Η σχέση Θεού και Ιησού είναι ίσως η πιο μπερδεμένη απορία που έχει κάνει σχεδόν ο καθένας μας. Είναι ο ίδιος ή είναι δύο διαφορετικοί; Ποιος είναι ανώτερος; Κι αν θέλω να προσευχηθώ απόψε, σε ποιον να μιλήσω; Αν σου έχουν στριφογυρίσει ποτέ αυτές οι ερωτήσεις στο μυαλό, δεν είσαι ο μόνος - και, ευτυχώς, η αλήθεια είναι πιο απλή απ' ό,τι φοβάσαι.
Η σύντομη απάντηση είναι αυτή: υπάρχει ένας μόνο Θεός, αλλά τον γνωρίζουμε σε τρία πρόσωπα - τον Πατέρα, τον Υιό (που είναι ο Ιησούς) και το Άγιο Πνεύμα. Δηλαδή η σχέση Θεού και Ιησού δεν είναι σχέση δύο χωριστών θεών. Δεν είναι ούτε ένας θεός που φοράει τρεις διαφορετικές μάσκες. Αντίθετα, είναι ένας Θεός, που υπάρχει αιώνια ως τρία πρόσωπα τα οποία αγαπιούνται και δρουν μαζί.
Ξέρω, ακούγεται περίεργο με το πρώτο άκουσμα. Γι' αυτό, σε αυτό το άρθρο δεν θα ρίξουμε δύσκολες λέξεις από πάνω σου. Αρχικά θα δούμε με απλά παραδείγματα τι λέει η ίδια η Αγία Γραφή για τη σχέση Θεού και Ιησού. Έπειτα θα εξηγήσουμε γιατί η εύκολη απάντηση «μάλλον είναι το ίδιο πράγμα» δεν στέκει. Τέλος, θα δεις πώς μπορείς να προσεύχεσαι από σήμερα με απόλυτη σιγουριά.
Γιατί μας μπερδεύει η σχέση Θεού και Ιησού;
Ας ξεκινήσουμε με ειλικρίνεια. Ανοίγεις το Ευαγγέλιο και διαβάζεις τον Ιησού να προσεύχεται στον Πατέρα. Άρα φαίνονται δύο. Ωστόσο, λίγο πιο κάτω, ο ίδιος ο Ιησούς λέει πράγματα που μόνο ο Θεός θα τολμούσε να πει. Άρα μοιάζουν ένας. Είναι λογικό λοιπόν να μπερδεύεσαι για τη σχέση τους - το κείμενο μοιάζει να σου λέει δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Ο εύκολος δρόμος είναι να πεις «εντάξει, ο Ιησούς ήταν απλώς ένας πολύ καλός δάσκαλος, ένας προφήτης, ξεχωριστός - αλλά όχι Θεός». Με άλλα λόγια, να βάλεις τον Ιησού ένα σκαλί πιο κάτω από τον Θεό και να ησυχάσεις. Ωστόσο αυτή η λύση, όσο βολική κι αν φαίνεται, καταρρέει μόλις διαβάσεις προσεκτικά τι είπε και τι έκανε ο ίδιος ο Ιησούς.
Δηλαδή το πρόβλημα δεν είναι ότι η Γραφή είναι ασαφής για τη σχέση τους. Αντίθετα, το πρόβλημα είναι ότι εμείς προσπαθούμε να χωρέσουμε τον Θεό σε ένα κουτί που ξέρουμε - «ή είναι ένας ή είναι πολλοί». Όμως ο Θεός είναι πέρα από τον χώρο και τον χρόνο· δεν είναι περίεργο που δεν τον περιγράφει τέλεια κανένα ανθρώπινο παράδειγμα. Για παράδειγμα, ούτε ο ήλιος ούτε το νερό ούτε μια οικογένεια τον αποτυπώνουν ακριβώς. Επομένως, αντί να μαντεύουμε, ας αφήσουμε την ίδια τη Γραφή να μιλήσει.
