«Άνδρες, αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του γι' αυτήν,»
Εφεσίους 5:25
Αν σε ρωτούσε κάποιος ποιο είναι το πρώτο σου καθήκον ως πατέρας και σύζυγος, τι θα απαντούσες; Οι περισσότεροι άνδρες, αν είναι ειλικρινείς, θα έλεγαν αμέσως «να καθοδηγώ» ή «να αποφασίζω». Κι όμως, ο πρώτος ρόλος του πατέρα στη Γραφή δεν είναι να διοικεί, αλλά να αγαπά. Αυτή η μικρή μετατόπιση αλλάζει ριζικά το πώς ζεις μέσα στο σπίτι σου.
Ίσως νιώθεις κουρασμένος. Δουλεύεις σκληρά, προσπαθείς να κρατήσεις την οικογένεια όρθια, και κάπου μέσα σου έχει ριζώσει η ιδέα ότι το να είσαι «αρχηγός» σημαίνει να δίνεις εντολές και να περιμένεις να σε υπακούν. Ωστόσο, αν αυτή η εικόνα σε αφήνει μόνο και απογοητευμένο, υπάρχει λόγος: η εικόνα είναι ελλιπής. Δηλαδή, σου λείπει το πιο βασικό κομμάτι.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η σκέτη ιδέα της εξουσίας δεν αρκεί, τι ακριβώς εννοεί η Αγία Γραφή όταν λέει «αγαπάτε τις γυναίκες σας», και - κυρίως - πώς μοιάζει αυτή η αγάπη μέσα στην καθημερινότητα. Δεν πρόκειται για θεωρία· πράγματι, πρόκειται για τον τρόπο που θα κοιτάς αύριο το πρωί τη γυναίκα και τα παιδιά σου.
Ο ρόλος του πατέρα: γιατί η πρώτη λέξη είναι «αγάπη»
Όταν ζητάς από πολλούς χριστιανούς συζύγους να συνοψίσουν με μία λέξη το καθήκον τους, απαντούν «καθοδήγηση». Η Γραφή, ωστόσο, απαντά με μια εντελώς διαφορετική λέξη: «αγάπη». Η εντολή του Παύλου προς τους άνδρες είναι απλή και σαφής, και δίνει τον τόνο σε όλα όσα ακολουθούν. (Εφεσίους 5:25)
Πρόσεξε πόσο ξεκάθαρη είναι η σειρά. Ο Παύλος δεν λέει πρώτα «διοικήστε» και ύστερα «αν περισσεύει χρόνος, αγαπήστε». Αντίθετα, λέει πρώτα και κύρια «αγαπάτε». Επιπλέον, ορίζει το μέτρο αυτής της αγάπης: όπως ακριβώς ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και έδωσε τον εαυτό Του γι' αυτήν.
Αυτό σημαίνει ότι ο ρόλος του πατέρα δεν ξεκινά από το τι δικαιούσαι, αλλά από το τι προσφέρεις. Δηλαδή, η καθοδήγηση δεν εξαφανίζεται· απλώς αλλάζει ρίζα. Η αληθινή ηγεσία μέσα στο σπίτι δεν πηγάζει από τον φόβο ή την επιβολή, αλλά από μια αγάπη που θυσιάζεται. Επομένως, πριν ρωτήσεις «πώς θα με υπακούσουν;», η Γραφή σε καλεί να ρωτήσεις «πώς θα τους αγαπήσω;».
