«Αγαπητοί, μην πιστεύετε σε κάθε πνεύμα, αλλά να δοκιμάζετε τα πνεύματα, αν είναι από τον Θεό· γιατί πολλοί ψευδοπροφήτες βγήκαν στον κόσμο.»
Α' Ιωάννου 4:1
Κάποια στιγμή σχεδόν όλοι θα ακούσουμε κάποιον να λέει «ο Κύριος μου έδωσε έναν λόγο για σένα» ή «αυτή είναι μια προφητεία για την εκκλησία μας». Τι κάνουμε τότε; Η δοκιμή προφητείας δεν είναι σημάδι απιστίας ούτε ψυχρής καχυποψίας. Είναι, αντίθετα, ακριβώς αυτό που μας προστάζει ο ίδιος ο Θεός στον λόγο Του, ώστε να μην παρασυρθούμε αλλά και να μην απορρίψουμε κάτι καλό.
Πράγματι, πολλοί νιώθουν αμήχανοι μπροστά σε ένα τέτοιο ερώτημα. Αφενός φοβούνται μήπως «σβήσουν το Πνεύμα» αν αμφισβητήσουν. Αφετέρου φοβούνται μήπως εξαπατηθούν αν τα δεχτούν όλα. Ωστόσο, η Γραφή δεν μας αφήνει σε αυτό το δίλημμα. Αντίθετα, μας δίνει σταθερά, ξεκάθαρα μέτρα και μας καλεί να τα χρησιμοποιήσουμε με ωριμότητα και αγάπη.
Συνεπώς, σε αυτό το άρθρο θα δούμε με χάρη και σεβασμό τρία βιβλικά κριτήρια διάκρισης. Καταρχήν, σκοπός μας δεν είναι να επιτεθούμε σε πρόσωπα ή κινήματα, αλλά να σταθούμε πάνω στον γραπτό λόγο του Θεού. Δηλαδή, θέλουμε να μάθουμε πώς εξετάζουμε υπεύθυνα κάθε ισχυρισμό που έρχεται «εν ονόματι Κυρίου».
Το ερώτημα: γιατί χρειάζεται η δοκιμή προφητείας;
Αρχικά ας ξεκαθαρίσουμε το ίδιο το ερώτημα. Όταν κάποιος παρουσιάζει έναν «λόγο από τον Θεό», θέτει στην πραγματικότητα τον υψηλότερο δυνατό ισχυρισμό: ότι μιλάει εκ μέρους του ίδιου του Θεού. Ένας τέτοιος ισχυρισμός δεν μπορεί να μένει ανεξέταστος. Επομένως η δοκιμή προφητείας δεν είναι πολυτέλεια αλλά πνευματική ευθύνη όλων μας.
Η ίδια η Γραφή προειδοποιεί ότι θα υπάρχουν φωνές που μιλούν ψευδώς στο όνομα του Κυρίου. Ο απόστολος Ιωάννης μας καλεί να μη δείχνουμε εμπιστοσύνη στα τυφλά (Α' Ιωάννου 4:1). Δηλαδή, το να δοκιμάζουμε δεν είναι έλλειψη πίστης· είναι υπακοή. Ο Θεός μας θέλει ώριμους, όχι ευκολόπιστους.
Ωστόσο, η νηφάλια διάκριση δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε τους αδελφούς μας με εχθρότητα. Σημαίνει ότι αγαπάμε την αλήθεια αρκετά ώστε να την ψάχνουμε υπεύθυνα. Όπως οι Βεροιείς, που δέχονταν τον λόγο με προθυμία αλλά ταυτόχρονα τον εξέταζαν καθημερινά με τις Γραφές (Πράξεις 17:11), έτσι κι εμείς συνδυάζουμε ανοιχτή καρδιά με ανοιχτή Βίβλο.
