«Γιατί θα έρθει καιρός που δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά, κατά τις δικές τους επιθυμίες, θα συσσωρεύουν για τον εαυτό τους δασκάλους, επειδή τους γαργαλίζουν την ακοή,»
Β' Τιμόθεο 4:3
Η φράση «κνήθοντες την ακοήν» περιγράφει μια διαρκώς επίκαιρη παγίδα: αντί να ρωτάμε αν ένα κήρυγμα είναι αληθινό, ρωτάμε αν μας αρέσει. Ο απόστολος Παύλος προειδοποίησε τον Τιμόθεο ότι θα έρθει καιρός που οι άνθρωποι θα διαλέγουν δασκάλους κατά τις δικές τους επιθυμίες, ζητώντας λόγια που χαϊδεύουν την ακοή τους αντί για την υγιή διδασκαλία που σώζει.
Σήμερα ο πειρασμός είναι ακόμη πιο έντονος. Επιπλέον, με τόσες φωνές γύρω μας, εύκολα συσσωρεύουμε ομιλητές που επιβεβαιώνουν ό,τι ήδη θέλουμε να ακούσουμε. Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα μήνυμα μας ανακουφίζει δεν το κάνει αληθινό· και το γεγονός ότι μας ελέγχει δεν το κάνει ψεύτικο.
Γι' αυτό χρειαζόμαστε ένα σταθερό κριτήριο έξω από τα συναισθήματά μας. Στη συνέχεια θα δούμε τι ακριβώς προειδοποίησε η Γραφή, ποιο είναι το βιβλικό μέτρο ελέγχου, και πώς ασκούμε πραγματική πνευματική διάκριση χωρίς να γινόμαστε ούτε εύπιστοι ούτε καχύποπτοι.
Τι σημαίνει «κνήθοντες την ακοήν» κατά τον Παύλο
Ο Παύλος δεν μιλά για κάποιους ασεβείς απ' έξω, αλλά για ανθρώπους μέσα στην εκκλησία. Προειδοποιεί ότι θα έρθει καιρός που οι πιστοί δεν θα αντέχουν την υγιή διδασκαλία και θα μαζεύουν γύρω τους δασκάλους σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες (Β' Τιμόθεο 4:3). Η εικόνα είναι ζωντανή: η ακοή «γαργαλιέται», δηλαδή αναζητά την ευχάριστη αίσθηση, όχι την αλήθεια.
Επιπλέον, ο απόστολος δείχνει πού οδηγεί αυτή η στάση. Όταν ο άνθρωπος επιλέγει με κριτήριο το τι του αρέσει, σταδιακά αποστρέφει την ακοή του από την αλήθεια και εκτρέπεται προς τους μύθους (Β' Τιμόθεο 4:4). Δηλαδή το πρόβλημα δεν αρχίζει με μια ανοιχτή άρνηση της αλήθειας, αλλά με μια προτίμηση για το αρεστό.
Συνεπώς, το «κνήθοντες την ακοήν» δεν είναι απλώς θέμα γούστου. Είναι μια πνευματική πορεία: πρώτα διαλέγουμε ομιλητές που μας κολακεύουν, έπειτα χάνουμε την όρεξη για τον έλεγχο, και τελικά αδυνατούμε να ξεχωρίσουμε το αληθινό από το ψεύτικο. Όποιος ζει κνήθοντες την ακοήν παύει σιγά σιγά να αναζητά την υγιή διδασκαλία.
Το βιβλικό κριτήριο: έλεγξε τα πάντα με τη Γραφή
Απέναντι στον πειρασμό να κρίνουμε το κήρυγμα από το αν μας αρέσει, η Γραφή προτείνει άλλο μέτρο. Οι κάτοικοι της Βέροιας δέχθηκαν τον λόγο με προθυμία, αλλά δεν σταμάτησαν εκεί· εξέταζαν καθημερινά τις Γραφές για να δουν αν όσα άκουγαν ήταν πράγματι έτσι (Πράξεις 17:11). Αυτή η στάση δεν είναι καχυποψία, αλλά ευγένεια ψυχής που αγαπά την αλήθεια.
Ωστόσο, η εξέταση δεν αφορά μόνο τα λόγια, αλλά και το πνεύμα πίσω από αυτά. Ο Ιωάννης μας καλεί να μην πιστεύουμε κάθε πνεύμα, αλλά να δοκιμάζουμε τα πνεύματα, αν είναι από τον Θεό, επειδή πολλοί ψευδοπροφήτες έχουν βγει στον κόσμο (Α' Ιωάννου 4:1). Δηλαδή ο έλεγχος είναι εντολή, όχι έλλειψη πίστης.
Συνεπώς, το κριτήριο δεν είμαστε εμείς, ούτε η εντύπωση που μας αφήνει ο ομιλητής. Κριτήριο είναι ο γραμμένος λόγος του Θεού. Πρώτα ακούμε με προθυμία, έπειτα ελέγχουμε με τη Γραφή, και μόνο τότε αποδεχόμαστε ή απορρίπτουμε. Αντίθετα, όσοι ζουν κνήθοντες την ακοήν παρακάμπτουν αυτό το βήμα.
Υγιής διδασκαλία και η επάρκεια της Γραφής
Για να ελέγξουμε με τη Γραφή, πρέπει πρώτα να πιστεύουμε ότι η Γραφή αρκεί. Ο Παύλος βεβαιώνει ότι όλη η Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, έλεγχο, επανόρθωση και εκπαίδευση στη δικαιοσύνη (Β' Τιμόθεο 3:16), ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι τέλειος και εξοπλισμένος για κάθε καλό έργο (Β' Τιμόθεο 3:17). Δηλαδή ο λόγος του Θεού δεν χρειάζεται συμπληρώματα.
