργός με σεβασμό: βοηθός, όχι κατώτερη
Από την αρχή της δημιουργίας ο Θεός ονόμασε τη γυναίκα «βοηθό όμοιο» με τον άντρα. (Γένεση 2:18) Προσοχή όμως: η λέξη «βοηθός» δεν σημαίνει κατώτερη. Στη Γραφή ο ίδιος ο Θεός ονομάζεται «βοηθός» του λαού του. Επομένως η σύζυγος συνεργός με σεβασμό δεν είναι υπηρέτρια· είναι ισότιμη συνοδοιπόρος που φέρνει κάτι που λείπει από τον άντρα της.
Ο σεβασμός της συζύγου, λοιπόν, δεν είναι φόβος ούτε σιωπή. Αντίθετα, είναι η ελεύθερη απόφαση να στηρίξει την κοινή κατεύθυνση, να αναγνωρίσει το καλό στον σύντροφό της και να μην τον υπονομεύει. Εξάλλου, ο άντρας οφείλει να της δίνει τιμή ως ισότιμη κληρονόμο της χάρης του Θεού. (Α' Πέτρου 3:7) Επομένως πρόκειται για αμοιβαία στάση, όχι για μονόπλευρη υποχώρηση.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα μιλάει με παρρησία και προτείνει, χωρίς να ντρέπεται για τη γνώμη της. Δηλαδή συνεργός σημαίνει συμμετοχή στις αποφάσεις, όχι αφωνία. Εξάλλου, ο σεβασμός φαίνεται στον τρόπο: όχι με υποτίμηση του άντρα μπροστά στα παιδιά ή στους φίλους, αλλά με λόγια που οικοδομούν. Έτσι το ζευγάρι κινείται σαν δύο χέρια του ίδιου σώματος.
Ρόλοι στον γάμο και αμοιβαία αγάπη στους Εφεσίους 5
Το κλειδί για να καταλάβουμε σωστά τους ρόλους στον γάμο είναι η αμοιβαία αγάπη. Στους Εφεσίους 5 ο Παύλος δεν στήνει δύο στρατόπεδα αλλά μία αμοιβαία δέσμευση. Κλείνει το κεφάλαιο λέγοντας ότι ο καθένας πρέπει να αγαπά τη γυναίκα του όπως τον εαυτό του, ενώ η γυναίκα να σέβεται τον άντρα της. (Εφεσίους 5:33) Αγάπη και σεβασμός, λοιπόν, ταξιδεύουν μαζί.
Η ίδια αμοιβαιότητα φαίνεται και στη σεξουαλική σχέση, που είναι όμορφο δώρο του Θεού μέσα στον γάμο. Πράγματι, ο Παύλος γράφει ότι ο άντρας οφείλει τρυφερότητα στη γυναίκα του και η γυναίκα στον άντρα της. (Α' Κορινθίους 7:3) Δηλαδή κανείς δεν είναι κύριος του εαυτού του μόνο· αντίθετα, ανήκουν ο ένας στον άλλον με αγνότητα, ζεστασιά και σεβασμό. Επομένως φαίνεται καθαρά ότι ο γάμος δεν είναι ιδιοκτησία αλλά κοινωνία.
Όταν λοιπόν ζούμε την αμοιβαία αγάπη των Εφεσίων 5, οι ρόλοι παύουν να είναι ζήτημα ποιος υπερισχύει. Ο άντρας δίνει τον εαυτό του· η γυναίκα στηρίζει με σεβασμό· και οι δύο μαθητεύονται στον Χριστό. Συμπερασματικά, ο γάμος γίνεται καθρέφτης του ευαγγελίου: εκεί όπου ο ισχυρός σκύβει για να σηκώσει τον άλλον.
Ρόλοι στον γάμο στην πράξη: πέντε συνήθειες ειρήνης
Η θεολογία γίνεται ζωή μόνο όταν κατεβαίνει στην κουζίνα και στο υπνοδωμάτιο. Γι' αυτό, ας δούμε πώς οι ρόλοι στον γάμο παίρνουν σάρκα και οστά στην καθημερινότητα. Πρώτον, αποφασίστε μαζί ότι ο στόχος δεν είναι να κερδίσει κάποιος αλλά να τιμηθεί ο Χριστός στο σπίτι σας. Αυτή η κοινή πρόθεση αλλάζει τον τόνο κάθε διαφωνίας.
Δεύτερον, μιλήστε ανοιχτά για τα δικαιώματα και τις προσδοκίες σας πριν γίνουν παράπονα. Με ταπεινοφροσύνη ο καθένας θεωρεί τον άλλον ανώτερό του, όπως μας προτρέπει ο Παύλος. (Φιλιππησίους 2:3) Τρίτον, ο σύζυγος ας προηγείται στη συγγνώμη και στην προσευχή, ώστε η ηγεσία του να φαίνεται στις πράξεις και όχι στα λόγια. Τέταρτον, η σύζυγος ας εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη της, γιατί ο σεβασμός δεν σημαίνει σιωπή.
Πέμπτον, καλλιεργήστε μαζί τη μαθητεία: διαβάστε τη Γραφή, προσευχηθείτε ως ζευγάρι και ζητήστε καθοδήγηση από ώριμους πιστούς. Αν θέλετε να εμβαθύνετε με βιβλική στερεότητα, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει υλικό για ζευγάρια που θέλουν να χτίσουν το σπίτι τους πάνω στον βράχο. Έτσι οι ρόλοι παύουν να είναι ταμπού και γίνονται κοινό προσκλητήριο αγιασμού.
Τέλος, θυμηθείτε ότι κανένας γάμος δεν τελειοποιείται σε μια μέρα. Πράγματι, θα υπάρξουν αποτυχίες, παρεξηγήσεις και κουρασμένες βραδιές. Ωστόσο, όταν και οι δύο επιστρέφετε ξανά και ξανά στη χάρη του Χριστού, η σχέση σας δυναμώνει. Συμπερασματικά, η αμοιβαία αγάπη δεν είναι ένα τέλειο σημείο άφιξης· αντίθετα, είναι ένας δρόμος που τον περπατάτε μαζί, χέρι χέρι, προς την ωριμότητα.
Βασικά σημεία
- 01Οι ρόλοι στον γάμο δεν είναι αγώνας εξουσίας αλλά εικόνα της θυσιαστικής αγάπης του Χριστού για την εκκλησία.
- 02Ο στοργικός ηγέτης σύζυγος μετράει την ηγεσία του σε θυσίες και διακονία, όχι σε προνόμια· αγαπά όπως ο Χριστός και δεν πικραίνεται.
- 03Η σύζυγος συνεργός με σεβασμό είναι ισότιμη βοηθός και συγκληρονόμος της χάρης, που μιλάει με παρρησία και στηρίζει με σεβασμό.
- 04Στους Εφεσίους 5 κυριαρχεί η αμοιβαία αγάπη: ο άντρας δίνει τον εαυτό του, η γυναίκα σέβεται, και οι δύο μαθητεύονται στον Χριστό.
- 05Πρακτικά, ο γάμος γίνεται τόπος ειρήνης μέσα από κοινή προσευχή, ανοιχτό διάλογο, γρήγορη συγγνώμη και διαρκή μαθητεία.