«Γιατί εσύ είσαι λαός άγιος για τον Κύριο τον Θεό σου. Ο Κύριος ο Θεός σου σε διάλεξε για να είσαι δικός Του λαός, ξεχωριστός ανάμεσα σε όλους τους λαούς που υπάρχουν πάνω στη γη.»
Δευτερονόμιο 7:6
Φαντάσου έναν χάρτη της αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Είναι γεμάτος αυτοκρατορίες που κόβουν την ανάσα: η Αίγυπτος με τις πυραμίδες της, η Ασσυρία με τους στρατούς της, αργότερα η Βαβυλώνα και η Περσία. Ανάμεσα σε αυτούς τους γίγαντες, ένας μικρός, ασήμαντος λαός νομάδων. Κι όμως, η διαθήκη του Θεού στρέφεται ακριβώς πάνω σε αυτόν τον λαό, τον Ισραήλ. Δηλαδή, όχι στις λαμπερές αυτοκρατορίες γύρω του. Γιατί άραγε; Γιατί ο Δημιουργός όλων των εθνών να δέσει το όνομά Του με ένα τόσο μικρό σύνολο ανθρώπων;
Το ερώτημα δεν είναι ακαδημαϊκό. Αγγίζει την καρδιά του πώς λειτουργεί ο Θεός με τους ανθρώπους ακόμη και σήμερα. Αρχικά μοιάζει με ευνοιοκρατία, σαν να ξεχώρισε ο Θεός κάποιους επειδή ήταν καλύτεροι. Ωστόσο, όταν ανοίξουμε το Δευτερονόμιο 7, ανακαλύπτουμε κάτι εντελώς αντίθετο. Η απάντηση ανατρέπει κάθε λογική αξιοκρατίας και μας οδηγεί στην πιο παρήγορη αλήθεια ολόκληρης της Παλαιάς Διαθήκης.
Σε αυτό το ταξίδι θα δούμε τρία πράγματα. Πρώτον, τι ακριβώς σημαίνει εκλογή. Δεύτερον, γιατί ο Θεός διάλεξε έναν λαό τόσο αδύναμο. Τέλος, πώς αυτή η αρχαία υπόσχεση φτάνει σαν ποτάμι μέχρι εμάς. Δηλαδή, θα ανακαλύψουμε ότι η ιστορία του Ισραήλ δεν είναι η ιστορία μιας προνομιούχας φυλής. Αντίθετα, είναι η ιστορία της χάρης του Θεού που αγκαλιάζει τελικά όλα τα έθνη.
Ένας λαός ξεχωρισμένος: τι λέει στ' αλήθεια η εκλογή
Το Δευτερονόμιο ανοίγει με μια δήλωση που μοιάζει σχεδόν τολμηρή. Ο Μωυσής λέει στον λαό ότι ο ίδιος ο Κύριος τον ξεχώρισε ανάμεσα σε όλους τους λαούς της γης (Δευτερονόμιο 7:6). Πρώτον, πρέπει να καταλάβουμε τι σημαίνει η λέξη «άγιος» εδώ. Δεν σημαίνει «ηθικά τέλειος» ούτε «καλύτερος από τους άλλους». Αντίθετα, σημαίνει «ξεχωρισμένος», βαλμένος στην άκρη για έναν ιδιαίτερο σκοπό. Δηλαδή, όπως ένα σκεύος αφιερωμένο σε ιερή χρήση, έτσι και ο Ισραήλ ξεχωρίστηκε για να ανήκει στον Θεό.
Αυτή η εκλογή δεν ήταν ιδιοτροπία. Πίσω της κρυβόταν ένα σχέδιο που ξεκίνησε αιώνες νωρίτερα, με τον Αβραάμ. Ο Θεός είχε υποσχεθεί ότι μέσα από τους απογόνους του θα ευλογούνταν όλη η ανθρωπότητα. Επομένως, η εκλογή του Ισραήλ δεν ήταν αποκλεισμός των άλλων εθνών. Αντίθετα, ήταν το μέσο για να φτάσει η ευλογία σε όλα τα έθνη. Δηλαδή, ο Θεός διάλεξε έναν λαό όχι για να αφήσει τους υπόλοιπους έξω, αλλά για να ανοίξει μέσα από αυτόν μια πόρτα προς όλους.
Εδώ βρίσκεται και η πρώτη μεγάλη παρανόηση που πρέπει να διαλύσουμε. Πολλοί φαντάζονται έναν Θεό που προτιμά κάποιους και αδιαφορεί για τους άλλους. Η Γραφή όμως δείχνει το αντίθετο: η εκλογή του Ισραήλ ήταν μια αποστολή, ένα κάλεσμα να γίνει ο λαός φάρος για όλη τη γη. Συνεπώς, το προνόμιο ήταν ταυτόχρονα και ευθύνη, ένα βάρος αγάπης που έπρεπε να μοιραστεί.
