Πόσες φορές έπιασες τον εαυτό σου να μετράει; Να μετράει πόσο σε σέβεται η γυναίκα σου, πόσο σε ακούει, πόσο μπαίνει στη θέση της που της αναλογεί. Κι όμως, η Αγία Γραφή σε καλεί να γυρίσεις τον καθρέφτη προς τα μέσα και να ρωτήσεις κάτι πολύ πιο δύσκολο: είσαι έτοιμος για θυσιαστική αγάπη, την αγάπη που δίνει τα πάντα και δεν απαιτεί τίποτα;
Είναι εύκολο να κρατάς ανοιχτή την Εφεσίους στο εδάφιο που λέει στη σύζυγο να υποτάσσεται. Πολύ πιο σπάνιο είναι ο άντρας που διαβάζει τα επόμενα εδάφια, εκείνα που τον αφορούν, και αναρωτιέται αν τα ζει. Γιατί εκεί ο απόστολος Παύλος δεν ζητά από τον σύζυγο εξουσία· ζητά αγάπη. Και όχι μια οποιαδήποτε αγάπη, αλλά την αγάπη του Χριστού για την εκκλησία.
Αρχικά θα δούμε γιατί οι κοσμικές ιδέες για τον «αρχηγό του σπιτιού» σε αφήνουν στα μισά. Έπειτα, θα δούμε τι σημαίνει στ' αλήθεια αγάπη στον γάμο σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, και πώς αυτή η θυσιαστική αγάπη γίνεται το θεμέλιο μιας υγιούς οικογένειας. Τέλος, θα δούμε πώς πρακτικά μπορείς να αναλάβεις τις υποχρεώσεις του συζύγου, ακόμη κι όταν η σύντροφός σου δεν φαίνεται να σε αξίζει εκείνη τη στιγμή, και πώς αυτό σημαδεύει για καλό και τα παιδιά σου.
Σταμάτησε να μετράς την υποταγή της
Ας ξεκινήσουμε από εκεί που πονάει. Πολλοί άντρες, χωρίς να το παραδέχονται, ζουν με ένα αόρατο λογιστικό βιβλίο στο μυαλό τους. Δηλαδή σημειώνουν πόσο τους σέβεται η γυναίκα τους, πόσο υποχωρεί, πόσο αναγνωρίζει τη θέση τους. Έτσι, όταν το νούμερο δεν τους ικανοποιεί, νιώθουν δικαιωμένοι να απαιτήσουν περισσότερα, συχνά με ένταση, παράπονο ή σιωπή που τιμωρεί.
Ο κόσμος γύρω σου ενισχύει αυτή τη λογική. Σου ψιθυρίζει ότι «αρχηγός» σημαίνει αυτός που διατάζει, που του φέρνουν τις παντόφλες, που έχει το πάνω χέρι. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η νοοτροπία του «εγώ είμαι ο βασιλιάς» είναι που δηλητηριάζει τον γάμο και αφήνει και τους δύο πληγωμένους και μόνους.
Εδώ, ωστόσο, οι εύκολες απαντήσεις σε αφήνουν στα μισά. Όσο μετράς την υποταγή της, χάνεις τελείως το νόημα. Πράγματι, η Γραφή δεν σου ζητά πρώτα να ελέγξεις εκείνη· σου ζητά να κοιτάξεις εσένα. Συνεπώς, το ερώτημα δεν είναι «πόσο μου υποτάσσεται;», αλλά «πόσο θυσιάζομαι;». Δηλαδή σε καλεί σε θυσιαστική αγάπη, κι αυτό είναι κάτι πολύ πιο στέρεο από τα μέτρα του κόσμου.
Θυσιαστική αγάπη: η εντολή που αλλάζει τα πάντα
Η Γραφή δεν αφήνει το καθήκον του συζύγου στην εικασία. Όταν ο Παύλος στρέφεται στους άντρες, δεν λέει «κυριαρχήστε». Αντίθετα, λέει κάτι πολύ πιο απαιτητικό: αγαπήστε. Επιπλέον, ορίζει αμέσως το μέτρο αυτής της αγάπης: όπως ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του γι' αυτήν (Εφεσίους 5:25). Δηλαδή το μέτρο δεν είναι τα συναισθήματά σου, αλλά ο σταυρός.
