«Αν όμως δεν σας αρέσει να λατρεύετε τον Κύριο, διαλέξτε σήμερα ποιον θα λατρέψετε: είτε τους θεούς που λάτρεψαν οι πατέρες σας πέρα από τον ποταμό, είτε τους θεούς των Αμορραίων, στη γη των οποίων κατοικείτε. Εγώ όμως και το σπίτι μου θα λατρεύουμε τον Κύριο.»
Ιησούς του Ναυή 24:15
Πώς να περάσεις την πίστη στα παιδιά σου χωρίς να σου πέσει η σκυτάλη; Η απάντηση δεν είναι ένα τέλειο κήρυγμα ούτε ένα τέλειο σπίτι. Είναι μια σκυταλοδρομία: τρέχεις τη δική σου διαδρομή με τον Χριστό και, την κατάλληλη στιγμή, απλώνεις το χέρι σου και παραδίδεις τη σκυτάλη στο επόμενο χέρι που τρέχει δίπλα σου.
Σε μια σκυταλοδρομία κανείς δεν χάνει τον αγώνα επειδή έτρεξε αργά. Χάνεται όταν πέφτει η σκυτάλη στην αλλαγή. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με την πίστη μέσα στο σπιτικό: το πιο κρίσιμο σημείο δεν είναι πόσο δυνατά πιστεύεις εσύ, αλλά αν φροντίζεις, καθημερινά και με χάρη, να περάσει η πίστη στο χέρι του παιδιού σου.
Σ' αυτό το άρθρο θα δούμε τι λέει η Γραφή για αυτή την παράδοση από γενιά σε γενιά και, στη συνέχεια, θα κατέβουμε στα πρακτικά: ρυθμοί, τραπέζι, οικογενειακή λατρεία, παραδόσεις και οθόνες. Όχι θεωρίες, αλλά εργαλεία για το δικό σου σπίτι από αυτή κιόλας την εβδομάδα.
Η σκυτάλη που κρατάς: γιατί η πίστη ταξιδεύει από χέρι σε χέρι
Φαντάσου το γήπεδο. Αρχικά ο πρώτος δρομέας τρέχει με όλη του τη δύναμη, όχι για να φτάσει μόνος στο τέρμα, αλλά για να φέρει τη σκυτάλη ζεστή στο επόμενο χέρι. Δηλαδή έτσι λειτουργεί και η πίστη μέσα στην οικογένεια. Πράγματι, δεν τη ζεις μόνο για τον εαυτό σου. Επιπλέον, την κρατάς για λίγο, τρέχεις πιστά, και ύστερα την αφήνεις σε χέρια που μόλις αρχίζουν τον δικό τους αγώνα.
Ο Ιησούς του Ναυή στέκεται μπροστά σε όλο τον λαό και παίρνει μια ξεκάθαρη απόφαση για το σπιτικό του. (Ιησούς του Ναυή 24:15) Δεν λέει «θα δούμε» ούτε «ας αποφασίσουν τα παιδιά μόνα τους». Πρώτα ορίζει ο ίδιος ποιον θα λατρέψει, και μέσα σ' αυτή την απόφαση τυλίγει ολόκληρο τον οίκο του. Η πίστη που περνάς δεν είναι αφηρημένη ιδέα. Είναι μια στάση ζωής που το παιδί σου σε βλέπει να παίρνεις.
Ωστόσο η σκυτάλη δεν περνά με τη βία. Δηλαδή το παιδί θα κάνει στο τέλος τη δική του επιλογή, όπως ακριβώς ο καθένας μπροστά στον Θεό. Συνεπώς ο ρόλος σου δεν είναι να τρέξεις αντί γι' αυτό. Αντίθετα, θέλεις να περάσεις την πίστη τρέχοντας δίπλα του τόσο πιστά, ώστε όταν έρθει η στιγμή της αλλαγής, το χέρι του να είναι ήδη ανοιχτό και έτοιμο να δεχτεί ό,τι κρατάς.
