«Καθώς όμως τα σκεφτόταν αυτά, ξαφνικά ένας άγγελος του Κυρίου τού εμφανίστηκε σε όνειρο και του είπε: «Ιωσήφ, γιε του Δαβίδ, μη φοβηθείς να πάρεις κοντά σου τη Μαρία τη γυναίκα σου, γιατί αυτό που γεννήθηκε μέσα της είναι από το Άγιο Πνεύμα.»»
Ματθαίος 1:20
Ξυπνάς ιδρωμένος, με την καρδιά να χτυπά δυνατά, και το ίδιο όνειρο σε στοιχειώνει ξανά. Πράγματι, είναι φυσικό να αναρωτηθείς αν πίσω από αυτό κρύβεται κάποιο μήνυμα. Όταν μιλάμε για όνειρα και Θεός, η πιο τίμια απάντηση είναι ότι τα περισσότερα όνειρα δεν είναι φωνή του ουρανού - και κυρίως, ένα όνειρο που σε γεμίζει αγωνία σχεδόν ποτέ δεν έρχεται από Εκείνον. Ωστόσο ας το δούμε με ηρεμία.
Όταν κάτι μας βασανίζει τη νύχτα, η πρώτη μας σκέψη είναι να βρούμε «τι σημαίνει». Έτσι πέφτουμε εύκολα σε ονειροκρίτες, εφαρμογές που υπόσχονται ερμηνείες ή πίνακες με «σύμβολα». Ωστόσο πριν τρέξεις εκεί, αξίζει να δεις κάτι πιο σταθερό: τι λέει στ' αλήθεια η Βίβλος για τα όνειρα και τη σημασία τους.
Σε αυτό το άρθρο δεν θα σου πω «μην ασχολείσαι» ούτε «κάθε όνειρο είναι σημάδι». Αντιθέτως, θα δούμε μαζί ότι τα όνειρα χωρίζονται ουσιαστικά σε τρία είδη. Επιπλέον θα δεις πώς ξεχωρίζεις το ένα από το άλλο, και κυρίως τι μπορείς να κάνεις πρακτικά ώστε οι εφιάλτες να σταματήσουν να σε εξουσιάζουν.
Όνειρα και Θεός: μιλάει στ' αλήθεια μέσα από αυτά;
Αρχικά ας ξεκινήσουμε από το πιο σοβαρό ερώτημα. Ναι, υπάρχουν περιπτώσεις στην Αγία Γραφή όπου ο Θεός μίλησε μέσα από όνειρο. Για παράδειγμα, όταν ο Ιωσήφ δίσταζε να πάρει τη Μαρία, ένας άγγελος του εμφανίστηκε στον ύπνο και του εξήγησε τι συμβαίνει, διώχνοντας τον φόβο του (Ματθαίος 1:20). Δηλαδή το όνειρο εκεί δεν τον τρόμαξε· αντιθέτως, τον καθησύχασε και τον καθοδήγησε.
Κάτι παρόμοιο έγινε και με τον Σολομώντα. Ο Κύριος του εμφανίστηκε μέσα στον ύπνο και τον κάλεσε να ζητήσει ό,τι θέλει· κι εκείνος ζήτησε σοφία (Α' Βασιλέων 3:5). Επομένως, όταν ο Θεός επιλέγει να μιλήσει έτσι, το μήνυμα είναι καθαρό, χτίζει και αφήνει πίσω του ειρήνη, όχι άγχος.
Πρόσεξε όμως δύο πράγματα. Αρχικά, αυτά ήταν σπάνιες εξαιρέσεις, όχι ο καθημερινός τρόπος που μας μιλά ο Θεός. Έπειτα, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το νόημα γινόταν ξεκάθαρο - είτε το καταλάβαινε αμέσως ο ίδιος, είτε ο Θεός έστελνε κάποιον να το εξηγήσει. Με άλλα λόγια, ο Θεός δεν αφήνει τον άνθρωπο να βασανίζεται προσπαθώντας να σπάσει έναν γρίφο.