Πρόσεξε πόσο ριζικά αλλάζει αυτό την εικόνα. Ο σύζυγος είναι όντως κεφαλή, αλλά κεφαλή με τον τρόπο του Χριστού (Εφεσίους 5:23), που πήρε τη θέση του δούλου και έπλυνε τα πόδια των μαθητών του. Δηλαδή ο άντρας δεν είναι το αφεντικό που διατάζει· η αρχηγία εδώ δεν είναι δικαίωμα να εξυπηρετείσαι, αλλά κλήση να υπηρετείς. Επομένως, η θυσιαστική αγάπη δεν είναι μια όμορφη ιδέα για τις γιορτές· είναι η καθημερινή εντολή του Θεού που λυτρώνει τον άντρα από το βάρος της κυριαρχίας.
Εξάλλου, κάτι ακόμη είναι εξίσου σημαντικό. Λίγο πιο πάνω ο Παύλος γράφει ότι όλοι οι πιστοί οφείλουν να υποτάσσονται ο ένας στον άλλον μέσα στον φόβο του Χριστού (Εφεσίους 5:21). Συνεπώς, οι σύζυγοι δεν εξαιρούνται. Δηλαδή στην αγάπη που οφείλεις στη γυναίκα σου εμπεριέχεται κι ένα είδος υποταγής: η ταπεινή, υπηρετική στοργή που μοιάζει με του Κυρίου.
Η αγάπη του Χριστού ως μέτρο για την αγάπη στον γάμο
Πώς έδειξε ο Χριστός αυτή την αγάπη; Παρέδωσε τον εαυτό του. Πράγματι, ο ίδιος ο Κύριος είπε ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγάπη από το να βάλει κανείς τη ζωή του για χάρη των δικών του (Ιωάννης 15:13). Αυτό είναι το μέτρο της θυσιαστικής αγάπης. Ωστόσο, η αγάπη του Χριστού δεν περίμενε να γίνουμε άξιοι· έδωσε τα πάντα ενώ ακόμη του είχαμε γυρισμένη την πλάτη.
Δες πόσο διαφέρει αυτό από τη συνηθισμένη μας λογική. Εμείς αγαπάμε όσους μας αγαπούν. Η αγάπη του Θεού, όμως, αποδείχθηκε ακριβώς εκεί που δεν την αξίζαμε (Α' Ιωάννου 3:16). Γι' αυτό και η αγάπη στον γάμο, όταν είναι αληθινά χριστιανική, δεν εξαρτάται από το αν η σύντροφός σου σου το ανταποδίδει εκείνη τη στιγμή. Δίνει, επειδή έτσι αγαπά ο Χριστός.
Για παράδειγμα, ένας μεγάλος δάσκαλος της αρχαίας εκκλησίας, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, το έθεσε καθαρά στους άντρες που έμεναν κολλημένοι στο πόσο τους υπακούει η γυναίκα τους. Τους είπε, με δικά μας λόγια: «Θέλεις να σε ακούει η γυναίκα σου όπως η εκκλησία τον Χριστό; Τότε φρόντισέ την όπως ο Χριστός την εκκλησία. Κι αν χρειαστεί να δώσεις τη ζωή σου γι' αυτήν, μην αρνηθείς». Να, λοιπόν, το αληθινό μέτρο της θυσιαστικής αγάπης.
Θυσιαστική αγάπη όταν εκείνη δεν την αξίζει
Εδώ είναι που η θυσιαστική αγάπη δοκιμάζεται στα αλήθεια. Αρχικά, είναι εύκολο να αγαπάς όταν όλα κυλούν ωραία. Τι κάνεις, όμως, τις μέρες που η σύντροφός σου είναι απότομη, ψυχρή ή άδικη; Ο Χρυσόστομος απαντά με τόλμη: ακόμη κι αν δεις ότι σε υποτιμά και σε περιφρονεί, να μπορείς να την κερδίσεις με τη σύνεση, την αγάπη και την καλοσύνη σου, όχι με απειλή ή βία.
Πράγματι, αυτό είναι ακριβώς το πορτρέτο της αγάπης που ζωγραφίζει ο Παύλος αλλού: η αγάπη μακροθυμεί, είναι καλοσυνάτη, δεν ζητά τα δικά της, δεν ερεθίζεται, δεν κρατά λογαριασμό του κακού (Α' Κορινθίους 13:4) (Α' Κορινθίους 13:5). Παρατήρησε πως κάθε λέξη εδώ είναι ενέργεια, όχι συναίσθημα. Δηλαδή η αγάπη φαίνεται από το τι κάνεις, όχι από το τι απαιτείς να γίνει για σένα.
