Ας το πούμε ξεκάθαρα από την αρχή: δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις σε όλα για να σε αγαπήσουν. Ξέρω, ακούγεται σχεδόν αδύνατο να το πιστέψεις, ειδικά αν μεγάλωσες νιώθοντας ότι αξίζεις μόνο όταν φέρνεις το άριστα, λάμπεις στο γήπεδο ή κάνεις τους πάντες περήφανους. Όμως είναι αλήθεια, και θέλω να σ' το πω σαν μεγαλύτερη αδελφή που πέρασε από τον ίδιο δρόμο.
Σχεδόν όλα τα κορίτσια παραδέχονται ότι κουβαλάνε αυτό το βάρος. Από τη στιγμή που μπαίνεις στο λύκειο, όλα μοιάζουν να γυρίζουν γύρω από τους βαθμούς, το πανεπιστήμιο, τις επιδόσεις, το πώς σε βλέπουν οι άλλοι. Κάθε χαμηλός βαθμός σχολιάζεται, κάθε αποτυχία στο γήπεδο σε ρίχνει, και νιώθεις μια πίεση για επιδόσεις που δεν σταματάει ποτέ.
Σ' αυτό το άρθρο θέλω να ξεμπερδέψουμε μαζί ένα κουραστικό ψέμα: το ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύεις πόσο αξίζεις. Αρχικά, θα δούμε από πού έρχεται και γιατί πληγώνει την αυτοεκτίμηση έφηβης. Τέλος, θα δούμε τι λέει η Αγία Γραφή για το πόσο πολύτιμη είσαι, ακριβώς όπως είσαι τώρα.
Το ψέμα της πίεσης για επιδόσεις στην αυτοεκτίμηση έφηβης
Ας περιγράψω πρώτα το ψέμα όπως το νιώθεις, γιατί ξέρω καλά πώς ακούγεται μέσα στο κεφάλι σου. Λέει κάτι σαν: «Αν δεν πάρω άριστα, θα απογοητεύσω τους γονείς μου. Αν χάσω τον αγώνα, δεν θα με σέβεται κανείς. Αν δεν είμαι η καλύτερη, δεν είμαι τίποτα.» Κι έτσι, σιγά σιγά, η αξία σου ως άνθρωπος γίνεται ένα διαρκές διαγώνισμα που δεν τελειώνει ποτέ.
Το πρόβλημα μ' αυτή τη φωνή είναι ότι ποτέ δεν λέει «αρκετά». Πάντα υπάρχει ένα ακόμη βραβείο, μια ακόμη επίδοση, ένα ακόμη βλέμμα έγκρισης που πρέπει να κερδίσεις. Δηλαδή, σε πείθει ότι χρειάζεται να τα καταφέρεις ξανά και ξανά, σ' έναν αγώνα δρόμου χωρίς τερματισμό. Ωστόσο, όσο κι αν τρέξεις, πάντα νιώθεις πως υστερείς, και η κούραση μέσα σου μεγαλώνει.
Ωστόσο, θέλω να προσέξεις κάτι: αυτή η φωνή δεν είναι η φωνή του Θεού. Πολλές φορές είναι ο πειρασμός που ψιθυρίζει ότι δεν αξίζεις, ότι δεν είσαι αρκετή, ότι όλοι σε κρίνουν μόνο από τις επιτυχίες σου. Επιπλέον, συχνά είναι απλώς η δική σου εντύπωση, όχι η πραγματικότητα. Γι' αυτό αξίζει να σταματήσεις και να ρωτήσεις: αλήθεια με βλέπουν έτσι όλοι, ή μήπως το φαντάζομαι;
Γιατί δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις για να αξίζεις
Εδώ είναι το σημείο που αλλάζει τα πάντα. Η αξία σου δεν καθορίζεται από το τι κάνεις, αλλά από το πώς σε βλέπει ο Θεός. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις σε τίποτα για να γίνεις πολύτιμη, επειδή ήσουν ήδη πολύτιμη πριν καν προλάβεις να αποδείξεις οτιδήποτε.
Σκέψου το έτσι: μια μαμά αγαπάει το παιδί της πολύ πριν εκείνο πάρει τον πρώτο του βαθμό ή κερδίσει τον πρώτο του αγώνα. Το αγαπάει επειδή υπάρχει, όχι επειδή πέτυχε κάτι. Αν λοιπόν ένας άνθρωπος αγαπάει έτσι, πόσο μάλλον ο Θεός, που σε σχημάτισε ο ίδιος με τα χέρια Του. Η Γραφή λέει ότι πλάστηκες με τρόπο φοβερό και θαυμαστό, και ότι τα έργα Του είναι θαυμάσια (Ψαλμοί 139:14).