Γιατί ο Θεός διάλεξε έναν λαό τόσο αδύναμο
Αν περιμέναμε να βρούμε μια λίστα προσόντων, θα μέναμε άναυδοι. Ο Μωυσής λέει ξεκάθαρα ότι ο Θεός δεν διάλεξε τον Ισραήλ επειδή ήταν μεγάλος ή ισχυρός λαός (Δευτερονόμιο 7:7). Αντίθετα, ήταν ο πιο ολιγάριθμος από όλους. Δηλαδή, ο Θεός σκόπιμα παρέκαμψε τις αυτοκρατορίες της εποχής και ακούμπησε το χέρι Του πάνω σε έναν λαό που μετρούσε λίγους ανθρώπους. Αυτό δεν ήταν λάθος υπολογισμός, ήταν στρατηγική της χάρης.
Γιατί άραγε; Επειδή όταν ο αδύναμος γίνεται φορέας μεγάλων πραγμάτων, τότε φαίνεται καθαρά ότι η δύναμη ανήκει στον Θεό και όχι στον άνθρωπο. Αν ο Θεός διάλεγε την Αίγυπτο, ο κόσμος θα απέδιδε τα κατορθώματα στους στρατούς και τον πλούτο της. Με τον Ισραήλ όμως, κάθε νίκη και κάθε θαύμα έδειχνε προς τα πάνω. Η αδυναμία του λαού έγινε η βιτρίνα της δύναμης του Θεού.
Αυτή η αρχή διατρέχει ολόκληρη τη Γραφή και φτάνει μέχρι εμάς. Ο Θεός εξακολουθεί να διαλέγει τα ασήμαντα, τα αδύναμα, τα παραμελημένα, για να ντροπιάσει τα δυνατά. Εξάλλου, το ίδιο το Ευαγγέλιο θριάμβευσε μέσα από έναν σταυρό, σύμβολο αδυναμίας και ταπείνωσης. Η εκλογή του Ισραήλ, λοιπόν, μας μαθαίνει ότι ο Θεός δεν ψάχνει τους ισχυρούς για να στηριχθεί πάνω τους, αλλά τους ταπεινούς για να φανερώσει τη χάρη Του.
Η διαθήκη του Θεού στηρίζεται σε αγάπη και πιστό όρκο
Αν λοιπόν δεν ήταν το μέγεθος, ούτε η δύναμη, ούτε η αρετή, τότε ποια ήταν η αιτία; Ο Μωυσής δίνει μια απάντηση που αφήνει άφωνους. Δηλαδή, ο Θεός τους διάλεξε απλώς επειδή τους αγάπησε και επειδή ήθελε να κρατήσει τον όρκο που είχε δώσει στους προπάτορές τους (Δευτερονόμιο 7:8). Πρόσεξε τον κύκλο: γιατί ο Θεός τους αγάπησε; Επειδή τους αγάπησε. Δεν υπάρχει εξωτερική αιτία, μόνο η ελεύθερη, αυτενεργός αγάπη Του.
Εδώ συναντάμε την καρδιά της χάρης. Η εκλογή στηρίχθηκε αποκλειστικά στον χαρακτήρα του Θεού, όχι στα προσόντα του λαού. Πραγματικά, αυτό αλλάζει τα πάντα στον τρόπο που καταλαβαίνουμε τη σχέση μας μαζί Του. Δεν κερδίζουμε την αγάπη Του με επιδόσεις, ούτε τη χάνουμε με αποτυχίες. Η αγάπη Του προηγείται κάθε αξίας μας, ακριβώς όπως προηγήθηκε στην περίπτωση του Ισραήλ.
Και αυτή η αγάπη δεν είναι μια στιγμιαία συγκίνηση, αλλά μια πιστότητα που κρατάει. Ο Θεός παρουσιάζεται ως Εκείνος που φυλάει τη διαθήκη και το έλεός Του σε χίλιες γενιές (Δευτερονόμιο 7:9). Συνεπώς, όταν λέμε «η διαθήκη του Θεού», δεν εννοούμε ένα ξερό νομικό συμβόλαιο, αλλά μια δέσμευση αγάπης που αντέχει στον χρόνο. Ο Θεός που υποσχέθηκε στον Αβραάμ είναι ο ίδιος που εκπληρώνει την υπόσχεσή Του γενιά τη γενιά, χωρίς να ξεχνά ποτέ.
Ένα βασιλικό ιερατείο: ο σκοπός της διαθήκης
Η εκλογή ποτέ δεν ήταν αυτοσκοπός. Στο όρος Σινά ο Θεός εξηγεί καθαρά τι περιμένει από τον λαό Του και ποιον ρόλο θέλει να παίξει (Έξοδος 19:5). Καταρχήν, ολόκληρη η γη ανήκει στον Θεό, άρα δεν διάλεξε τον Ισραήλ από έλλειψη επιλογών. Τον διάλεξε για μια αποστολή: να γίνει ένα βασιλικό ιερατείο, ένας λαός που θα στέκεται ανάμεσα στον Θεό και στα έθνη σαν γέφυρα (Έξοδος 19:5).