Η βιβλική αρχή: να περάσεις την πίστη μέσα στην καθημερινή διαδρομή
Όταν η Γραφή μιλά για το πώς να περάσεις την πίστη, δεν στέλνει τους γονείς σε μια αίθουσα διδασκαλίας. Τους στέλνει πίσω στο σπίτι, στον δρόμο, στο τραπέζι και στο κρεβάτι. Ο λόγος του Θεού γράφεται πρώτα στη δική σου καρδιά και ύστερα διδάσκεται «επιμελώς» στα παιδιά μέσα στις πιο συνηθισμένες στιγμές της ημέρας. (Δευτερονόμιο 6:6) (Δευτερονόμιο 6:7)
Πρόσεξε πού συμβαίνει αυτή η παράδοση. Καθισμένος στο σπίτι, περπατώντας στον δρόμο, ξαπλώνοντας το βράδυ, σηκωνόμενος το πρωί. Δηλαδή ακριβώς εκεί που ζεις ήδη. Επομένως δεν χρειάζεται να γίνεις θεολόγος για να περάσεις την πίστη. Πράγματι, χρειάζεται απλώς να αφήσεις την πίστη να βαφτίσει τις καθημερινές στιγμές: τη διαδρομή για το σχολείο, το πλύσιμο των πιάτων, την καληνύχτα.
Έτσι η σκυτάλη δεν περνά σε μία μεγάλη, επίσημη στιγμή. Περνά σε χιλιάδες μικρές. Επιπλέον, αυτό αφαιρεί ένα τεράστιο βάρος από πάνω σου. Δεν χρειάζεται να βρεις τα τέλεια λόγια μία φορά. Χρειάζεται να μένεις παρών, με συνέπεια, μέρα τη μέρα, αφήνοντας τον Θεό να μιλά μέσα από τη ζωή σου.
Ρυθμοί και τραπέζι: η οικογενειακή λατρεία που χτίζει το σπιτικό
Τα παιδιά δεν θυμούνται διαλέξεις. Αντίθετα, θυμούνται ρυθμούς. Για παράδειγμα, το τραπέζι που μαζεύεται ξανά και ξανά, η προσευχή πριν το φαγητό, το τραγούδι στο αυτοκίνητο. Επομένως η οικογενειακή λατρεία δεν χρειάζεται να είναι κάτι περίπλοκο. Αρχικά μπορεί να είναι δέκα λεπτά μετά το δείπνο: ένα μικρό κομμάτι της Γραφής, μια ερώτηση, μια προσευχή.
Ο ψαλμωδός το λέει καθαρά: δεν κρύβουμε από τα παιδιά τα μεγαλεία του Θεού, αλλά τα διηγούμαστε στην επόμενη γενιά, ώστε κι εκείνα να τα πουν στα δικά τους παιδιά. (Ψαλμοί 78:4) (Ψαλμοί 78:6) Η οικογενειακή λατρεία είναι ακριβώς αυτή η διήγηση: ένα σπίτι όπου το όνομα του Θεού ακούγεται φυσικά, σαν μέρος της καθημερινής συζήτησης.
Πρακτικά, διάλεξε έναν σταθερό ρυθμό που αντέχεις. Πράγματι, καλύτερα πέντε λεπτά κάθε βράδυ παρά μία ώρα που δεν θα γίνει ποτέ. Επιπλέον, δώσε στα παιδιά ρόλο: ένα να διαβάζει, ένα να ανάβει το κερί, ένα να λέει την προσευχή. Έτσι η λατρεία παύει να είναι κάτι που τους κάνεις και γίνεται κάτι που κάνετε μαζί.