Εδώ βρίσκεται η καρδιά της επάρκειας της Γραφής. Αν ο λόγος του Θεού μάς εξοπλίζει για κάθε καλό έργο, τότε καμία «νέα αποκάλυψη» δεν μπορεί να προστεθεί ως ισότιμη ή ανώτερη πηγή. Επιπλέον, οποιαδήποτε διδασκαλία προσπαθεί να αντικαταστήσει ή να ξεπεράσει τη Γραφή ξεφεύγει ήδη από την υγιή διδασκαλία.
Γι' αυτό ο Παύλος χρησιμοποιεί την πιο αυστηρή γλώσσα. Ακόμη κι αν εμείς οι ίδιοι ή ένας άγγελος από τον ουρανό κηρύξει διαφορετικό ευαγγέλιο, ας είναι ανάθεμα (Γαλάτες 1:8). Συνεπώς, ούτε η γοητεία του ομιλητή ούτε μια υποτιθέμενη ουράνια εμπειρία υπερισχύουν του γραμμένου λόγου.
Πώς λειτουργεί η πλάνη και η ανάγκη για πνευματική διάκριση
Η πλάνη σπάνια έρχεται με ανοιχτό πρόσωπο. Ο Παύλος προειδοποιεί ότι κινδυνεύουμε να γίνουμε σαν νήπια, να παρασυρόμαστε από κάθε άνεμο διδασκαλίας, μέσα από τη δολιότητα των ανθρώπων και την πανουργία που οδηγεί στην πλάνη (Εφεσίους 4:14). Δηλαδή ο εχθρός εργάζεται με μέθοδο, όχι τυχαία.
Επιπλέον, ο Κύριος μάς λέει να προσέχουμε τους ψευδοπροφήτες που έρχονται με ένδυμα προβάτου, ενώ μέσα τους είναι λύκοι άρπαγες (Ματθαίος 7:15). Το ελκυστικό περιτύλιγμα, λοιπόν, είναι μέρος της πλάνης. Γι' αυτό η πνευματική διάκριση δεν κρίνει μόνο την εξωτερική εντύπωση, αλλά εξετάζει το περιεχόμενο και τον καρπό.
Ωστόσο, υπάρχει και ευθύνη του ακροατή. Ο Ησαΐας περιγράφει ανθρώπους που λένε στους προφήτες να μην τους κηρύττουν τα ορθά, αλλά να τους λένε κολακευτικά και απατηλά (Ησαΐας 30:10). Συνεπώς, η πλάνη βρίσκει έδαφος όπου η καρδιά έχει ήδη αποφασίσει τι θέλει να ακούσει.
Πρακτική διάκριση όταν κνήθοντες την ακοήν ζητάμε το αρεστό
Η θεραπεία για το «κνήθοντες την ακοήν» δεν είναι ο κυνισμός, αλλά η σταθερή παραμονή στον λόγο. Ο Ιησούς είπε ότι, αν μείνουμε στον λόγο του, είμαστε αληθινά μαθητές του (Ιωάννης 8:31). Δηλαδή η διάκριση δεν είναι μόνο τεχνική γνώσης, αλλά καρπός μιας ζωής ριζωμένης στη Γραφή.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει κάποια σταθερά βήματα. Πρώτον, εξετάζουμε κάθε κήρυγμα με ανοιχτή Γραφή, όπως οι Βεροιείς. Δεύτερον, ρωτάμε αν ο ομιλητής κηρύττει τον λόγο εγκαίρως και ακαίρως, ελέγχοντας και προτρέποντας με μακροθυμία (Β' Τιμόθεο 4:2), ή απλώς λέει ευχάριστα πράγματα. Ωστόσο, προσέχουμε να μην ταυτίζουμε τη σκληρότητα με την αλήθεια.
Τέλος, καλλιεργούμε αυτό που ο Παύλος ζήτησε από τον Τιμόθεο: να είμαστε νηφάλιοι σε όλα, να υπομένουμε και να κάνουμε πλήρη τη διακονία μας (Β' Τιμόθεο 4:5). Για βαθύτερη μελέτη της υγιούς διδασκαλίας βοηθά το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Έτσι, αντί να ζούμε κνήθοντες την ακοήν, η ακοή μας ξαναμαθαίνει να αγαπά την αλήθεια περισσότερο από την άνεση.
Βασικά σημεία
- 01Το «κνήθοντες την ακοήν» σημαίνει να διαλέγουμε δασκάλους με κριτήριο το τι μας ευχαριστεί αντί για το τι είναι αληθινό.
- 02Το βιβλικό μέτρο δεν είναι το συναίσθημά μας αλλά ο γραμμένος λόγος του Θεού· εξετάζουμε κάθε κήρυγμα με τη Γραφή, όπως οι Βεροιείς.
- 03Η επάρκεια της Γραφής σημαίνει ότι ο λόγος του Θεού αρκεί για κάθε καλό έργο και δεν χρειάζεται νέες αποκαλύψεις.
- 04Η πνευματική διάκριση εξετάζει το περιεχόμενο και τον καρπό, όχι το ελκυστικό περιτύλιγμα, και καλλιεργείται μένοντας σταθερά στον λόγο.