Πρώτο κριτήριο: εκπληρώνεται ο λόγος;
Το πιο άμεσο μέτρο που δίνει η Παλαιά Διαθήκη είναι η εκπλήρωση. Στο Δευτερονόμιο ο Θεός λέει καθαρά ότι, αν κάποιος μιλήσει στο όνομα του Κυρίου και ο λόγος δεν εκπληρωθεί, τότε αυτός ο λόγος δεν προήλθε από τον Θεό (Δευτερονόμιο 18:22). Με άλλα λόγια, ένας αληθινός προφητικός λόγος δεν αποτυγχάνει ποτέ, γιατί ο Θεός δεν αποτυγχάνει ποτέ.
Πράγματι, αυτό το κριτήριο είναι ανελέητα ξεκάθαρο. Δηλαδή, δεν αφήνει περιθώριο για το «σχεδόν σωστό» ή για το «θα εκπληρωθεί κάποτε στο μέλλον, απλώς περίμενε». Επομένως, όταν ακούμε προβλέψεις που δεν βγαίνουν αληθινές, δεν χρειάζεται να αισθανόμαστε ένοχοι που τις θεωρούμε ανθρώπινες. Αντίθετα, η ίδια η Γραφή μας δίνει το δικαίωμα και την υποχρέωση να το πούμε.
Εξάλλου, η αυθεντική προφητεία δεν πηγάζει από τη φαντασία ή τη θέληση του ανθρώπου. Ο Πέτρος μάς θυμίζει ότι οι άγιοι άνθρωποι μίλησαν καθώς κινούνταν από το Άγιο Πνεύμα (Β' Πέτρου 1:21). Συνεπώς, εκεί όπου υπάρχει αποτυχία εκπλήρωσης, βλέπουμε ότι λείπει η θεϊκή προέλευση, όσο ειλικρινής κι αν είναι ο ομιλητής.
Δεύτερο κριτήριο: συμφωνεί με τον γραπτό λόγο;
Ωστόσο, η εκπλήρωση από μόνη της δεν αρκεί. Το Δευτερονόμιο προειδοποιεί ότι ακόμη κι αν δοθεί ένα σημείο που επαληθεύεται, αλλά ο ομιλητής μας οδηγεί μακριά από τον αληθινό Θεό, δεν πρέπει να τον ακούμε (Δευτερονόμιο 13:3). Επομένως, το περιεχόμενο είναι εξίσου κρίσιμο με την έκβαση. Δηλαδή, ένας λόγος που αντιφάσκει με τη Γραφή απορρίπτεται, όσο εντυπωσιακός κι αν φαίνεται.
Αυτό μας οδηγεί σε ένα θεμελιώδες σημείο: ο γραπτός λόγος του Θεού είναι το σταθερό μας μέτρο. Ο Ησαΐας το διατυπώνει αξέχαστα, λέγοντας ότι αν κάποιοι δεν μιλούν σύμφωνα με τον νόμο και τη μαρτυρία, δεν υπάρχει φως μέσα τους (Ησαΐας 8:20). Καμία υποτιθέμενη νέα αποκάλυψη δεν μπορεί να αντικαταστήσει ή να διορθώσει αυτό που ο Θεός έχει ήδη πει.
Εδώ ακριβώς φαίνεται γιατί κρατάμε την αρχή του «μόνον η Γραφή». Ο κανόνας της Αγίας Γραφής είναι ολοκληρωμένος και επαρκής· τα θεμελιώδη χαρίσματα-σημεία, που πιστοποιούσαν τους αποστόλους και την παράδοση του γραπτού λόγου, ολοκλήρωσαν τον σκοπό τους. Γι' αυτό κάθε σύγχρονος ισχυρισμός δοκιμάζεται με βάση τη Γραφή και ποτέ το αντίστροφο.
Τρίτο κριτήριο: εξετάζεται μέσα στην κοινότητα;
Το τρίτο μέτρο αφορά τον τρόπο. Ο Παύλος δεν αφήνει την προφητική λειτουργία ανεξέλεγκτη μέσα στην εκκλησία. Αντίθετα, ορίζει ότι όσα λέγονται πρέπει να κρίνονται από τους υπόλοιπους (Α' Κορινθίους 14:29). Δηλαδή κανένας λόγος δεν στέκεται πάνω από τον έλεγχο· εξετάζεται από το σώμα των πιστών με βάση τη Γραφή.