Τα περισσότερα όνειρα δεν έχουν καμία σημασία
Εδώ είναι που πρέπει να πάρουμε μια ανάσα ανακούφισης. Πράγματι, η μεγάλη πλειονότητα των ονείρων μας είναι περαστικά και χωρίς νόημα. Η ίδια η Αγία Γραφή το λέει με μια όμορφη εικόνα: όπως σβήνει ένα όνειρο και δεν το ξαναβρίσκεις, έτσι χάνεται και ένα όραμα της νύχτας (Ιώβ 20:8). Δηλαδή το ότι κάτι το είδες κοιμισμένος δεν το κάνει αυτόματα μήνυμα.
Για να καταλάβεις γιατί συμβαίνει αυτό, σκέψου τι κάνει το μυαλό σου τη νύχτα. Μαζεύει εικόνες της ημέρας, ανακατεύει αναμνήσεις, αγωνίες και φόβους, και τα σερβίρει σε παράξενες ιστορίες. Για παράδειγμα, αν φοβάσαι έναν διαγωνισμό, δεν είναι περίεργο να ονειρευτείς ότι αργείς ή ότι αποτυγχάνεις. Αυτό δεν είναι προφητεία· είναι το άγχος σου που βρίσκει διέξοδο στον ύπνο.
Επομένως, όταν αναρωτιέσαι ποια είναι η σημασία των ονείρων σου, η πιο υγιής αφετηρία είναι αυτή: τα περισσότερα απλώς δεν έχουν. Δεν χρειάζεται να ψάχνεις κρυφό νόημα σε κάθε εικόνα, όπως δεν ψάχνεις μήνυμα στα σύννεφα που αλλάζουν σχήμα. Αυτή η σκέψη και μόνο μπορεί να σε ελευθερώσει από πολύ άγχος.
Εφιάλτες και ερμηνεία: γιατί η ονειροκρισία οδηγεί σε αδιέξοδο
Όταν ένας εφιάλτης επαναλαμβάνεται, ο πειρασμός να ψάξεις «ερμηνεία» είναι μεγάλος. Εδώ όμως θέλει προσοχή. Η Αγία Γραφή είναι ξεκάθαρη ότι όσοι παριστάνουν τους ερμηνευτές μιλούν στον αέρα: «τα είδωλα μίλησαν ματαιότητα και οι μάντεις είδαν ψεύτικα οράματα και είπαν άδεια όνειρα· μάταια παρηγορούσαν» (Ζαχαρίας 10:2). Με άλλα λόγια, η ψεύτικη παρηγοριά είναι χειρότερη από καμία.
Ο λόγος που η Βίβλος απορρίπτει την ονειροκρισία δεν είναι ότι θέλει να σε κρατήσει στο σκοτάδι. Είναι ότι σε προστατεύει. Όποιος ψάχνει απαντήσεις σε μάντεις, ωροσκόπια ή «σύμβολα ονείρων», στην ουσία στρέφεται κάπου αλλού αντί στον Θεό. Γι' αυτό και ο Κύριος προειδοποιεί ρητά να μην υπάρχει ανάμεσά μας κανείς που μαντεύει ή προβλέπει το μέλλον με τέτοιους τρόπους (Δευτερονόμιο 18:10).
Σκέψου το και πρακτικά. Η συμβολική ερμηνεία ονείρων δεν σε ηρεμεί ποτέ - σε κάνει πιο αγχωμένο. Σήμερα διαβάζεις ότι το νερό σημαίνει «κίνδυνο», αύριο ότι σημαίνει «κάθαρση», και μένεις πιο μπερδεμένος από πριν. Δηλαδή κυνηγάς, όπως λέει κι η εικόνα, τον άνεμο. Τέλος, η αλήθεια είναι απλή: ο Θεός δεν παίζει γρίφους με τον πόνο σου.
Όνειρα και Θεός: πώς ξεχωρίζεις αυτό που σε βαραίνει
Ας βάλουμε τώρα μια απλή πυξίδα. Πράγματι, με βάση όσα είδαμε, τα όνειρα χωρίζονται σε τρία είδη. Πρώτον, τα σπάνια όνειρα μέσα από τα οποία μίλησε ο Θεός σε ανθρώπους της Γραφής - αυτά έδιναν καθαρή καθοδήγηση και ειρήνη. Δεύτερον, η μεγάλη μάζα των ασήμαντων ονείρων που απλώς ξεθωριάζουν. Τρίτον, τα όνειρα που γεννιούνται από αδιαχείριστα βιώματα: φόβους, τραύματα, στρες, πράγματα που δεν επεξεργαστήκαμε ξύπνιοι.
