«Γιατί όσα γράφτηκαν παλιότερα, γράφτηκαν για τη δική μας διδασκαλία, ώστε με την υπομονή και την παρηγοριά των Γραφών να έχουμε ελπίδα.»
Ρωμαίους 15:4
Η μελέτη προσώπων της Βίβλου είναι ίσως ο πιο ζεστός τρόπος να αρχίσεις να ανοίγεις μόνος σου τον λόγο του Θεού. Αρχικά δεν ξεκινάς με αφηρημένες έννοιες, αλλά με ανθρώπους. Δηλαδή συναντάς έναν πατέρα που αφήνει την πατρίδα του χωρίς χάρτη. Βλέπεις έναν βασιλιά που πέφτει βαριά και μετανοεί. Γνωρίζεις έναν ψαρά που αρνείται τον Κύριο και αποκαθίσταται. Έτσι, μέσα από τις ζωές τους, η Γραφή σού διδάσκει όχι μόνο τι να πιστεύεις, αλλά και πώς να ζεις.
Πολλοί όμως νιώθουν αμηχανία μπροστά σε αυτές τις ιστορίες. Είναι απλώς ωραίες αφηγήσεις; Πρέπει να μιμηθώ τα πάντα ή να τα αποφύγω; Πώς ξεχωρίζω το παράδειγμα από το λάθος; Αυτές οι ερωτήσεις είναι φυσιολογικές. Πραγματικά, η καλή είδηση είναι ότι ο ίδιος ο Θεός μάς έδωσε αυτές τις βιογραφίες σκόπιμα. Συνεπώς, υπάρχουν εκεί για τη δική μας διδασκαλία.
Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πρώτα γιατί ο Θεός κατέγραψε τόσες ζωές. Έπειτα θα δούμε ποια στάση καρδιάς χρειάζεσαι. Τέλος, θα δούμε ποια συγκεκριμένα βήματα ακολουθείς, ώστε κάθε πρόσωπο της Γραφής να γίνεται πραγματικά δάσκαλός σου.
Γιατί η μελέτη προσώπων της Βίβλου είναι σχέδιο του Θεού
Πριν μάθεις πώς να μελετάς πρόσωπα, αξίζει να δεις γιατί υπάρχουν εκεί. Αρχικά, η Γραφή δεν είναι μια συλλογή τυχαίων ιστοριών. Ο απόστολος Παύλος ξεκαθαρίζει ότι όσα γράφτηκαν παλιά, γράφτηκαν για τη δική μας διδασκαλία. (Ρωμαίους 15:4) Δηλαδή, μέσα από την υπομονή και την παρηγοριά μάς δίνεται ελπίδα. Συνεπώς, ο Αβραάμ και ο Δαβίδ δεν είναι απλώς ήρωες του παρελθόντος, αλλά μάρτυρες που μιλούν σήμερα σε εσένα.
Επιπλέον, ο ίδιος απόστολος λέει κάτι ακόμη σαφές. Όσα συνέβησαν στους ανθρώπους της Παλαιάς Διαθήκης έγιναν παραδείγματα και καταγράφηκαν για τη νουθεσία μας. (Α' Κορινθίους 10:11) Επομένως, η μελέτη προσώπων της Βίβλου δεν είναι περιέργεια για το παρελθόν. Αντίθετα, είναι ένας καθρέφτης που ο Θεός κρατά μπροστά μας, για να δούμε την πίστη, τις πτώσεις και τη χάρη Του.
Η στάση καρδιάς πριν ανοίξεις τη ζωή τους
Καμία μέθοδος δεν δουλεύει αν η καρδιά είναι κλειστή. Αρχικά λοιπόν, πριν διαβάσεις για οποιονδήποτε βιβλικό χαρακτήρα, σταμάτα και ζήτησε από τον Θεό να σου μιλήσει. Ο μακάριος άνθρωπος του πρώτου Ψαλμού δεν διαβάζει βιαστικά. Αντίθετα, βρίσκει τη χαρά του στον νόμο του Κυρίου και μελετά μέρα και νύχτα. (Ψαλμοί 1:2) Δηλαδή, αυτή η αργή, στοχαστική προσέγγιση είναι το έδαφος όπου ριζώνουν τα παραδείγματα της Γραφής.
Πρόσεξε επίσης μια παγίδα. Τα πρόσωπα της Βίβλου δεν είναι υπεράνθρωποι. Για παράδειγμα, ο Ηλίας έκλεισε τον ουρανό με την προσευχή του. Ωστόσο ήταν άνθρωπος με τα ίδια πάθη και τις ίδιες αδυναμίες όπως εμείς. (Ιακώβου 5:17) Όταν το θυμάσαι αυτό, παύεις να τους θαυμάζεις από απόσταση. Έτσι αρχίζεις να μαθαίνεις από αυτούς ως αδελφούς στον δρόμο της πίστης. Συνεπώς, η ταπεινή στάση μετατρέπει την ανάγνωση σε πραγματική συνάντηση.
Πώς να μελετάς τη Βίβλο μέσα από ένα πρόσωπο: βήματα
Τώρα ας γίνουμε πρακτικοί. Διάλεξε ένα πρόσωπο, για παράδειγμα τον Αβραάμ, και άνοιξε τα κεφάλαια όπου εμφανίζεται. Πρώτον, παρατήρησε τι κάνει, τι λέει και πώς αντιδρά ο Θεός. Δεύτερον, εντόπισε ξεχωριστά την πίστη και τα λάθη του. Ο Αβραάμ υπάκουσε με πίστη και βγήκε προς τον τόπο που θα κληρονομούσε. (Εβραίους 11:8) Δηλαδή ξεκίνησε χωρίς καν να ξέρει πού πηγαίνει. Αυτό είναι παράδειγμα προς μίμηση. Όμως ο ίδιος άνθρωπος είπε ψέματα για τη γυναίκα του από φόβο, και αυτό είναι προειδοποίηση προς αποφυγή.