Ένας μόνο Θεός - αυτό είναι το θεμέλιο
Πριν μιλήσουμε για τρία πρόσωπα, πρέπει να καρφώσουμε κάτι γερά: υπάρχει ένας και μόνο Θεός. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια· αντίθετα, είναι το θεμέλιο όλης της Αγίας Γραφής. Πράγματι, ο Θεός το λέει ο ίδιος με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια: είναι ο πρώτος και ο τελευταίος, και έξω από Αυτόν δεν υπάρχει άλλος Θεός (Ησαΐας 44:6).
Γι' αυτό, αρχικά, η πρώτη εντολή που έδωσε στον λαό Του ήταν να μην έχουν άλλους θεούς εκτός από Αυτόν (Έξοδος 20:3). Δηλαδή δεν υπάρχει «δεύτερος» Θεός, ούτε μια ομάδα από θεούς που μοιράζονται την εξουσία. Αντίθετα, οτιδήποτε άλλο λατρεύει ο άνθρωπος - τα λεφτά, η δόξα, ένα είδωλο - είναι κενό και δεν σώζει κανέναν.
Κράτα λοιπόν αυτό γερά, γιατί είναι ο μίτος σε όλο το θέμα. Όταν παρακάτω πούμε ότι ο Ιησούς είναι Θεός, δεν εννοούμε ότι προσθέτουμε έναν δεύτερο θεό δίπλα στον πρώτο. Με άλλα λόγια, η θεότητα του Ιησού δεν χαλάει το «ένας Θεός» - το επιβεβαιώνει, γιατί ο Ιησούς δεν είναι κάποιος άλλος θεός, αλλά ο ίδιος ο ένας Θεός που φανερώθηκε σε εμάς.
Η θεότητα του Ιησού: τι είπε για τον εαυτό Του
Εδώ είναι το κλειδί που λύνει τον γρίφο. Πρώτον, ο Ιησούς δεν ήταν απλώς ένας καλός άνθρωπος που έλεγε ωραία λόγια. Ο ίδιος ο Ιωάννης ξεκινά το Ευαγγέλιό του δηλώνοντας ότι ο Λόγος έγινε άνθρωπος και έζησε ανάμεσά μας, και ότι είδαν με τα μάτια τους τη δόξα Του (Ιωάννης 1:14). Δηλαδή ο αόρατος Θεός πήρε σάρκα και οστά για να μπορέσουμε να Τον πλησιάσουμε.
Σκέψου τι τόλμησε να πει ο Ιησούς. «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» (Ιωάννης 10:30). Δεν είπε «μοιάζω με τον Θεό» ή «εκπροσωπώ τον Θεό»· είπε ότι είναι ένα με Αυτόν. Όταν μάλιστα ο μαθητής Του ζήτησε να δει τον Πατέρα, ο Ιησούς απάντησε ότι όποιος είδε Εκείνον, είδε τον Πατέρα (Ιωάννης 14:9). Με άλλα λόγια, αν θες να ξέρεις πώς είναι ο Θεός, κοίτα τον Ιησού.
Και οι άνθρωποι γύρω Του το κατάλαβαν. Όταν ο Θωμάς αντίκρισε τον αναστημένο Ιησού, δεν είπε απλώς «δάσκαλε»· έπεσε και είπε «ο Κύριός μου και ο Θεός μου» (Ιωάννης 20:28). Επομένως η θεότητα του Ιησού δεν είναι μια ιδέα που σκέφτηκε η Εκκλησία αργότερα. Είναι αυτό που είδαν, άκουσαν και άγγιξαν εκείνοι που έζησαν δίπλα Του.
Η Αγία Τριάδα και η σχέση Θεού και Ιησού με απλά λόγια
Φτάνουμε λοιπόν στη λέξη που τρομάζει πολλούς: Αγία Τριάδα. Μην ανησυχείς, η ιδέα είναι πιο απλή απ' τη λέξη. Δηλαδή σημαίνει απλώς ότι ο ένας Θεός υπάρχει αιώνια σε τρία πρόσωπα: τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Επομένως δεν μιλάμε για τρεις θεούς που συνεργάζονται, αλλά για έναν Θεό σε τρία πρόσωπα.