Μάλιστα, ο Θεός σε διάλεξε πριν καν φτιαχτεί ο κόσμος (Εφεσίους 1:4). Με άλλα λόγια, σε ήθελε προτού κάνεις το παραμικρό σωστό ή λάθος. Επομένως, η αξία σου δεν είναι κάτι που κερδίζεις στο τέλος της προσπάθειας. Αντίθετα, είναι κάτι που σου δόθηκε στην αρχή, ως δώρο, χωρίς να το αξίζεις με κόπο.
Ο Θεός κοιτάζει την καρδιά, όχι τα επιτεύγματα
Ίσως σκέφτεσαι: «Καλά όλα αυτά, αλλά εγώ νιώθω ότι ο κόσμος με ζυγίζει συνέχεια.» Κι έχεις δίκιο, ο κόσμος όντως το κάνει. Ωστόσο, ο Θεός κοιτάζει αλλιώς. Όταν ο προφήτης Σαμουήλ έψαχνε τον επόμενο βασιλιά, ο Θεός τού είπε να μην κοιτάξει την εμφάνιση ή το ανάστημα. Αντίθετα, ο άνθρωπος βλέπει το εξωτερικό, αλλά ο Θεός βλέπει την καρδιά (Α' Σαμουήλ 16:7).
Σκέψου τι σημαίνει αυτό για σένα. Δηλαδή, ο Θεός δεν εντυπωσιάζεται από τους βαθμούς σου, ούτε απογοητεύεται από τις αποτυχίες σου. Συνεπώς, δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις σε κάτι για να τραβήξεις το βλέμμα Του. Αντίθετα, βλέπει μέσα σου, βλέπει την καρδιά σου, και εκεί βρίσκει αξία που κανένα διαγώνισμα δεν μπορεί να μετρήσει.
Αυτό ξεκουράζει απίστευτα. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να φοράς μια τέλεια μάσκα για να σε αποδεχτεί ο Θεός. Μπορείς να έρθεις μπροστά Του ακριβώς όπως είσαι, με τα μπερδέματά σου, με τις αδυναμίες σου, με τους φόβους σου. Επιπλέον, να ξέρεις ότι σε βλέπει με στοργή, όχι με αυστηρότητα κριτή.
Δώρο, όχι μισθός: η αγάπη που δεν κερδίζεται
Ας μιλήσουμε τώρα για το πιο όμορφο κομμάτι. Η ιδέα ότι μπορείς να κερδίσεις την αγάπη του Θεού κάνοντας αρκετά καλά πράγματα ακούγεται λογική, αλλά στην πραγματικότητα είναι λάθος. Η αγάπη Του δεν είναι μισθός που πληρώνεσαι για την καλή σου διαγωγή. Είναι δώρο, εντελώς δωρεάν.
Πρόσεξε τη σειρά: ο Θεός σε αγάπησε πρώτος, πολύ πριν εσύ Τον αγαπήσεις (Α' Ιωάννου 4:10). Έστειλε τον Υιό Του για σένα όταν ακόμη δεν είχες κάνει τίποτα για να το αξίζεις. Επομένως, η αγάπη Του δεν στηρίζεται στις επιδόσεις σου. Στηρίζεται στη δική Του καρδιά, και γι' αυτό δεν αλλάζει όταν εσύ αποτυγχάνεις.
Η Γραφή το λέει καθαρά: είσαι σωσμένη από χάρη, μέσω της πίστης, και αυτό είναι δώρο του Θεού, όχι αποτέλεσμα των έργων σου, ώστε να μην μπορεί κανείς να καυχηθεί (Εφεσίους 2:8) (Εφεσίους 2:9). Δηλαδή, αν ήταν μισθός για τις επιτυχίες σου, θα μπορούσες να περηφανευτείς. Αφού όμως είναι χάρη, το μόνο που μένει είναι να την δεχτείς με ευγνωμοσύνη. Άλλωστε, χάρη και αμοιβή δεν συμβαδίζουν (Ρωμαίους 11:6).