Γιατί η σκέτη «καθοδήγηση» δεν αρκεί
Ας το πούμε καθαρά: το σχέδιο του Θεού για τους συζύγους περιλαμβάνει όντως την καθοδήγηση οικογένειας. Ο άνδρας είναι πράγματι κεφαλή της γυναίκας. Όμως η λέξη «κεφαλή» στη Γραφή δεν σημαίνει σκέτη εξουσία, και σίγουρα δεν σημαίνει εκείνο το «φέρε μου τις παντόφλες» που πολλοί άνδρες θεωρούν δικαίωμά τους. (Εφεσίους 5:23)
Αντίθετα, το πρότυπο δεν είναι ο μικρός τύραννος που στήνει τον θρόνο του στο σαλόνι. Το πρότυπο είναι ο Χριστός, ο οποίος έσκυψε και έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του. Σκέψου το: ο Κύριος και Διδάσκαλος έκανε τη δουλειά του υπηρέτη. Επομένως, αν η ηγεσία σου μοιάζει περισσότερο με αφεντικό παρά με υπηρέτη, κάτι έχει στραβώσει στην κατανόηση του ρόλου. (Ιωάννης 13:14)
Γι' αυτό η καθοδήγηση από μόνη της δεν αρκεί. Όταν ένας πατέρας νομίζει ότι η γυναίκα και τα παιδιά είναι ιδιοκτησία του και οφείλουν να χορεύουν στον ρυθμό του, έχει μια διαστρεβλωμένη εικόνα της ευθύνης του. Αντίθετα, το να είσαι κεφαλή σημαίνει πρώτα απ' όλα να υπηρετείς, να προστατεύεις και να φροντίζεις τις ανάγκες τους. Συμπερασματικά, το καθήκον σου είναι η αγάπη - και ό,τι αυτή συνεπάγεται.
Η αγάπη του συζύγου είναι ρήματα, όχι επίθετα
Εδώ βρίσκεται το μυστικό που αλλάζει τα πάντα. Όταν ο Παύλος περιγράφει την αγάπη στην πιο γνωστή της εικόνα, δεν χρησιμοποιεί επίθετα. Αντίθετα, χρησιμοποιεί ρήματα. Δεν λέει «η αγάπη είναι ωραία» ή «η αγάπη είναι ζεστή». Δηλαδή, λέει «η αγάπη κάνει» - μακροθυμεί, αγαθοποιεί, υπομένει. (Α' Κορινθίους 13:4)
Πρόσεξε τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Η αγάπη του συζύγου δεν είναι ένα συναίσθημα που το νιώθεις ή δεν το νιώθεις ανάλογα με τη διάθεσή σου. Είναι κάτι που το κάνεις. Δείχνεις ότι αγαπάς όχι με όσα απαιτείς να γίνονται για σένα, αλλά με όσα κάνεις εσύ για τους δικούς σου. Η αγάπη, δηλαδή, είναι ενεργητική, ποτέ παθητική. (Α' Κορινθίους 13:5)
Αυτό ξεσκεπάζει μια μεγάλη αυταπάτη. Πολλοί άνδρες πιστεύουν ότι αγαπούν, επειδή αισθάνονται τρυφερά μέσα τους. Ωστόσο, η Γραφή ρωτά διαφορετικά: τι έκανες σήμερα για τη γυναίκα σου; Τι θυσίασες για τα παιδιά σου; Πράγματι, όποιος αγαπά αληθινά δείχνει την αγάπη του με πράξεις, όχι με δηλώσεις. Επομένως, αν θες να μετρήσεις την αγάπη σου, μην κοιτάς πόσο έντονα τη νιώθεις, αλλά πόσο συχνά την κάνεις.
Τι σημαίνει ο ρόλος του πατέρα ως «κεφαλή» που θυσιάζεται
Αφού καταλάβαμε ότι η αγάπη είναι πράξη, μένει να δούμε ποιο είναι το μέτρο της. Ο Παύλος δεν αφήνει περιθώρια: η αγάπη του άνδρα προς τη γυναίκα του πρέπει να μοιάζει με την αγάπη του Χριστού προς την εκκλησία. Και πώς έδειξε ο Χριστός αυτή την αγάπη; Παρέδωσε τον εαυτό Του. Πράγματι, η θυσία είναι η αληθινή ενσάρκωση όσων απαιτεί η αγάπη.