Πού το βλέπουμε αυτό καθαρά; Όταν ο Ιησούς έστειλε τους μαθητές Του στον κόσμο, τους είπε να βαφτίζουν τους ανθρώπους «στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» (Ματθαίος 28:19). Πρόσεξε: ένα «όνομα», αλλά τρία πρόσωπα μαζί. Δεν είναι τυχαίο ότι αναφέρονται και τα τρία στην ίδια ανάσα, ως ίσα.
Ως προς το «ποιος είναι ανώτερος», η απάντηση είναι ότι κανείς δεν είναι κατώτερος στην ουσία. Όταν ο Ιησούς ήρθε στη γη ως άνθρωπος, υπάκουσε με τη θέλησή Του στον Πατέρα - όπως ένας γιος τιμά τον πατέρα του - αλλά αυτό αφορά τον ρόλο, όχι την αξία. Επομένως δεν υπάρχει αφεντικό και υπάλληλος μέσα στη Θεότητα· υπάρχει τέλεια αγάπη και αρμονία ανάμεσα σε τρία πρόσωπα του ίδιου Θεού.
Σε ποιον να προσευχηθώ τελικά;
Ας πάμε τώρα στην πιο πρακτική απορία, αυτή που σε έφερε ίσως εδώ: σε ποιον να προσευχηθώ; Στον Θεό; Στον Ιησού; Και στους δύο; Η καλή είδηση είναι ότι, μόλις καταλάβεις τη σχέση Θεού και Ιησού, δεν μπορείς πια να κάνεις λάθος - γιατί είναι ο ένας Θεός.
Το συνηθισμένο μοτίβο που μας έδειξε ο ίδιος ο Ιησούς είναι αυτό: προσευχόμαστε στον Πατέρα, μέσω του Ιησού. Ο Ιησούς μάς υποσχέθηκε ότι ό,τι ζητήσουμε στο όνομά Του, Εκείνος θα το κάνει, ώστε να δοξαστεί ο Πατέρας (Ιωάννης 14:13). Δηλαδή ο Ιησούς είναι η ανοιχτή πόρτα: χάρη σε Αυτόν μπορούμε να μιλάμε στον Θεό σαν παιδιά στον πατέρα τους.
Μπορώ όμως να μιλήσω και κατευθείαν στον Ιησού; Ασφαλώς. Πράγματι, όταν λιθοβολούσαν τον Στέφανο, εκείνος προσευχήθηκε ευθέως στον Ιησού, λέγοντας «Κύριε Ιησού, δέξου το πνεύμα μου» (Πράξεις 7:59). Με άλλα λόγια, η πρώτη Εκκλησία προσευχόταν και στον Ιησού χωρίς δισταγμό. Τέλος, μην το περιπλέκεις: άνοιξε την καρδιά σου στον έναν Θεό - Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα - και Εκείνος ακούει. Αν θέλεις να μελετήσεις βαθύτερα αυτά τα θέματα με υπεύθυνη βιβλική καθοδήγηση, αξίζει να γνωρίσεις το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου διδάσκεται η Αγία Γραφή με σεβασμό στο ίδιο το κείμενο.
Βασικά σημεία
- 01Υπάρχει ένας μόνο Θεός - αυτό είναι το θεμέλιο που δεν αλλάζει.
- 02Ο ένας Θεός υπάρχει αιώνια σε τρία πρόσωπα: Πατέρας, Υιός, Άγιο Πνεύμα. Αυτό εννοούμε λέγοντας Αγία Τριάδα.
- 03Ο Ιησούς δεν είναι ένας κατώτερος θεός ούτε απλώς δάσκαλος· είναι ο ίδιος ο Θεός που έγινε άνθρωπος.
- 04Κανένα πρόσωπο δεν είναι ανώτερο στην ουσία· υπάρχει τέλεια αγάπη και αρμονία μεταξύ τους.
- 05Προσεύχεσαι στον Πατέρα μέσω του Ιησού - μπορείς όμως να μιλάς και κατευθείαν στον Ιησού. Δεν κάνεις λάθος.