Αυτή η αρχή προστατεύει την εκκλησία από τον αυταρχισμό. Όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι ο λόγος του είναι αναμφισβήτητος επειδή «το είπε ο Κύριος», παρακάμπτει ακριβώς αυτή την εντολή. Καταρχήν, η ταπείνωση δέχεται τον έλεγχο· η αλαζονεία τον αποφεύγει. Συνεπώς, η ίδια η στάση απέναντι στη δοκιμασία αποκαλύπτει πολλά.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο απόστολος δίνει την πιο γνωστή εντολή για το θέμα. Δεν περιφρονούμε ό,τι έρχεται από τον Θεό, αλλά ταυτόχρονα δεν τα δεχόμαστε όλα ανεξέταστα. Το «δοκιμάζετε τα πάντα» και «το καλό κρατάτε» είναι η ισορροπία που μας ζητά ο Θεός (Α' Θεσσαλονικείς 5:21). Έτσι ούτε σβήνουμε το Πνεύμα ούτε αφήνουμε την πόρτα ανοιχτή στην πλάνη.
Η αρχή της δοκιμής προφητείας και η ασφάλεια στον λόγο
Φτάνοντας στο τέλος, ας μαζέψουμε το νήμα. Η νηφάλια διάκριση δεν είναι μια στείρα άσκηση καχυποψίας αλλά μια πράξη αγάπης προς την αλήθεια. Όταν ο Παύλος γράφει «προφητείες να μην εξουθενώνετε» (Α' Θεσσαλονικείς 5:20), μας προφυλάσσει από τον πειρασμό να γίνουμε ψυχροί και απορριπτικοί. Η εξέταση και η εκτίμηση πάνε μαζί, όχι χωριστά.
Η αληθινή ασφάλειά μας βρίσκεται στον ολοκληρωμένο, επαρκή λόγο του Θεού. Δεν χρειαζόμαστε να κυνηγάμε νέες φωνές για κάθε απόφαση της ζωής μας, γιατί ο Θεός έχει ήδη μιλήσει πλούσια και καθαρά μέσα από τη Γραφή. Όποιος στέκεται σταθερά πάνω σε αυτό το θεμέλιο, δεν φοβάται καμία «προφητεία», γιατί έχει το μέτρο για να την εξετάσει.
Τέλος, ας θυμόμαστε ότι όλη αυτή η εργασία γίνεται με πνεύμα χάρης. Δεν στοχεύουμε σε πρόσωπα ούτε κρεμάμε ταμπέλες. Στοχεύουμε στην προστασία της εκκλησίας και στην τιμή του Θεού. Αν θέλεις να εμβαθύνεις στη μελέτη της Γραφής με υγιή, βιβλικά θεμελιωμένο τρόπο, μπορείς να γνωρίσεις το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, που προσφέρει συστηματική κατάρτιση στον λόγο του Θεού.
Βασικά σημεία
- 01Η δοκιμή προφητείας δεν είναι απιστία αλλά υπακοή· ο ίδιος ο Θεός μας προστάζει να δοκιμάζουμε τα πνεύματα και να εξετάζουμε κάθε «λόγο».
- 02Τα τρία βιβλικά κριτήρια διάκρισης είναι η εκπλήρωση του λόγου, η συμφωνία με τη Γραφή και η εξέταση μέσα στην κοινότητα των πιστών.
- 03Ο γραπτός λόγος του Θεού είναι το σταθερό μέτρο: καμία νέα φωνή δεν μπορεί να αντιφάσκει με τη Γραφή ή να την αντικαταστήσει.
- 04Η εντολή «δοκιμάζετε τα πάντα, το καλό κρατάτε» δίνει την ισορροπία: ούτε σβήνουμε το Πνεύμα ούτε δεχόμαστε τα πάντα άκριτα.
- 05Όλη η διάκριση γίνεται με χάρη και σεβασμό προς τα πρόσωπα, με στόχο την προστασία της εκκλησίας και την τιμή του Θεού.