Σκέψου πόσο μακριά φτάνει αυτό. Ο Χριστός είπε ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγάπη από το να δώσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. Κι έπειτα το έκανε - όχι για φίλους που τον λάτρευαν, αλλά για ανθρώπους που του γύρισαν την πλάτη. Αυτό είναι το μέτρο που καλείται ο πατέρας να πλησιάσει, στο μέτρο των δικών του δυνάμεων και με τη χάρη του Θεού. (Α' Ιωάννου 3:16)
Γι' αυτό η αληθινή ηγεσία ποτέ δεν συμβιβάζεται με τον αυταρχικό τόνο διαταγής. Η αγάπη στην οποία καλεί ο Παύλος είναι μια αγάπη που υποτάσσεται, που υπηρετεί, που δίνει τον εαυτό της. Μάλιστα, η ίδια η Γραφή λέει ότι όλοι οι πιστοί οφείλουν να υποτάσσονται ο ένας στον άλλον με σεβασμό προς τον Χριστό - και οι πατέρες δεν εξαιρούνται. Δηλαδή ο ρόλος του πατέρα δεν είναι να σταθεί πάνω από όλους, αλλά να σκύψει πρώτος για όλους. (Εφεσίους 5:21)
Πρακτικά βήματα: ο ρόλος του πατέρα στην καθημερινότητα
Ας γίνουμε συγκεκριμένοι, γιατί η αγάπη που δεν αγγίζει το πρωινό σου ξύπνημα μένει μόνο λόγια. Πρώτον, αντίστρεψε την ερώτηση. Αντί να σκέφτεσαι «τι μου χρωστούν;», ρώτησε κάθε μέρα «τι μπορώ να κάνω εγώ γι' αυτούς σήμερα;». Αυτή η μικρή αλλαγή στη σκέψη ξαναχτίζει σιγά-σιγά ολόκληρη την ατμόσφαιρα του σπιτιού.
Δεύτερον, μέτρα την αγάπη σου με πράξεις, όχι με προθέσεις. Ένα τηλεφώνημα μέσα στη μέρα, ένα πιάτο που πλένεις χωρίς να σου το ζητήσουν, μια υπομονή που δείχνεις όταν θα ήταν εύκολο να ξεσπάσεις - όλα αυτά είναι ρήματα αγάπης. Τρίτον, και πολύ σημαντικό, μην εξοργίζεις τα παιδιά σου. Η Γραφή προειδοποιεί τους πατέρες ακριβώς γι' αυτό: η αυστηρότητα χωρίς αγάπη γεννά θυμό, ενώ η αγάπη με σταθερότητα γεννά εμπιστοσύνη. (Εφεσίους 6:4)
Τέλος, μην προσπαθείς να τα καταφέρεις μόνος σου. Αυτό το πρότυπο της θυσιαστικής αγάπης ξεπερνά τις φυσικές μας δυνάμεις, και γι' αυτό χρειαζόμαστε τη χάρη του Θεού και τη στήριξη της εκκλησίας. Εξάλλου, αν θες να εμβαθύνεις στη βιβλική θεμελίωση του ρόλου του πατέρα, θα βρεις πολύτιμη βοήθεια στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Πάνω απ' όλα, ζήτησε από τον Θεό τη δύναμη να αγαπάς όχι όπως είναι εύκολο, αλλά όπως αγάπησε ο Χριστός.
Βασικά σημεία
- 01Ο ρόλος του πατέρα ξεκινά από την αγάπη, όχι από την εξουσία: η Γραφή απαντά «αγάπη» εκεί που οι περισσότεροι λένε «καθοδήγηση».
- 02Η σκέτη καθοδήγηση οικογένειας δεν αρκεί· το πρότυπο της κεφαλής είναι ο Χριστός που έπλυνε τα πόδια των μαθητών, όχι ο τύραννος που διατάζει.
- 03Η αγάπη του συζύγου είναι ρήματα, όχι επίθετα: τη δείχνεις με όσα κάνεις για τους δικούς σου, όχι με όσα απαιτείς να γίνονται για σένα.
- 04Η αληθινή ηγεσία θυσιάζεται και υπηρετεί· πρακτικά, αυτό σημαίνει να αγαπάς με πράξεις κάθε μέρα και να μην εξοργίζεις τα παιδιά σου.