Τίποτα δεν μπορεί να σε χωρίσει από αυτή την αγάπη
Ξέρω πώς πάει το μυαλό μιας έφηβης, γιατί κάποτε ήμουν κι εγώ εκεί. Λέει: «Ναι, αλλά αν τα κάνω θάλασσα, αν απογοητεύσω τους πάντες, μήπως χάσω αυτή την αγάπη;» Εδώ θέλω να σε καθησυχάσω με μια από τις πιο δυνατές υποσχέσεις της Γραφής.
Ο απόστολος Παύλος γράφει ότι τίποτα στον κόσμο, ούτε ζωή ούτε θάνατος, ούτε το παρόν ούτε το μέλλον, δεν μπορεί να σε χωρίσει από την αγάπη του Θεού (Ρωμαίους 8:38) (Ρωμαίους 8:39). Δηλαδή, ούτε ο χειρότερος βαθμός σου, ούτε η μεγαλύτερη αποτυχία σου, ούτε η πιο ντροπιαστική στιγμή σου. Η αγάπη Του δεν κρέμεται από μια κλωστή που κόβεται με το πρώτο σου λάθος.
Φαντάσου πόσο ελευθερώνει αυτό. Δηλαδή, μπορείς να προσπαθείς, να αγωνίζεσαι, ακόμη και να αποτυγχάνεις, χωρίς να τρέμεις μήπως πάψεις να αξίζεις. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις τέλεια για να κρατηθείς μέσα σ' αυτή την αγάπη. Επομένως, η αξία σου δεν είναι στοίχημα που μπορείς να χάσεις, αλλά κάτι θεμελιωμένο σε Κάποιον που δεν αλλάζει γνώμη για σένα.
Γιατί δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις για να ζεις ελεύθερα
Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι επιδόσεις σου δεν έχουν αξία ή ότι πρέπει να τα παρατήσεις. Αντίθετα, σημαίνουν ότι μπορείς να δουλεύεις σκληρά από αγάπη, όχι από φόβο. Η Γραφή λέει ότι ό,τι κάνεις, να το κάνεις για τη δόξα του Θεού (Α' Κορινθίους 10:31), όχι για να αποδείξεις στους άλλους πόση αξία έχεις.
Πρακτικά, αυτό αλλάζει το κίνητρό σου. Διάβασε για το διαγώνισμα επειδή θες να αξιοποιήσεις τα χαρίσματά σου, όχι επειδή φοβάσαι ότι θα γίνεις ένα τίποτα αν αποτύχεις. Παίξε στο γήπεδο με χαρά, όχι με τρόμο. Δηλαδή, δούλεψε όπως δουλεύεις όταν δεν σε βλέπει κανείς, ελεύθερα, χωρίς το βάρος του να εντυπωσιάσεις.
Επιπλέον, πρόσεξε ποιον προσπαθείς να ευχαριστήσεις. Ο Παύλος έλεγε ότι αν προσπαθούσε να αρέσει στους ανθρώπους, δεν θα ήταν δούλος του Χριστού (Γαλάτες 1:10). Με άλλα λόγια, δεν μπορείς να τρέχεις πίσω από την έγκριση όλων και ταυτόχρονα να έχεις ειρήνη. Κάποια στιγμή πρέπει να διαλέξεις σε ποιανού το βλέμμα θα ξεκουραστείς.
Αν θες να εμβαθύνεις σ' αυτή την αλήθεια με σοβαρό, βιβλικό τρόπο, μπορείς να δεις τα μαθήματα που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου τέτοια θέματα της ταυτότητας και της αξίας εξετάζονται με σεβασμό στην Αγία Γραφή. Στο τέλος, η ελευθερία έρχεται όταν πιστέψεις βαθιά πως δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις σε όλα, γιατί είσαι ήδη αγαπημένη.
Βασικά σημεία
- 01Δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις σε όλα για να σε αγαπήσουν: η αξία σου σου δόθηκε ως δώρο, δεν κερδίζεται με επιδόσεις.
- 02Ο Θεός κοιτάζει την καρδιά σου, όχι τους βαθμούς ή τα τρόπαια σου, και εκεί βρίσκει αξία που κανένα διαγώνισμα δεν μετράει.
- 03Η αγάπη του Θεού είναι χάρη, όχι μισθός: σε αγάπησε πρώτος, πριν αποδείξεις οτιδήποτε.
- 04Τίποτα, ούτε η χειρότερη αποτυχία σου, δεν μπορεί να σε χωρίσει από αυτή την αγάπη.
- 05Δούλεψε σκληρά από αγάπη και ευγνωμοσύνη, για τη δόξα του Θεού, όχι από φόβο μήπως πάψεις να αξίζεις.