Σκότωσες ένα κουνούπι στο χέρι σου και μετά αναρωτήθηκες: μήπως έκανα κάτι κακό; Ή κάθισες σε ένα τραπέζι με κρέας και ένιωσες μια τύψη που δεν ήξερες πώς να εξηγήσεις; Το ερώτημα «είναι αμαρτία να σκοτώνεις ζώα;» ακούγεται απλό, αλλά κρύβει μεγάλη σύγχυση. Η σύντομη και ξεκάθαρη βιβλική απάντηση είναι: όχι, δεν είναι αμαρτία να σκοτώνεις ζώα, όταν αυτό γίνεται για τροφή ή για προστασία. Η εντολή «ου φονεύσεις» αφορά τον άνθρωπο, όχι το έντομο ή το ζώο στο πιάτο σου.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η Βίβλος είναι αδιάφορη για τα ζώα. Κάθε άλλο. Όπως θα δούμε, ο Θεός δίνει στον άνθρωπο και την άδεια να τρέφεται από τη δημιουργία, αλλά και την ευθύνη να της φέρεται με σεβασμό. Υπάρχει μια ισορροπία που έχει χαθεί στις μέρες μας, και αξίζει να την ξαναβρούμε.
Ας το πάρουμε λοιπόν ήρεμα, βήμα βήμα. Πρώτα θα δούμε γιατί η ερώτηση μάς μπερδεύει τόσο, έπειτα τι λέει στ' αλήθεια η εντολή «ου φονεύσεις», ύστερα ποια είναι η σωστή στάση απέναντι στη δημιουργία, και τέλος τι σημαίνουν όλα αυτά πρακτικά για σένα.
Γιατί το ερώτημα «να σκοτώνεις ζώα» μάς μπερδεύει τόσο
Αρχικά αξίζει να καταλάβουμε από πού έρχεται η σύγχυση. Ζούμε σε μια εποχή που η ιδέα του «σεβασμού στη ζωή» έχει γίνει σύνθημα. Ακούμε ότι κάθε μορφή ζωής είναι εξίσου ιερή, ότι ο άνθρωπος δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα ακόμη ζώο, και ότι το να σκοτώνεις ζώα είναι πάντα και παντού κάτι κακό. Δηλαδή, δεν είναι περίεργο που πολλοί νιώθουν ενοχή ακόμη και για ένα κουνούπι.
Για παράδειγμα, σκέψου πώς ακούγεται η φράση «σεβασμός για τη ζωή». Ηχεί όμορφα. Ωστόσο, όταν εφαρμοστεί χωρίς διάκριση, οδηγεί σε παράδοξα. Δηλαδή, σε κάποιες κουλτούρες, όπου κανένα ζώο δεν επιτρέπεται να σκοτωθεί, οι αρουραίοι πληθαίνουν τόσο που καταστρέφουν τη σοδειά και αφήνουν ανθρώπους νηστικούς. Με άλλα λόγια, η υπερβολική «ευλάβεια» προς το ζώο μπορεί τελικά να βλάψει τον ίδιο τον άνθρωπο.
Το πιο τραγικό όμως είναι κάτι άλλο. Η ίδια κοινωνία που νιώθει τύψεις για ένα έντομο, συχνά κλείνει τα μάτια μπροστά στην απώλεια εκατομμυρίων ανθρώπινων ζωών. Δηλαδή, μπερδεύουμε τις προτεραιότητες. Γι' αυτό χρειαζόμαστε μια καθαρή πυξίδα, και αυτή τη βρίσκουμε στη Βίβλο, που ξεχωρίζει με σαφήνεια τη ζωή του ανθρώπου από τη ζωή των ζώων.
Να σκοτώνεις ζώα: τι σημαίνει η εντολή «ου φονεύσεις»
Πάμε τώρα στην καρδιά της παρεξήγησης. Πολλοί ακούν την εντολή «ου φονεύσεις» (Έξοδος 20:13) και νομίζουν ότι απαγορεύει κάθε αφαίρεση ζωής, οποιασδήποτε ζωής. Αν ήταν έτσι, τότε ναι, το να σκοτώνεις ζώα θα ήταν παράβαση. Ωστόσο δεν είναι αυτό το νόημα της εντολής.
Στο πρωτότυπο, η λέξη που χρησιμοποιείται αναφέρεται ειδικά στον άδικο φόνο ανθρώπου. Δηλαδή, η εντολή προστατεύει την ανθρώπινη ζωή. Και ξέρεις γιατί; Επειδή ο άνθρωπος, σε αντίθεση με τα ζώα, πλάστηκε κατ' εικόνα Θεού. Η ίδια η Γραφή το συνδέει ρητά: όποιος χύσει αίμα ανθρώπου θα δώσει λόγο, ακριβώς επειδή ο άνθρωπος φτιάχτηκε κατ' εικόνα του Θεού (Γένεση 9:6).