Σκέψου τι σημαίνει αυτό. Όπως ο ιερέας μεσιτεύει ανάμεσα στον Θεό και στους ανθρώπους, έτσι κι ο Ισραήλ καλέστηκε να μεσιτεύει ανάμεσα στον Θεό και στον υπόλοιπο κόσμο. Η αποστολή του ήταν να δείξει σε όλη τη γη ποιος είναι ο αληθινός Θεός. Δηλαδή, να φανερώσει πώς είναι ο χαρακτήρας Του και πώς ζει κανείς υπό τη βασιλεία Του. Επομένως, το προνόμιο της εκλογής ήταν αξεδιάλυτα δεμένο με την ευθύνη της μαρτυρίας.
Αυτή η εικόνα του «βασιλικού ιερατείου» δεν χάθηκε με την Παλαιά Διαθήκη. Ωστόσο, βρήκε την πλήρη εκπλήρωσή της στην Εκκλησία, που με τη σειρά της καλείται να συνεχίσει την ίδια αποστολή προς όλα τα έθνη. Έτσι, η διαθήκη του Θεού με τον Ισραήλ δεν ήταν παρά το πρώτο κεφάλαιο μιας ιστορίας που θα άνοιγε διάπλατα τις αγκαλιές της για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Για όποιον θέλει να εμβαθύνει στη συνέχεια αυτής της ιστορίας, η μελέτη της Γραφής μέσα από αξιόπιστες πηγές όπως το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος ανοίγει πολύτιμους δρόμους κατανόησης.
Η διαθήκη του Θεού οδηγεί από έναν λαό στον Χριστό
Εδώ η ιστορία παίρνει την πιο συγκλονιστική της στροφή. Η εκλογή του ενός λαού δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή ενός σχεδίου που αγκάλιαζε εξαρχής όλη την ανθρωπότητα. Ο απόστολος Παύλος γράφει ότι η Γραφή προανήγγειλε στον Αβραάμ πως μέσα από αυτόν θα ευλογούνταν όλα τα έθνη (Γαλάτες 3:8). Δηλαδή, η υπόσχεση που δόθηκε σε έναν, αποσκοπούσε πάντα στους πολλούς.
Πώς όμως πραγματοποιήθηκε αυτό; Μέσα από τον Χριστό, που γεννήθηκε από τον λαό του Ισραήλ αλλά ήρθε για να σώσει κάθε έθνος. Σε Αυτόν συναντιούνται ο μικρός λαός της Παλαιάς Διαθήκης και ο μεγάλος κόσμος ολόκληρης της γης. Η διαθήκη του Θεού με τον Αβραάμ και τον Ισραήλ βρήκε στον Χριστό την τέλεια εκπλήρωσή της. Πραγματικά, μέσα από Εκείνον η ευλογία ξεχύθηκε επιτέλους σε όλα τα έθνη χωρίς διάκριση.
Και η αγάπη που στήριξε αυτή τη διαθήκη μιλάει ακόμη σήμερα. Ο Θεός είπε κάποτε στον Ισραήλ «μη φοβάσαι, εγώ σε λύτρωσα, σε κάλεσα με το όνομά σου, είσαι δικός μου» (Ησαΐας 43:1). Ωστόσο, απευθύνει τα ίδια λόγια σε καθένα που Τον εμπιστεύεται. Συμπερασματικά, η εκλογή του Ισραήλ δεν ήταν παρά ο προθάλαμος μιας πρόσκλησης που φτάνει μέχρι εμάς. Όποιος πιστεύει στον Χριστό μπαίνει στην ίδια αγκαλιά της χάρης. Επιπλέον, γίνεται μέτοχος της ίδιας υπόσχεσης και ανήκει στον ίδιο πιστό Θεό που κρατάει τον λόγο Του σε χίλιες γενιές.
Βασικά σημεία
- 01Η εκλογή του Ισραήλ δεν στηρίχθηκε ποτέ στην αξία, τη δύναμη ή το μέγεθός του, αλλά αποκλειστικά στην ελεύθερη αγάπη και την πιστή υπόσχεση του Θεού.
- 02Ο Θεός σκόπιμα διάλεξε έναν αδύναμο και ολιγάριθμο λαό, ώστε να φανεί καθαρά ότι η δύναμη και η δόξα ανήκουν σε Εκείνον και όχι στον άνθρωπο.
- 03Η διαθήκη του Θεού δεν ήταν ένα ξερό συμβόλαιο, αλλά μια δέσμευση αγάπης που κρατάει σε χίλιες γενιές και φυλάει πιστά κάθε υπόσχεση.
- 04Ο σκοπός της εκλογής ήταν αποστολή, όχι προνόμιο: ο Ισραήλ κλήθηκε να γίνει βασιλικό ιερατείο και γέφυρα ώστε η ευλογία να φτάσει σε όλα τα έθνη.
- 05Η διαθήκη βρίσκει την πλήρη εκπλήρωσή της στον Χριστό, μέσα από τον οποίο η χάρη που δόθηκε σε έναν λαό αγκαλιάζει πλέον κάθε άνθρωπο που πιστεύει.