Χριστιανική ανατροφή παιδιών με χάρη, όχι με πίεση
Εδώ είναι το λεπτό σημείο της αλλαγής στη σκυτάλη. Η χριστιανική ανατροφή παιδιών δεν είναι να σφίξεις τα δάχτυλα τόσο δυνατά γύρω από τη σκυτάλη που να μην μπορεί να την πάρει κανείς. Η Γραφή προειδοποιεί ξεκάθαρα τους πατέρες να μην εξοργίζουν τα παιδιά τους, αλλά να τα ανατρέφουν με την παιδεία του Κυρίου. (Εφεσίους 6:4)
Πίεση και ντροπή μπορεί να φτιάξουν ένα παιδί που συμμορφώνεται, όχι όμως ένα παιδί που πιστεύει. Δηλαδή η σκυτάλη που παραδίδεται με βία πέφτει συχνά αργότερα, στην εφηβεία ή στα φοιτητικά χρόνια. Αντίθετα, όταν θέλεις να περάσεις την πίστη με χάρη, υπομονή και αληθινή χαρά, εκείνη ριζώνει βαθιά, γιατί το παιδί την επιλέγει και δεν την υπομένει.
Πρακτικά αυτό σημαίνει: ζήτα συγγνώμη από τα παιδιά σου όταν κάνεις λάθος. Άφησέ τα να σε δουν να μετανοείς και να εμπιστεύεσαι τον Θεό στις δικές σου δυσκολίες. Δείξε ότι η πίστη δεν είναι ένα σύνολο κανόνων, αλλά μια σχέση με ζωντανό Θεό. Έτσι η ανατροφή γίνεται κήρυγμα χωρίς λόγια.
Παραδόσεις και οθόνες: πώς να περάσεις την πίστη ώστε να μείνει
Οι μικρές παραδόσεις είναι οι αόρατες κλωστές που κρατούν δεμένη τη σκυτάλη στο χέρι. Το βραδινό ευχαριστώ πριν τον ύπνο, η ευλογία στα γενέθλια, η ανάγνωση της ιστορίας των Χριστουγέννων από την ίδια Γραφή κάθε χρόνο. Η παράδοση πίστης στα παιδιά περνά μέσα από αυτά τα μικρά τελετουργικά που, χρόνια αργότερα, εκείνα δεν θα ξεχάσουν ποτέ.
Ο απόστολος Παύλος θυμάται ότι η πίστη του Τιμοθέου είχε κατοικήσει πρώτα στη γιαγιά και στη μητέρα του. (Β' Τιμόθεο 1:5) Από βρέφος γνώριζε τα ιερά γράμματα, που μπορούσαν να τον οδηγήσουν στη σωτηρία. (Β' Τιμόθεο 3:15) Δηλαδή η σκυτάλη πέρασε καθαρά μέσα από τρεις γενιές, με συνέπεια και αγάπη, πολύ πριν ο Τιμόθεος γίνει ηγέτης της εκκλησίας.
Στην εποχή των οθονών, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Πράγματι, η οθόνη δεν είναι εχθρός, αλλά δεν παραδίδει σκυτάλες πίστης. Επομένως όρισε ζώνες χωρίς οθόνη: το τραπέζι, η πρώτη ώρα του πρωινού, η ώρα της προσευχής. Δηλαδή σ' αυτά τα κενά μπαίνουν οι παραδόσεις. Αν θες να εμβαθύνεις στο πώς να περάσεις την πίστη από γενιά σε γενιά, μπορείς να δεις τα μαθήματα στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος και να χτίσεις πιο στέρεα τα δικά σου θεμέλια.
Βασικά σημεία
- 01Η πίστη ταξιδεύει σαν σκυτάλη: ο στόχος σου δεν είναι να τρέξεις τέλεια, αλλά να την παραδώσεις καθαρά στο επόμενο χέρι.
- 02Η Γραφή τοποθετεί την παράδοση της πίστης στην καθημερινή διαδρομή: στο τραπέζι, στον δρόμο, την ώρα του ύπνου. Σταθεροί ρυθμοί και οικογενειακή λατρεία μετράνε περισσότερο από μία τέλεια στιγμή.
- 03Η χριστιανική ανατροφή παιδιών με χάρη, όχι με πίεση, βοηθά τη σκυτάλη να μην πέσει στην εφηβεία.
- 04Οι μικρές παραδόσεις και οι ζώνες χωρίς οθόνη κρατούν ζωντανή την παράδοση πίστης στα παιδιά, όπως έγινε με τις τρεις γενιές του Τιμοθέου.