Πού ανήκει λοιπόν ένα όνειρο που σε στοιχειώνει και σε γεμίζει αγωνία; Σχεδόν πάντα στο τρίτο είδος. Δηλαδή δεν είναι ο Θεός που σε τρομάζει· είναι η ίδια σου η ψυχή που προσπαθεί να επεξεργαστεί κάτι βαρύ. Για παράδειγμα, ένας επαναλαμβανόμενος εφιάλτης μετά από μια απώλεια ή έναν φόβο είναι ο τρόπος του μυαλού να ζητά θεραπεία, όχι ένα κρυφό μήνυμα.
Να ένας απλός κανόνας που βοηθά. Όταν ο Θεός μιλά, αφήνει ειρήνη και καθαρότητα. Αντίθετα, ο φόβος, η σύγχυση και η εμμονή δεν είναι η υπογραφή Του. Επομένως, αν ένα όνειρο σε καταβάλλει, μπορείς με σιγουριά να πεις: αυτό δεν είναι εντολή του ουρανού· είναι κάτι μέσα μου που χρειάζεται φροντίδα.
Τι λέει η Βίβλος για τα όνειρα: πρακτικά βήματα για ειρήνη
Ας περάσουμε στο πιο χρήσιμο κομμάτι: τι κάνεις απόψε. Αρχικά, σταμάτησε να ψάχνεις «τι σημαίνει». Όσο κυνηγάς ερμηνείες, τόσο τροφοδοτείς τον φόβο. Αντί γι' αυτό, μετάφερε το βάρος εκεί που αντέχεται. Η Αγία Γραφή σε καλεί να μην αγωνιάς για τίποτα, αλλά να φέρνεις τα πάντα στον Θεό με προσευχή και ευχαριστία (Φιλιππησίους 4:6). Δηλαδή, πες Του απλά, με δικά σου λόγια, τι σε τρομάζει.
Έπειτα, φρόντισε τα πρακτικά. Πολλοί εφιάλτες υποχωρούν όταν μειώσεις το άγχος της ημέρας: λιγότερη οθόνη πριν τον ύπνο, σταθερό ωράριο, μια ήρεμη ρουτίνα. Επιπλέον, αν ένα όνειρο επαναλαμβάνεται μετά από κάποιο τραύμα ή μεγάλο στρες, μη διστάσεις να μιλήσεις σε έναν έμπιστο άνθρωπο ή σε έναν ειδικό. Αυτό δεν είναι έλλειψη πίστης· είναι σύνεση.
Τέλος, στήριξε την καρδιά σου σε κάτι σταθερό. Η υπόσχεση της Βίβλου είναι ότι ο Θεός κρατά σε τέλεια ειρήνη όποιον στηρίζεται πάνω Του (Ησαΐας 26:3). Αν θέλεις να καταλάβεις βαθύτερα τι λέει η Βίβλος για τα όνειρα και πώς ο Θεός μάς μιλά σήμερα, αξίζει να μελετήσεις σωστά τον λόγο Του· το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα ακριβώς γι' αυτόν τον σκοπό. Με άλλα λόγια, αντί να κυνηγάς τον άνεμο των ονείρων, ρίξε άγκυρα σε Εκείνον που δεν αλλάζει.
Βασικά σημεία
- 01Ο Θεός μίλησε όντως μέσα από όνειρα στη Γραφή, αλλά σπάνια - και πάντα με ειρήνη και καθαρό νόημα, όχι με αγωνία.
- 02Τα περισσότερα όνειρα είναι περαστικά και χωρίς σημασία· δεν χρειάζεται να ψάχνεις κρυφό μήνυμα παντού.
- 03Ένα όνειρο που σε στοιχειώνει σχεδόν πάντα προέρχεται από φόβους και αδιαχείριστα βιώματα, όχι από τον Θεό.
- 04Η ονειροκρισία και η μαντεία απορρίπτονται από τη Βίβλο γιατί δίνουν ψεύτικη παρηγοριά και αυξάνουν το άγχος.
- 05Η ειρήνη έρχεται όταν αφήνεις τους φόβους σου στον Θεό με προσευχή, φροντίζεις την ψυχή σου και στηρίζεσαι σε Εκείνον.