Επομένως, η «ου φονεύσεις» δεν εξισώνει το ανθρώπινο πλάσμα με το ζώο. Αντίθετα, τα ξεχωρίζει. Όταν αργότερα ο Ιησούς αυστηροποίησε αυτή την εντολή, μιλώντας ακόμη και για τον θυμό μέσα στην καρδιά, και πάλι αναφερόταν στις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, όχι στα έντομα του δάσους. Με άλλα λόγια, η ερώτηση «τι θα έκανε ο Ιησούς με τα κουνούπια;» ξεκινά από λάθος βάση, σαν να ήταν ο Ιησούς οπαδός μιας φιλοσοφίας που εξισώνει κάθε ζωή.
Ζώα και Βίβλος: ο Θεός επιτρέπει το κρέας ως τροφή
Ίσως ρωτήσεις: «Καλά, και πού στηρίζεις ότι το να σκοτώνεις ζώα για φαγητό είναι θεμιτό;» Ωστόσο η απάντηση είναι κατηγορηματική και έρχεται από τον ίδιο τον Θεό. Πράγματι, μετά τον κατακλυσμό, ο Θεός είπε καθαρά στον άνθρωπο ότι κάθε ζωντανό πλάσμα του δίνεται για τροφή (Γένεση 9:3).
Δες πόσο ξεκάθαρο είναι. Δεν πρόκειται για ανθρώπινη εφεύρεση ή για μια παραχώρηση που έκανε κάποιος ιερέας. Αντίθετα, είναι ρητή άδεια του ίδιου του Δημιουργού. Επομένως, όταν τρως κρέας ή ψάρι, δεν παραβαίνεις καμία εντολή. Αντίθετα, χρησιμοποιείς κάτι που ο Θεός σου παραχώρησε με τη δική Του ευλογία.
Αυτό φαίνεται και αργότερα, στην Καινή Διαθήκη. Όταν ο απόστολος Πέτρος δίστασε μπροστά σε φαγητά, η φωνή του Θεού του είπε να μη θεωρεί ακάθαρτο ό,τι ο Θεός καθάρισε. Με άλλα λόγια, στο θέμα «ζώα και Βίβλος», το συμπέρασμα είναι σταθερό: η χρήση των ζώων για τροφή είναι θεμιτή. Φυσικά, αν κάποιος επιλέγει για προσωπικούς λόγους να μην τρώει κρέας, είναι ελεύθερος να το κάνει. Απλώς δεν μπορεί να το επιβάλλει ως εντολή του Θεού σε άλλους.
Σεβασμός στη ζωή: η ευθύνη μας απέναντι στα ζώα
Εδώ όμως πρέπει να προσέξουμε, για να μην πέσουμε στο άλλο άκρο. Το ότι επιτρέπεται να σκοτώνεις ζώα για τροφή δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος έχει δικαίωμα να φέρεται με σκληρότητα ή αδιαφορία στα πλάσματα. Αντίθετα, η Βίβλος ζητά πραγματικό σεβασμό στη ζωή των ζώων.
Για παράδειγμα, πρόσεξε τι λέει η Γραφή: ο δίκαιος άνθρωπος φροντίζει ακόμη και τη ζωή του ζώου του, ενώ η σκληρότητα είναι γνώρισμα του ασεβούς (Παροιμίες 12:10). Δηλαδή, ο τρόπος που φέρεσαι στα ζώα φανερώνει κάτι για την καρδιά σου. Η αδιάφορη βαναυσότητα δεν ταιριάζει σε άνθρωπο που σέβεται τον Δημιουργό.
Επιπλέον, ο Θεός νοιάζεται προσωπικά για τα πλάσματά Του. Ο Ιησούς είπε ότι ούτε ένα μικρό σπουργίτι δεν πέφτει στη γη χωρίς να το ξέρει ο Πατέρας (Ματθαίος 10:29). Με άλλα λόγια, τα ζώα δεν είναι άχρηστα αντικείμενα στα μάτια του Θεού. Έχουν τη θέση τους στη δημιουργία, και ο άνθρωπος καλείται να τα διαχειρίζεται σαν υπεύθυνος φροντιστής, όχι σαν τύραννος. Γι' αυτό η σωστή στάση δεν είναι ούτε η λατρεία του ζώου ούτε η περιφρόνησή του, αλλά ο μετρημένος, στοργικός σεβασμός.