Επομένως, οι υποχρεώσεις του συζύγου δεν παγώνουν όταν η γυναίκα του δυσκολεύει. Αντίθετα, τότε ακριβώς λάμπει η θυσιαστική αγάπη του Χριστού μέσα σου. Μην την κατηγορείς, μην εκδικείσαι με τη σιωπή σου, μην κρατάς πληγές. Αγάπα με ακαταπόνητη στοργή, όπως ο Κύριος αγάπησε εκείνους που του είχαν γυρισμένη την πλάτη, και άσε τη σταθερότητά σου να μαλακώσει την καρδιά της.
Πρακτικά βήματα για να ζήσεις τις υποχρεώσεις του συζύγου
Ας γίνουμε πρακτικοί, γιατί η αλήθεια χωρίς εφαρμογή μένει στα λόγια. Πρώτον, κλείσε το αόρατο λογιστικό βιβλίο. Σταμάτησε να μετράς τι σου χρωστά εκείνη και άρχισε να μετράς τι μπορείς να της δώσεις. Κάθε πρωί ρώτησε τον εαυτό σου μία ερώτηση: «Πώς μπορώ σήμερα να την υπηρετήσω;». Αυτή η μικρή αλλαγή οπτικής αλλάζει όλο το κλίμα του σπιτιού.
Δεύτερον, βγάλε από τη ζωή σου κάθε μορφή απειλής, εκφοβισμού ή βίας, με λόγια ή με σιωπή. Ο Παύλος και ο Χρυσόστομος είναι ξεκάθαροι: ο σύζυγος κερδίζει την καρδιά της γυναίκας του με στοργή, όχι με τρόμο. Αν παρατηρείς ότι την «τιμωρείς» όταν δεν κάνει το δικό σου, εκεί ακριβώς χρειάζεται μετάνοια και αλλαγή.
Τρίτον, αγάπα με πράξεις, ιδίως τις δύσκολες μέρες. Δηλαδή η αγάπη στον γάμο δεν είναι ένα ζεστό συναίσθημα που πάει κι έρχεται· είναι μια απόφαση που παίρνεις ξανά και ξανά. Συνεπώς, κάνε κάτι συγκεκριμένο σήμερα, μια πράξη φροντίδας που δεν περιμένει ανταπόδοση. Έτσι μοιάζει η θυσιαστική αγάπη του Χριστού όταν την ντύνεις με ρούχα καθημερινά, και έτσι χτίζεται μια στέρεη οικογένεια.
Τέλος, μη μένεις μόνος σε αυτή την πορεία. Κάθε γονιός χρειάζεται στήριξη, και ο σύζυγος που θέλει να αγαπά σωστά δεν είναι εξαίρεση. Έτσι, αν θες να εμβαθύνεις στο τι λέει η Γραφή για τον γάμο και τον ρόλο του πατέρα, μαζί με άλλους συζύγους που παλεύουν το ίδιο, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που σε στηρίζουν ακριβώς σε αυτό, να αγαπήσεις με θυσιαστική αγάπη όπως ο Κύριος.
Βασικά σημεία
- 01Πριν απαιτήσεις την υποταγή της γυναίκας σου, η Γραφή σε καλεί σε θυσιαστική αγάπη: να μετρήσεις τη δική σου θυσία, όχι τη δική της υπακοή.
- 02Το μέτρο της αγάπης στον γάμο δεν είναι τα συναισθήματά σου, αλλά η αγάπη του Χριστού, που παρέδωσε τον εαυτό του για την εκκλησία.
- 03Η αρχηγία του συζύγου είναι κλήση να υπηρετεί, όχι δικαίωμα να εξυπηρετείται· κεφαλή με τον τρόπο του Χριστού που έπλυνε τα πόδια των μαθητών.
- 04Οι υποχρεώσεις του συζύγου δεν παγώνουν όταν εκείνη δεν το αξίζει· αγαπάς με ακαταπόνητη στοργή, χωρίς απειλή και βία, όπως ο Χριστός εκείνους που τον περιφρονούσαν.
- 05Πρακτικά: κλείσε το αόρατο λογιστικό βιβλίο, βγάλε κάθε εκφοβισμό από το σπίτι, και αγάπα με πράξεις, ιδίως τις δύσκολες μέρες.