Τρίτον, ρώτησε πάντοτε τι αποκαλύπτει αυτή η ζωή για τον χαρακτήρα του Θεού. Συχνά το κεντρικό πρόσωπο μιας αφήγησης δεν είναι ο άνθρωπος. Αντίθετα, είναι ο πιστός Θεός που τον οδηγεί. Τέλος, γράψε σε ένα τετράδιο μία αλήθεια που είδες και μία αλλαγή που χρειάζεσαι. Συνεπώς, αυτά τα τέσσερα βήματα, δηλαδή παρατήρηση, διάκριση, θεολογία και εφαρμογή, κάνουν τους βιβλικούς χαρακτήρες ζωντανούς δασκάλους.
Αν θέλεις να εμβαθύνεις πιο συστηματικά, αξιοποίησε και δομημένη διδασκαλία. Για παράδειγμα, αυτή που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου μαθαίνεις βήμα βήμα να χειρίζεσαι σωστά τον λόγο της αλήθειας.
Μίμηση χωρίς ειδωλοποίηση: παραδείγματα της Γραφής με κριτήριο
Ένας κίνδυνος στη μελέτη προσώπων είναι να μιμηθούμε τα πάντα ή να τα καταδικάσουμε όλα. Η Γραφή όμως μάς δίνει σαφές κριτήριο. Ο συγγραφέας προς Εβραίους μάς καλεί να θυμόμαστε εκείνους που μας κήρυξαν τον λόγο του Θεού. (Εβραίους 13:7) Επιπλέον, μάς καλεί να μιμηθούμε την πίστη τους, παρατηρώντας την έκβαση της ζωής τους. Δηλαδή μιμούμαστε όχι την προσωπικότητα ή τις περιστάσεις τους, αλλά την πίστη και τους καρπούς της.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δεν αντιγράφεις μηχανικά κάθε πράξη ενός χαρακτήρα. Για παράδειγμα, η πολυγαμία του Δαβίδ δεν είναι εντολή· η μετάνοιά του είναι. Ομοίως, η βιασύνη του Πέτρου δεν είναι πρότυπο· η αγάπη του για τον Χριστό είναι. Κάθε πρόσωπο το ζυγίζεις με την υπόλοιπη διδασκαλία της Γραφής. Έτσι τα παραδείγματα της Γραφής σε διαμορφώνουν χωρίς να σε παραπλανούν.
Από την παρατήρηση στην εφαρμογή: μην ακούς μόνο
Η μελέτη ενός προσώπου δεν ολοκληρώνεται όταν κλείσεις το βιβλίο, αλλά όταν αλλάξει η ζωή σου. Πραγματικά, ολόκληρη η Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, έλεγχο, διόρθωση και παιδαγωγία στη δικαιοσύνη. (Β' Τιμόθεο 3:16) Όταν λοιπόν δεις την πίστη του Αβραάμ ή τη μετάνοια του Δαβίδ, ρώτησε αμέσως πού σε ελέγχει αυτό σήμερα και τι θέλει ο Θεός να διορθώσεις.
Ο Ιάκωβος μάς προειδοποιεί καθαρά να γινόμαστε εκτελεστές του λόγου και όχι μόνο ακροατές, γιατί αλλιώς ξεγελάμε τον εαυτό μας. (Ιακώβου 1:22) Επομένως, μετά από κάθε μελέτη προσώπου, κράτησε ένα μικρό, συγκεκριμένο βήμα. Για παράδειγμα, μια προσευχή, μια συγχώρεση ή μια πράξη υπακοής. Έτσι η βιογραφία ενός αρχαίου πιστού γίνεται καύσιμο για τη σημερινή σου πορεία.
Μην αποθαρρύνεσαι αν στην αρχή φαίνεται αργό. Όπως ο Αβραάμ δεν έβλεπε όλο τον δρόμο, έτσι κι εσύ δεν χρειάζεται να τα καταλάβεις όλα σήμερα. Απλώς άνοιξε τη Γραφή, διάλεξε ένα πρόσωπο και ζήτησε φως. Τέλος, άφησε τον Θεό να σε διδάξει μέσα από μια ζωή κάθε φορά. Πραγματικά, η σταθερότητα, και όχι η τελειότητα, χτίζει βαθιά μελέτη.
Βασικά σημεία
- 01Ο Θεός κατέγραψε τις ζωές των προσώπων της Βίβλου σκόπιμα, για τη δική μας διδασκαλία και ελπίδα, όχι ως απλές ιστορίες.
- 02Πριν τη μέθοδο έρχεται η στάση καρδιάς: ταπεινή, στοχαστική ανάγνωση που θυμάται ότι οι χαρακτήρες ήταν άνθρωποι σαν εμάς.
- 03Χρησιμοποίησε τέσσερα βήματα: παρατήρηση, διάκριση πίστης και λάθους, αναζήτηση του χαρακτήρα του Θεού, και συγκεκριμένη εφαρμογή.
- 04Μιμήσου την πίστη και τους καρπούς των βιβλικών χαρακτήρων, ζυγίζοντας κάθε πράξη τους με την υπόλοιπη διδασκαλία της Γραφής.
- 05Η μελέτη ολοκληρώνεται στην πράξη: γίνε εκτελεστής του λόγου και κράτα ένα μικρό, συγκεκριμένο βήμα υπακοής.