Να σκοτώνεις ζώα επικίνδυνα: γιατί υπάρχουν σήμερα
Μένει ακόμη μια απορία: αν ο Θεός φτιάχνει με αγάπη, γιατί υπάρχουν κουνούπια που μεταδίδουν αρρώστιες ή ζώα που σκοτώνουν; Ωστόσο η Βίβλος δίνει και εδώ απάντηση. Αρχικά, όταν ο Θεός είδε όλη τη δημιουργία, είπε ότι ήταν «πολύ καλή» (Γένεση 1:31). Δεν υπήρχαν τότε αρρώστιες, θάνατος, βλαβερά έντομα ή θηρία που να απειλούν τον άνθρωπο.
Όλα άλλαξαν με την πτώση, όταν η αμαρτία μπήκε στον κόσμο. Η φθορά δεν χτύπησε μόνο τον άνθρωπο· επεκτάθηκε σε ολόκληρη τη δημιουργία. Γι' αυτό η Γραφή λέει ότι και η ίδια η κτίση στενάζει και περιμένει να ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς (Ρωμαίους 8:21). Δηλαδή, ο κόσμος που βλέπουμε σήμερα, με τα επικίνδυνα και τα ενοχλητικά πλάσματα, δεν είναι ο κόσμος όπως βγήκε αρχικά από τα χέρια του Θεού.
Επομένως, όταν σκοτώνεις ένα κουνούπι που σου μεταφέρει αρρώστια ή προστατεύεις την οικογένειά σου από ένα επικίνδυνο ζώο, δεν αμαρτάνεις. Απλώς ζεις μέσα σε έναν κόσμο που έχει πληγωθεί από την αμαρτία και κάνεις αυτό που χρειάζεται για να προστατέψεις τη ζωή. Η αληθινή λύση δεν είναι μια φιλοσοφία που σε γεμίζει ενοχές, αλλά η ελπίδα ότι ο Θεός θα αποκαταστήσει τα πάντα. Αν θες να εμβαθύνεις σ' αυτή την ελπίδα μελετώντας συστηματικά τη Γραφή, μπορεί να σε βοηθήσει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, που εξηγεί τη Βίβλο απλά, χωρίς δυσνόητη ορολογία.
Πρακτικά: πώς να ζεις χωρίς άσκοπες ενοχές
Ας τα κάνουμε τώρα πράξη, με μερικά απλά βήματα που μπορείς να εφαρμόσεις από σήμερα. Πρώτον, άφησε κάτω τις άσκοπες ενοχές. Όταν σκοτώνεις ένα ενοχλητικό έντομο ή τρως το γεύμα σου, θύμισε στον εαυτό σου ότι ο ίδιος ο Θεός έδωσε αυτή την άδεια. Δεν είσαι ένοχος για παράβαση που δεν υπάρχει.
Δεύτερον, καλλιέργησε αληθινό σεβασμό στη ζωή των ζώων. Φρόντισε το κατοικίδιό σου, μην είσαι σκληρός χωρίς λόγο, μη βασανίζεις κανένα πλάσμα για διασκέδαση. Πραγματικά, έτσι δείχνεις στην πράξη ότι αναγνωρίζεις τον Θεό ως Δημιουργό όλων. Τρίτον, βάλε τις προτεραιότητες στη σωστή σειρά. Αν αγανακτείς με τη σκληρότητα προς τα ζώα, αγανάκτησε ακόμη περισσότερο με την αδικία προς τους ανθρώπους, που φέρουν την εικόνα του Θεού.
Τέλος, μη μένεις στην επιφάνεια του ερωτήματος. Πίσω από το «είναι αμαρτία να σκοτώνεις ζώα;» κρύβεται ένα βαθύτερο: ποια είναι η θέση μου μέσα στη δημιουργία και ποια η σχέση μου με τον Δημιουργό. Διάβασε τη Βίβλο, ρώτησε, αναζήτησε ανθρώπους που μελετούν σοβαρά τον λόγο του Θεού. Η αλήθεια ελευθερώνει, και σε βγάζει τόσο από τις άσκοπες ενοχές όσο και από την αδιαφορία.
Βασικά σημεία
- 01Δεν είναι αμαρτία να σκοτώνεις ζώα για τροφή ή προστασία: η εντολή «ου φονεύσεις» αφορά τον άνθρωπο.
- 02Ο άνθρωπος ξεχωρίζει από τα ζώα επειδή πλάστηκε κατ' εικόνα Θεού, και αυτό προστατεύει η εντολή.
- 03Ο ίδιος ο Θεός παραχώρησε τα ζώα στον άνθρωπο ως τροφή μετά τον κατακλυσμό.
- 04Ο σεβασμός στη ζωή των ζώων είναι βιβλικός: ο δίκαιος φροντίζει τα πλάσματα, ο ασεβής είναι σκληρός.
- 05Τα βλαβερά και επικίνδυνα ζώα ήρθαν με την πτώση· η αρχική δημιουργία ήταν «πολύ καλή».